657 m.127’de öğrenmeden itibaren bir/altı aylık başlatma süreleri ile fiilden itibaren iki yıllık ceza verme sınırı ayrılır. 2026’da mahkeme iptali sonrası yeniden ceza için özel süre düzenlendi.
7573 ile gelen yeniden işlem kuralı
Mahkeme iptal kararının idareye ulaştığı tarihten başlayarak kalan disiplin ceza zamanaşımı süresi içinde işlem kurulabilir. Süre dolmuş veya altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde, karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden ceza tesis edilebilir. Bu özel kural soruşturmaya başlama süresinin genel olarak kaldırıldığı anlamına gelmez.
İptal gerekçesinin etkisi
Savunma veya yetki eksikliğiyle iptal edilen ceza ile fiilin oluşmadığına dair esastan iptal aynı değildir. Yeniden işlemde mahkemenin tespitleri gözetilir. İdareye ulaşma kaydı, yeni savunma, onay ve ceza tarihleri çıkarılmalıdır. Eski kararı yalnız başka imzayla tekrar etmek hükmü uygulamak anlamına gelmez.
Özel statü ve kronoloji
7068 kolluk veya 2547 akademik rejimi yönünden özel zamanaşımı hükümleri araştırılır; 657 tablosu bütün personel dosyalarına aynen taşınmaz. Öğrenme, fiil, soruşturma başlangıcı, ceza ve tebliğ ayrı tarih sütunlarında gösterilir. Son ikisinden tebliğ dava süresine ilişkin olabilir; ceza verme zamanaşımıyla karıştırılmaz.
657 m.127 kontrol tablosu
| Süre | Başlangıç / alan |
|---|---|
| 1 ay | Öğrenme; uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe durdurma soruşturması |
| 6 ay | Öğrenme; memurluktan çıkarma kovuşturması |
| 2 yıl | Fiil; genel ceza verme üst sınırı |
| Kalan süre / en geç 6 ay | Yargısal iptal sonrası özel yeniden işlem rejimi |
İki ayrı başlangıç noktası
657 sayılı Kanunun 127. maddesindeki sistemde uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması yönünden bir ay içinde soruşturmaya; memurluktan çıkarma yönünden altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanması öngörülür. Bu süreler yetkili makamın fiili öğrenmesiyle ilişkilidir. Fiilin işlenmesinden itibaren ceza verme bakımından iki yıllık üst sınır da ayrıca gözetilir.
Fiilin işlendiği gün, şikâyetin alındığı gün ve yetkili amirin öğrendiği gün aynı olmayabilir. Soruşturma onayının hangi tarihte ve hangi fiil için verildiği önemlidir. Sadece kurumun başka bir birimindeki kaydın tarihiyle sonuca gidilmemelidir.
Süreklilik gösteren fiiller
Tek seferlik eylem, devam eden davranış ve farklı tarihlerde tekrarlanan fiillerin başlangıçları aynı şekilde belirlenmeyebilir. Birden fazla olayın tek dosyada toplanması her fiilin süresini kendiliğinden yenilemez. Kararda hangi davranışa hangi tarihle ceza verildiği ayrıştırılmalıdır.
İptal sonrası yeniden ceza konusu
Mahkemenin usul eksikliği nedeniyle iptal kararı vermesi ile fiilin gerçekleşmediğini veya isnadın kişiye ait olmadığını belirlemesi aynı sonuçta değildir. 657 m.127'nin iptal sonrası yeniden işlem hükümleri mevzuat değişikliği ve anayasal denetim konusu olmuştur. Bu nedenle eski tarihli bir metindeki süreyi doğrudan bugünkü dosyaya taşımak güvenilir değildir.
Yeni işlem değerlendirilirken kararın idareye ulaştığı tarih, iptal gerekçesi, kalan süre ve işlem tarihindeki yürürlük hükümleri birlikte incelenmelidir. İdarenin mahkeme kararını uygulama yükümlülüğü, kararın esasa ilişkin tespitlerini etkisizleştirerek aynı cezayı tekrarlama yetkisi vermez.
Kronoloji nasıl hazırlanır?
Zamanaşımı itirazı yalnızca geçen toplam yıl sayısıyla kurulmaz. Her tarih, hangi belgeden çıkarıldığıyla birlikte gösterilmelidir. Özel personel rejimlerinde farklı süreler bulunabileceğinden bu tablo, kanun kapsamı belirlendikten sonra kullanılmalıdır.
| Kayıt | Neden gerekli? |
|---|---|
| Fiil tarihi veya dönemleri | Ceza verme üst sınırını değerlendirmek için |
| Yetkili makamın öğrenme kaydı | Soruşturmaya başlama süresini belirlemek için |
| Soruşturma onayı | Zamanında ve yetki içinde başlanıp başlanmadığı için |
| Ceza tarihi ve tebligatı | Ceza verme ve dava sürelerini ayırmak için |
| İptal kararı ve idareye ulaşma | Yeni işlem rejimini değerlendirmek için |
Dosya uygulaması ve belge kontrolü
Öğrenme kaydının delili
Şikâyet bir alt birime ulaşmış fakat yetkili amirin öğrenme zamanı tartışmalı olabilir. Başlatma süresi için hangi belgenin öğrenmeyi gösterdiği açıklanır. Fiilin tarihi, onay ve ceza tarihi aynı satırda karıştırılmaz. Birkaç fiil tek soruşturmada yer alsa da her fiilin kronolojisi ayrı incelenir. Mahkeme iptali sonrası özel rejimde kararın idareye ulaşma belgesi de gerekir. Sürenin hesabı yalnız toplam geçen yıl sayısına dayanmaz. Özel personel kanununun başlangıç ve süre sistemi varsa genel 657 tablosuyla aynılaştırılmadan uygulanır.
- Fiil bazında tarih
- Yetkili öğrenme kaydı
- Soruşturma onayı
- Ceza verme tarihi
- İptal kararı ulaşması
Zamanaşımı incelemesi için tarih çizelgesi
Bu tarihlerden yalnız birini bilmek yeterli değildir. Personel statüsü, uygulanacak hükmün yürürlük ve geçiş durumu ile ceza türü birlikte kontrol edilir.
- Fiilin işlendiği tarih ve bunu gösteren belge
- Yetkili makamın öğrenme tarihi ve kayıt dayanağı
- Soruşturma veya kovuşturmaya başlama işlemi
- Ceza kararının tarihi; varsa iptal kararı ve yeniden işlem süreci
Bu konuda sık sorulan sorular
İki yıl geçince her durumda yeni ceza imkânsız mı?+
İptal sonrası 2026 özel kuralı ve dosya kapsamı ayrıca değerlendirilir.
Ceza tebliği zamanaşımının tek ölçütü mü?+
Fiil, öğrenme, başlatma ve ceza verme tarihleri ayrı ölçütlerdir.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — personel ve disiplin hükümleri
- 7573 sayılı Kanun — 657 m.56, m.57 ve m.127 değişiklikleri
- 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu — öğrenci ve akademik personel hükümleri
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — resmî UYAP metni
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36, 40, 125, 129 ve 138
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.