Danıştay her idare mahkemesi kararını doğrudan incelemez. Genel sistemde istinaf bölge idare mahkemesinde, temyize açık kararların incelemesi Danıştayda yapılır.
Temyiz incelemesinin konusu
İYUK m.46’da sayılan kararlar ile 2026’da getirilen m.46/2 koşullarındaki bazı yeniden verilmiş kararlar temyiz incelemesine konu olabilir. Vergi ve idari uyuşmazlıklar ilgili dairelerin görev alanlarına ayrılır. İlk derece mahkemesinin kararının bulunması tek başına doğrudan Danıştaya gitmeye yetmez.
İstisnai doğrudan yollar
İYUK m.20/A ve m.20/B özel usullerinde genel istinaf zincirinden farklı kanun yolu düzeni bulunur. Danıştay ayrıca m.24 kapsamında ilk derece mahkemesi olarak dosya çözebilir. Eski geçiş rejimine tabi kararlar bugünkü genel düzenle karıştırılmamalıdır.
Bozma, ısrar ve sonraki aşama
Temyizde hukuki denetim, bozma ve karar sonrası uygulama farklı adımlardır. Israr kararının hangi kurula gideceği usul hükümleriyle belirlenir. Kararda belirtilen kanun yolu, karar tarihi, tebliğ ve güncel açıklık koşulları birlikte incelenir. 7589’un getirdiği yeni temyiz olanağında tek hâkimli ve diğer istisna işler ayrılır.
İlk derece görevi
2575 sayılı Kanun m.24 ve özel kanunlarda belirlenen işlemler bakımından dava doğrudan Danıştayda açılabilir. Cumhurbaşkanı kararları ve bazı ülke çapındaki düzenleyici işlemler bu çerçevede değerlendirilir. İşlemi merkezi idarenin yapmış olması, tek başına bütün davaların Danıştayda açılacağı anlamına gelmez.
Düzenleyici işlem ile onun uygulanmasına ilişkin bireysel işlem birlikte dava konusu yapılacaksa görev ve dava bağlantısı ayrıca incelenir. Dilekçede hangi işlem ve hangi talebin hangi gerekçeyle ileri sürüldüğü açıklanmalıdır.
Temyiz görevi
İYUK m.46 kapsamında temyize açık kararlar Danıştayda incelenir. Dava türü, parasal sınır ve kanundaki özel koşullar belirleyicidir. Bölge idare mahkemesinin her kararı hakkında temyiz başvurusu yapılabileceği varsayılamaz.
Temyiz dilekçesi kararın hukuka aykırılığına ilişkin sebepleri ortaya koymalıdır. Dosyanın vakıaları, deliller ve karar gerekçesiyle bağ kurulmadan yalnızca önceki dilekçenin başlığını değiştirmek etkili bir temyiz hazırlığı değildir.
Daireler ve kurullar
İdari ve vergi dava dairelerinin iş bölümü ile dava daireleri kurullarının görevleri farklıdır. Hangi dairenin dosyaya bakacağı kurumun güncel iş bölümü ve uyuşmazlığın niteliğiyle belirlenir. Daire numarasını, davanın başarı ihtimalini veya kesin sonuçlanma süresini gösteren bir ölçüt olarak kullanmak doğru değildir.
Mahkeme kararlarının uygulanması ve kanun yolları aynı aşama değildir. Temyiz başvurusu, genel kuralda idarenin bütün yükümlülüklerini otomatik ertelemez; güncel özel kesinleşme hükümleri ayrıca incelenir.
Karar araştırması nasıl okunmalı?
Bir Danıştay kararında esas/karar numarası kadar uyuşmazlığın türü, karar tarihi, uygulanan kanun sürümü ve gerekçe önemlidir. Tetkik hâkimi düşüncesi, karşı oy ve çoğunluk kararı ayrı metinlerdir. Bir bölümdeki görüşü mahkemenin nihai sonucuymuş gibi aktarmak yanıltır.
Bu sitede doğrulanmış karar bağlantıları kaynak bölümünde verilir. Tek bir karar bütün sonraki dosyalar için sonuç garantisi olarak kullanılmaz.
7589 değişikliğinin geçiş takvimi
7589 sayılı Kanunun geçici m.1/2 hükmüne göre yeni 2576 m.7 tek hâkim düzeni, yürürlükten sonra açılan davalara uygulanır. Geçici m.1/3 uyarınca yeni İYUK m.46 temyiz düzeni ise yürürlükten sonra verilen bölge idare mahkemesi kararları için geçerlidir; önceki kararlar için önceki hüküm uygulanmaya devam eder. İlgili maddelerin yürürlük tarihi 31 Temmuz 2026’dır. Dava açılışı, karar verilmesi ve tebliğ tarihleri farklı hukuki olaylardır. Yeni tarihli bir tebligat, eski tarihli kararı tek başına yeni rejime taşımaz.
Dosya uygulaması ve belge kontrolü
İstinafın türünü okuyun
Bölge mahkemesinin istinafı reddetmesiyle ilk kararı kaldırıp yeniden hüküm kurması yeni m.46/2 bakımından aynı değildir. Önce m.46/1 kapsamı, sonra yeni yolun koşul ve istisnaları kontrol edilir. Kararın yalnız kesin yazması veya yazmamasıyla otomatik sonuç kurulmaz; kanuni açıklık değerlendirilir. 2026 geçişinde bölge mahkemesinin karar günü önemlidir. Eski bir içtihattaki itiraz usulünün bugünkü istinafla aynı sayılması da hatalı olabilir. Karar, dayanak hüküm ve olay dönemi birlikte okunarak uygun sonraki yol belirlenir.
- İstinaf hükmünün türü
- İlk hüküm
- Bölge karar tarihi
- Tebliğ
- Temyiz açıklık gerekçesi
İstinaf ile temyizi ayıran kısa yol haritası
| Soru | İlk kontrol |
|---|---|
| İdare/vergi mahkemesi kararına başvuru | Genel sistemde istinaf ve bölge idare mahkemesi; kesinlik ve özel usuller ayrıca incelenir. |
| Bölge idare mahkemesi kararına başvuru | İYUK m.46 kapsamı, karar tarihi ve geçiş hükümleri |
| Doğrudan Danıştayda açılacak dava | 2575 sayılı Kanun m.24 ve özel görev hükümleri |
| Ceza veya hukuk mahkemesi kararı | Adli yargının kanun yolları; Danıştay temyiz mercii değildir. |
Kanun yolu incelemesine hazırlanacak belgeler
- İlk derece ve bölge idare mahkemesi kararlarının tamamı
- Karar tarihleri ile ayrı ayrı tebligat kayıtları
- Dava dilekçesi, istinaf dilekçesi ve cevaplar
- Danıştayın ilk derece görevleri
- Temyiz başvurusu hazırlığı
Bu konuda sık sorulan sorular
Bölge idare mahkemesi kararları hep kesin mi?+
Hayır. M.46, 2026 değişikliği ve özel usullerle temyize açık kararlar bulunur.
Danıştay ceza mahkemesi kararına bakar mı?+
Ceza yargısı kanun yolları farklıdır; Danıştay idari yargı sisteminde görev yapar.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.