Hangi değer üzerinden harç hesaplandı?
Taşınmaz devrinde tapu harcının matrahı Harçlar Kanunu ve ilgili hükümlerle belirlenir. Beyan edilen bedel ile emlak vergisi değeri aynı kavram değildir. Kanuni asgari değer kuralı, gerçek satış bedelinin daha yüksek olduğu bir işlemde farkın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Satışın tarafları, taşınmazın niteliği ve işlem tarihi kaydedilir. Banka kredisi tutarının satış bedeliyle ilişkisi de ayrıca açıklanmalıdır.
İdarenin ileri sürdüğü satış farkını inceleyin
Kredi, ekspertiz, banka hareketi veya sözleşme verisiyle belirlenen farkın gerçek işlem bedelini gösterip göstermediği değerlendirilir. Tek bir ödeme farklı borçları veya taşınmazları kapsıyorsa ayrım belgelenir. Mobilya, masraf veya başka edim iddiaları somut sözleşme ve ödeme kaydı gerektirir. Sonradan hazırlanmış açıklamalarla işlem tarihindeki belgeler birlikte okunur. Emsal verinin somut satışa nasıl bağlandığı önemlidir.
Harç farkı ve vergi ziyaı cezası
Eksik harç iddiası ile buna bağlı cezanın kanuni dayanağı ayrı gösterilir. Alıcı ve satıcıya yöneltilen işlemler aynı belge olmayabilir. Her kişinin ihbarnamesi, tebliğ tarihi ve ödeme kaydı dosyada yer alır. Harç oranı ve ceza hükmü işlem dönemindeki mevzuattan kontrol edilir. Sonraki düzeltme veya ek ödeme yapılmışsa bunun vergi ve ceza üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilir.
Başvuru için belge sırası
Tapu senedi, resmi işlem belgesi, satış sözleşmesi, dekontlar ve kredi/ekspertiz kayıtları kronolojik sıralanır. İhbarnamede hangi tutar ve ceza satırına itiraz edildiği açık yazılır. Dava, uygun indirim veya diğer idari yollar için süre ve koşullar karşılaştırılır. İşlem sonrası tarafların kendi aralarındaki bedel anlaşmazlığı ile vergi dairesinin tarhiyatı ayrı hukuki ilişkiler olabilir. Birindeki dava diğerinin süresini kendiliğinden korumaz.
Kredi tutarı satış bedelinin tek kanıtı değildir
Banka kredisi, ekspertiz değeri, emlak ilanı ve sözleşmedeki satış bedeli farklı olguları gösterebilir. İdare bir bedel farkına dayanıyorsa hangi veriyi kullandığı ve işlemin taraflarıyla bağlantısı incelenir. Satış bedeline ilişkin açıklama; sözleşme, banka transferi, kapora ve taksit belgeleriyle desteklenir. Alıcının başka amaçla kullandığı kredi veya iptal edilmiş bir ilan için gerekçe ortaya konulur. Tek bir internet ilanına dayanan karşılaştırma gerçek işlem kayıtlarıyla test edilmelidir.
Alıcı ile satıcının dosyasını ayrı okuyun
Aynı satıştan doğan harç uyuşmazlığında kimin adına hangi ihbarname düzenlendiği ve hangi farkın istendiği açık olmalıdır. Alıcı ve satıcıya ait hesaplar, ödeme makbuzları ve tebliğ kayıtları farklıdır. Tarafların masrafı aralarında kimin karşılayacağını kararlaştırması, idarenin kanuni mükellef yönünden yaptığı işlemin bütün sorularını çözmez. İlk tarhiyat, ek harç ve ceza kalemleri karşılaştırılır. Her tarafın başvuru tarihi kendi tebligatı üzerinden değerlendirilir.
Belge kontrol listesi
- Tapu işlem belgesi ve satış sözleşmesi
- Banka ve kredi kayıtları
- Ekspertiz raporu
- Harç/ceza ihbarnamesi ve ödeme belgesi
Sık sorulan sorular
Belediye değerini yazmak her zaman yeterli mi?
Kanuni asgari değer ile gerçek satış bedeline ilişkin matrah hükümleri birlikte incelenir.
Sadece alıcıya mı ceza gelir?
Tarafların harç yükümlülüğü ve kendilerine yöneltilen işlemler ayrı değerlendirilir.
Kredi tutarı kesin satış bedeli midir?
Kredinin ve ödemelerin işlemle bağlantısı somut belgelerle incelenir.
Mevzuat ve resmî kaynaklar
Bu rehber genel bilgilendirmedir. İşlem tarihi, özel hükümler ve güncel mevzuat somut dosyada birlikte kontrol edilmelidir.
492 sayılı Harçlar Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi ↗213 sayılı Vergi Usul Kanunu — GİB ↗2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — GİB ↗GİB güncel rehber ve broşürleri ↗