Şirket türü ve sıfat
Limited şirket ortağı, anonim şirket pay sahibi ve kanuni temsilci aynı sorumluluk rejimine tabi değildir. Tahsil dairesinin kişiye hangi sıfatla başvurduğu ödeme emrinden anlaşılmalıdır. Hem ortak hem müdür olunmuşsa her sorumluluk dayanağı ayrı değerlendirilir. Yalnız ticaret sicilinde adın geçmesi bütün dönemleri açıklamaz.
Dönem ve yetki çizelgesi
Borç dönemi, doğum ve vade tarihleri ile kişinin görev veya ortaklık tarihleri karşılaştırılır. Hisse devri ve temsil yetkisinin sona ermesi belgeleri önemlidir. Sicil ilanı, şirket kararları ve imza yetkileri kronolojik sıralanır. Devir sözleşmesindeki iç anlaşmaların idareye etkisi ayrıca incelenmelidir.
Şirketten tahsil koşulları
Şirket borcunun kişiye yöneltilmesi için ilgili kanunun aradığı tahsil ve sorumluluk koşullarının oluşup oluşmadığı araştırılır. Şirket hakkında yapılan takip ve malvarlığı araştırmaları dosyadan istenir. İdarenin yalnız sonuç cümlesiyle yetinip yetinmediği somut belgelerle denetlenir.
Ödeme emrine karşı savunma
Kişiye tebliğ edilen ödeme emrinin özel süresi korunmalıdır. Sorumluluğa itiraz ile şirketin asıl vergi borcuna itiraz birbirinden ayrılır. Yetkisiz olunan dönem, yanlış sıfat veya tahsil şartlarının eksikliği iddiaları ilgili belgelerle desteklenir. Şahsi hesaba haciz varsa o işlem ayrıca değerlendirilir.
Devir öncesi önlem
Şirket devrinde vergi borçları, devam eden incelemeler ve teminat yükümlülükleri birlikte incelenmelidir. Borcu yoktur yazısı tek başına geçmiş dönemlere ilişkin tüm riskleri açıklamayabilir. Sözleşmede bilgi verme ve taraflar arasındaki rücu düzeni açık kurulmalıdır.
Sıfatı ayrı rehberler üzerinden inceleyin
Limited şirkette pay sahipliği için 6183’ün 35. maddesi; vergi ödevlerinin kanuni temsilcisi için VUK 10 ve ilgili takip hükümleri farklı incelemeler gerektirir. Anonim şirketin sadece hissedarı olan kişiyle temsil yetkisini üstlenen yönetici aynı durumda değildir. Aynı kişinin birkaç sıfatı bulunursa idarenin hangi dayanağa başvurduğu belirlenmelidir. Ortaklık payı, temsil başlangıcı, ayrılma ve borç tarihleri tek tabloda gösterilir. Takipte yanlış sıfat veya dönem kullanılmasına ilişkin iddia belgeyle desteklenir.
Şirket devrinde borç ve devam eden inceleme
Devir öncesinde borç dökümü, açık incelemeler, dava ve teminatlar birlikte alınır. Devir sözleşmesinde borçları kimin ödeyeceği yazılmış olsa da idare karşısındaki sorumluluk kanunun koşullarıyla belirlenir. Bu iç anlaşma taraflar arasındaki rücu bakımından ayrı anlam taşıyabilir. Borcu yoktur belgesi, henüz tarh edilmemiş geçmiş dönem risklerini bütünüyle açıklamayabilir. Devir, tescil ve fiili teslim tarihleri saklanır. Kişisel ödeme emri gelirse ayrı 15 günlük süre dikkate alınır.
Belge kontrol listesi
- Kişisel ödeme emri
- Ticaret sicili ve şirket kararları
- Hisse devir belgeleri
- Şirket takip ve borç dökümü
Sık sorulan sorular
Şirketten ayrılınca eski borç sorumluluğu biter mi?
Her durumda değil. Sıfat, dönem ve ilgili kanun hükümleri incelenir.
Ortak ile müdür aynı şekilde mi sorumludur?
Hayır. Kanuni dayanak ve sorumluluk koşulları farklı olabilir.
Mevzuat ve resmî kaynaklar
Bu rehber genel bilgilendirmedir. İşlem tarihi, özel hükümler ve güncel mevzuat somut dosyada birlikte kontrol edilmelidir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu — GİB ↗6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun — GİB ↗6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi ↗GİB güncel rehber ve broşürleri ↗