İYUK m.45 kapsamında istinafa açık ilk derece kararına genel olarak tebliğden itibaren 30 gün içinde başvurulur. Özel usul, kesin kararlar ve güncel parasal sınır ayrı incelenir.
İstinaf dilekçesi hükme cevap vermelidir
İlk dava dilekçesini tekrar etmek yerine kararın hangi gerekçesinin hangi belgeye aykırı olduğunu gösterin. Süre, delil değerlendirmesi, yetki veya usul hatası ayrı açıklanır. Kısmi kabul ve kısmi ret varsa hangi bölümün kaldırılmasının istendiği belirgin olmalıdır. Başvuru kararı veren ilk derece mahkemesi üzerinden yapılır.
2026’da inceleme seçenekleri
7589 sayılı Kanun, sonucu doğru fakat gerekçesi yanlış veya eksik kararın gerekçesini değiştirerek istinafın reddini açıklaştırdı. Gerekli durumlarda karar kaldırılıp esastan yeni karar verilir; m.45/5’in saydığı durumlarda dosya gönderilebilir. Keşif-bilirkişi ve duruşma eksiklikleri bölge mahkemesinde de tamamlanabilir.
İstinaf ile YD itirazı farklıdır
Esas hükmüne istinaf ile YD kararına kısa süreli itiraz ayrı başvurulardır. Esas hükmüne başvurmak işlemin veya mahkeme kararının yürütülmesini otomatik durdurmaz. Kanun yolunda yürütmenin durdurulması koşulları ayrıca incelenir. Yeniden verilen kararın temyize açıklığı için güncel m.46/2 ve istisnalar okunur.
Önce başvuruya açıklık
İstinaf hakkı yalnız kararın aleyhe olmasıyla belirlenmez. İYUK m.45’teki kesinlik kuralları, dava türü ve özel hükümler kontrol edilmelidir. Parasal sınırların hangi tarihe göre uygulanacağına ilişkin düzenlemeler de sonucu etkileyebilir. Güncel olmayan bir tutarı esas almak kanun yolu hatasına yol açar.
İvedi yargılama usulünde doğrudan temyiz gibi farklı bir düzen bulunabilir. YD isteminin reddi, dilekçenin reddi ve esas hüküm aynı kanun yoluna tabi kabul edilemez. Kararın niteliği baştan belirlenir.
Dilekçenin omurgası
İstinaf dilekçesinde hangi mahkemenin hangi kararına başvurulduğu, tebliğ tarihi ve kaldırılması istenen bölüm açık olmalıdır. Mahkemenin hukuki değerlendirmesine, delil yorumuna veya usulüne yönelik somut itirazlar sıralanır. İlk derece dilekçesini bütünüyle yinelemek yerine karar gerekçesindeki sorun ele alınır.
- İlk derece kararının tam örneği ve tebligat kaydı.
- Dava ve karar numarası; başvuranın sıfatı.
- Hatalı bulunan gerekçe ve dosyadaki karşı delil.
- Talebin kabul veya ret edilen bölümlerinin ayrımı.
- Sonuç talebi, varsa geçici koruma istemi ve harç/gider kontrolü.
İncelemenin sonucu
Bölge idare mahkemesi başvuruyu reddedebilir veya kabul ederek ilk derece kararını kaldırabilir. İşin esası hakkında yeniden karar verilmesi ve kanunda sayılan hallerde ilk dereceye gönderme ihtimalleri güncel hükümler çerçevesinde belirlenir. 2026 değişiklikleri de dahil usulün karar tarihindeki hali kontrol edilmelidir.
Eksik inceleme iddiası ileri sürülürken hangi belgenin istenmediği, hangi teknik sorunun aydınlatılmadığı veya hangi talep hakkında karar verilmediği açıklanmalıdır. “Eksik inceleme var” şeklindeki tek cümle, somut eksikliği ortaya koymaz.
Süre, duruşma ve uygulama
Genel 30 günlük süre tebligatla birlikte takip edilir. İstinafta duruşma yapılması her başvuruda otomatik değildir; talep ve mahkemenin değerlendirmesi önem taşır. Başvuru yapılması kararın uygulanmasını her durumda kendiliğinden durdurmaz.
İstinaf sonucunda verilen kararın temyize açık olup olmadığı ayrıca incelenmelidir. Yeni kararın tebligat tarihi için ayrı kayıt tutulur. İlk derece süre çizelgesinin devamı gibi düşünülüp yeni tebligatın gözden kaçırılması hak kaybı yaratabilir.
7589 değişikliğinin geçiş takvimi
7589 sayılı Kanunun geçici m.1/2 hükmüne göre yeni 2576 m.7 tek hâkim düzeni, yürürlükten sonra açılan davalara uygulanır. Geçici m.1/3 uyarınca yeni İYUK m.46 temyiz düzeni ise yürürlükten sonra verilen bölge idare mahkemesi kararları için geçerlidir; önceki kararlar için önceki hüküm uygulanmaya devam eder. İlgili maddelerin yürürlük tarihi 31 Temmuz 2026’dır. Dava açılışı, karar verilmesi ve tebliğ tarihleri farklı hukuki olaylardır. Yeni tarihli bir tebligat, eski tarihli kararı tek başına yeni rejime taşımaz.
Dosya uygulaması ve belge kontrolü
Kararın gerekçesine somut cevap
Mahkeme bir görev kaydına dayanmış, fakat dosyada aynı gün için izin onayı bulunmuş olsun. İstinafta belgenin dosyada nerede olduğu ve hükmü neden etkilediği açıklanır. Sadece mahkeme yanlış karar verdi ifadesi yerine gerekçe ile belge karşılaştırılır. Yeni ve eski istemlerin kapsamı karıştırılmamalıdır. 7589 sonrası m.45/5’te eksik hasım, eksik hüküm veya gerekli inceleme yapılmaması gibi geri gönderme halleri ayrı okunur. Keşif/bilirkişi veya duruşma eksikliğinin bölge mahkemesinde giderilmesi de mümkün olduğundan talep seçenekleri kanuni yetkiyle uyumlu kurulmalıdır.
- İlk hüküm ve gerekçe
- Dosyadaki ilgili belge
- İstinaf sebepleri
- Tebliğ
- İstenen sonuç
Bu konuda sık sorulan sorular
İstinaf 60 gün mü?+
Genel İYUK m.45 süresi 30 gündür; özel usuller ayrıca kontrol edilir.
İstinaf reddedilirse mutlaka Danıştaya gidilir mi?+
Temyize açıklık dava türü, parasal ölçüt, m.46 ve özel usulle belirlenir.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.