İdari hâkim idari işlemin hukuka uygunluğunu ve uygun davada idarenin tazmin sorumluluğunu inceler. Dosyanın tek hâkim veya heyetle görülmesi güncel 2576 m.7’ye bağlıdır.
Hâkimin incelemesinin sınırları
İdari hâkim, mahkemenin görev alanında atama, izin, disiplin, imar, eğitim veya kamu hizmeti uyuşmazlığını inceler. İdarenin yerine geçip istediği personeli atayamaz veya planı kendisi hazırlayamaz. İşlemin kanuni unsurları ve takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılması denetlenir; uygun koşullarda işlem iptal edilir veya tazminata karar verilir.
7589 ile tek hâkim kapsamı
2026 değişikliği 2576 m.7’de düzenleyici işlemler hariç 486.000 TL’yi aşmayan ilgili iptal ve tam yargı davalarını ve belirli konu gruplarını tek hâkim kapsamına aldı. Geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin ve kamu görevlisine uyarma cezası bu sayılan alanlardandır. Öğrenci uzaklaştırma veya ilişik kesme sonucunu doğuran disiplin kararları bakımından istisna bulunur. Tutar, sonraki yıllarda uygulanacak güncellemelerle birlikte değerlendirilir.
Tek hâkim kararının kanun yolu
Tek hâkimle görülmek her kararın kesin olması demek değildir. İstinaf şartları ve parasal sınır ayrı incelenir. M.46/2’deki yeni temyiz yolunda tek hâkimle görülen davalar açık istisna olarak sayılmıştır. Bu nedenle heyet/tek hâkim ayrımı sadece duruşmadaki kişi sayısını değil sonraki başvuru olanağını da etkileyebilir.
7589 değişikliğinin geçiş takvimi
7589 sayılı Kanunun geçici m.1/2 hükmüne göre yeni 2576 m.7 tek hâkim düzeni, yürürlükten sonra açılan davalara uygulanır. Geçici m.1/3 uyarınca yeni İYUK m.46 temyiz düzeni ise yürürlükten sonra verilen bölge idare mahkemesi kararları için geçerlidir; önceki kararlar için önceki hüküm uygulanmaya devam eder. İlgili maddelerin yürürlük tarihi 31 Temmuz 2026’dır. Dava açılışı, karar verilmesi ve tebliğ tarihleri farklı hukuki olaylardır. Yeni tarihli bir tebligat, eski tarihli kararı tek başına yeni rejime taşımaz.
Dosya uygulaması ve belge kontrolü
Tek hâkim geçişini uygulayın
Geçici görevlendirme davası yeni düzenlemeden önce açılmışsa, 7589’un geçici m.1/2 ayrımı dikkate alınır. Yürürlükten sonraki davanın konu grubu ve varsa düzenleyici işlem istisnası ayrıca kontrol edilir. Tek hâkim kararında açık istinafın bulunması, yeni m.46/2 yoluyla temyizin de açık olduğu anlamına gelmez. Kararı veren yapı, dava konusu, tutar ve tarih bilgileri birlikte okunur. Hâkim sayısı tartışmasında yalnız kararın imza bölümüne bakmak yerine dava açılışındaki uygulanabilir düzenleme üzerinden uygun usul açıklaması yapılır.
- Dava açılış tarihi
- Konunun niteliği
- Tutar / değer
- Kararın imza ve usul bilgisi
- Geçiş hükmü
Bu konuda sık sorulan sorular
İdari hâkim savcı gibi soruşturma mı yapar?+
İdari yargılama ile ceza soruşturması ayrı süreçlerdir; mahkeme gerektiğinde işlem dosyası ve delil ister.
Her disiplin dosyası tek hâkim mi?+
Hayır. Güncel kanunda sayılan cezalar ve istisnalar işlem türüne göre incelenir.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.