İdare mahkemesinde özel bir hüküm yoksa 60 gün içinde dava açılır. Süre hesabında tebliğ, başvuru türü ve işlem için öngörülen özel yargılama usulü birlikte değerlendirilir.
Hangi tarihten itibaren 60 gün?
Atama, disiplin, ruhsat veya belediye kararında önce nihai işlemi ve yazılı bildirimi bulun. Hazırlık raporunu öğrenmek, her durumda nihai kararın tebliği değildir. Zımni ret dosyasında da ortada bir tebliğ zarfı bulunmayabilir; yetkili idareye ulaşan talebin kayıt tarihi ve kanuni bekleme süresi üzerinden hesap yapılır.
Mahkemeye sunulacak süre açıklaması
Dilekçede işlemin tarihi ve sayısıyla birlikte yazılı bildirim tarihi yer almalıdır. İdari başvuru yapılmışsa talep, teslim alındısı ve cevap eklenir. Mahkeme süre aşımını ilk incelemede değerlendirir. Dilekçede sadece süresinde açılmıştır demek, tartışmalı tebliği açıklamaya yetmez. Usulsüz tebligat iddiasında öğrenme olgusu ve Tebligat Kanunu m.32 ayrıca incelenir.
Dilekçe reddi ve görev hatası
İYUK m.3 veya m.5 yönünden dilekçe reddi üzerine m.15 kapsamındaki yenileme süresi ile ilk dava süresi ayrı konulardır. Adli yargıya yanlış başvurudan sonra m.9’daki yolun uygulanması da koşullara bağlıdır. Görevli yargı belirlenmeden genel 60 günlük süreden yola çıkmak özellikle para cezası dosyalarında yanıltır.
Önce süre rejimini belirleyin
İYUK m.7 genel dava açma sürelerini düzenler. Bu süreler özel kanunda farklı bir süre yoksa uygulanır. İhale işlemleri ve merkezi/ortak sınavlar gibi bazı konularda İYUK’un kendi içinde özel usuller de vardır. Kararın bir kamu kurumundan gelmesi, doğrudan 60 gün hesabına başlanması için yeterli değildir.
Süre aşımı mahkemece resen incelenir. Dosyanın haklı görülmesini sağlayabilecek güçlü delillerin bulunması, dava süresinin göz ardı edileceği anlamına gelmez. Bu nedenle içerik incelemesinden önce veya onunla birlikte ayrı bir süre çizelgesi oluşturmak gerekir.
Başlangıç günü
Kural olarak süre, yazılı bildirimi izleyen gün başlar. Tebliğ günü sayılmaz; ertesi gün birinci gündür. İşlem tarihi, evrak kayıt tarihi ve tebliğ tarihi farklı olabilir. Düzenleyici işlemlerde ilan, ilan usulleri ve uygulama işlemiyle birlikte dava imkanları ayrıca incelenir.
Usulsüz tebligat ve öğrenme durumları somut olay değerlendirmesi gerektirir. “Tebligat yoksa süre hiçbir koşulda başlamaz” yaklaşımı güvenli değildir. Erişilen belge, yapılan başvuru veya başka bir işlem öğrenmenin belirlenmesinde tartışılabilir.
Tatiller süreye dahil midir?
İYUK m.8 uyarınca tatil günleri süreye dahildir. Sürenin son günü tatile rastlarsa izleyen çalışma gününün sonuna uzama kuralı uygulanır. Kanunda yazılı sürelerin çalışmaya ara verme dönemine rastlayan bitişleri için ayrıca yedi günlük uzama hükmü vardır. Her idari başvuru süresine aynı tatil kuralı uygulanmaz.
Özel kanun süreleri, merkezi sınav usulü, yarım gün tatilleri, bölgesel olağanüstü süre düzenlemeleri ve mahkemenin verdiği süreler ayrı kontrol edilmelidir. Tatilin bütün ara günleri için takvime ekleme yapılmaz; esas mesele son günün niteliğidir.
İdari başvurunun etkisi
İYUK m.11 kapsamında geçerli ve zamanında başvuru dava süresini durdurabilir. Başvurudan önce geçen kısım korunur; ret veya zımni ret sonrası kalan günler sayılır. İYUK m.10’daki yeni işlem talebi ve özel itirazlar bu kuralla özdeş değildir.
- İşlemin tarih ve sayısını kaydedin.
- Tebligatın ulaştığı ve hukuken gerçekleştiği tarihleri ayırın.
- Başvuru tarihini ve makamını belirleyin.
- Açık ret ile zımni ret ihtimallerini ayrı hesaplayın.
- Özel kanun ve son gün tatil kontrolünü yapın.
Varsayımsal hesap ve araç
Usulüne uygun fiziki tebligatın 1 Eylül’de yapıldığı ve yalnız 60 günlük genel sürenin uygulandığı varsayımında ilk gün 2 Eylül’dür. Son gün bulunurken takvim, yıl ve tatiller ayrıca kontrol edilir. Aynı tarihin UETS’e ulaşma tarihi olması hesabı değiştirir.
Sitedeki süre ön kontrolü yalnız desteklediği genel senaryolarda hesap üretir. Önceden idari başvuru, özel kanun veya belirsiz tebligat varsa otomatik son gün üretmek yerine ayrıca inceleme gerektiğini gösterir. Bu sonuç, başvurunun usulüne uygun yapılmış sayılması anlamına gelmez.
Dosya uygulaması ve belge kontrolü
Sadece karar tarihini kullanmayın
Ret kararı 1 Eylül tarihli, yazılı tebliğ ise daha sonra yapılmış olsun. Dilekçenin üzerine imza gününden itibaren süre hesaplamak, gerçek başlangıcı yanlış kurabilir. Elektronik tebligatta ulaşma ve kanunen tebliğ edilmiş sayılma günleri de ayrıdır. Ret yazısı sonradan öğrenilmişse öğrenme ve önceki bildirim iddiası somut kayıtlarla incelenir. Başvuru gününü belirlerken tebliğ zarfı, UETS delili ve kurum teslim kaydı birlikte okunur. Usulsüz tebligat ileri sürülmesi, tebliğ belgesini saklamaya veya öğrenme olgusunu açıklamaya gerek olmadığı anlamına gelmez.
- Karar ve ekler
- Zarf veya UETS delil kaydı
- Öğrenmeyi gösteren belge
- İdari başvuru alındısı
- Mahkeme başvuru kaydı
Süre dosyası için dört tarih hazırlayın
İşlemin tarihi, tebliğ veya öğrenme tarihi, idari başvuru tarihi ve cevap tarihi birbirinin yerine kullanılamaz. UETS kaydı, posta zarfı veya başvuru alındısı varsa asıl belgeyi saklayın. Mahkemenin süre değerlendirmesi yalnız kararın düzenlenme gününe dayanmayabilir.
Genel süreyi her uyuşmazlığa uygulamayın
İYUK genel idari dava süresi ile vergi davaları ve özel kanunlardaki süreler farklıdır. İvedi yargılama, merkezî sınav, bilgi edinme ve sulh ceza yolları ayrıca kontrol edilmelidir. Sitedeki süre aracı ön kontrol sağlar; görev ve özel usul seçiminin yerine geçmez.
Bu konuda sık sorulan sorular
Belgeleri toplamak süreyi uzatır mı?+
Eksik belge temini kendiliğinden süre uzatmaz; eldeki belge ve mahkemeden istenebilecek dosyalarla süresinde başvuru planlanır.
Vergi mahkemesinde de 60 gün mü?+
Özel süre yoksa vergi mahkemesi için genel süre 30 gündür.
Süresi dolan kararı yeni bir dilekçeyle tekrar dava edebilir miyim?+
Aynı işlemi tekrarlayan başvuru genel olarak kaybedilmiş süreyi kendiliğinden canlandırmaz. Yeni bir işlem veya hukuki durum bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.