İdari yargı, kamu gücüne dayalı idari işlem ve eylemlerin hukuka uygunluğunu denetleyen yargı koludur. İptal davası, tam yargı davası ve idari sözleşme uyuşmazlıkları temel dava türleridir.
Kamu kurumuyla uyuşmazlık her zaman idari dava değildir
Bir belediyenin ruhsatı iptal etmesi kamu gücüne dayalı işlemdir. Aynı belediyenin işçiyle iş sözleşmesinden doğan uyuşmazlığı ise farklı yargı koluna gidebilir. Kurumun adı değil ilişkinin hukuki niteliği belirleyicidir. Vergi ve bazı para cezası uyuşmazlıkları için özel görev hükümleri bulunur.
İptal ve tam yargının amaçları
İYUK m.2’de iptal davasında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılık denetlenir; menfaat ihlali aranır. Tam yargı davasında kişinin doğrudan ihlal edilen hakkı ve zararı tartışılır. İptal kararının alınması, bütün zararların aynı dosyada otomatik ödeneceği anlamına gelmez. İşlem ve eylemden kaynaklanan zararların ön başvuru yolları m.12 ve m.13 ile ayrılır.
Mahkemenin denetim sınırı
Mahkeme yerindelik denetimi yapıp idarenin yerine geçemez. Hukuka aykırı işlemi iptal edebilir ve uygun davada tazminata hükmedebilir. Davanın açılması işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; m.27 koşullarında YD istenebilir. Yazılı yargılamada işlem dosyası, tebligat, gerekçe ve delil düzeni öne çıkar. İlk inceleme, esas inceleme ve kanun yolları farklı aşamalardır.
Dava türü ve ihtiyaç
| Tür | Temel hedef |
|---|---|
| İptal | Hukuka aykırı işlemi kaldırmak |
| Tam yargı | Kişisel hak ihlalinden doğan zararı gidermek |
| İdari sözleşme | Kanuni kapsamda sözleşme uyuşmazlığını çözmek |
Dosya uygulaması ve belge kontrolü
Bir olay iki ayrı süreç doğurabilir
Personel hakkında adli soruşturma açılırken kurum disiplin cezası da vermiş olsun. Ceza dosyasındaki savunma ile idari kararın iptal istemi farklı mercilere yönelir. Ceza mahkemesi kararı maddi olaya ilişkin önemli tespit içerebilir; bunun disiplin üzerindeki etkisi kendi hukuki rejimiyle incelenir. Adli sonucu beklemek idari cezanın dava süresini kendiliğinden korumaz. İşlem dosyası, adli dosya durumu, tebliğ ve statü birlikte çıkarılır. Uygun talep yalnız ceza almadım cümlesinden ibaret kalmaz; idari yaptırımın kanuni koşulları ayrıca tartışılır.
- Nihai idari işlem
- Personel statüsü
- Adli dosyanın ilgili kararı
- Tebligat
- İptal ve zarar talepleri
Bu konuda sık sorulan sorular
İdari dava ceza davası mı?+
Hayır. İdari işlemin yargısal denetimiyle ceza sorumluluğu farklı süreçlerdir.
Avukat olmadan dava açılabilir mi?+
Genel olarak kişi kendisi dava açabilir; görev, ehliyet, dilekçe ve süre koşullarını yerine getirmesi gerekir.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.