İYUK, İdari Yargılama Usulü Kanununun kısaltmasıdır. Dava açma, idareye başvuru, yargılama ve kanun yolu aşamalarını aynı dosyanın farklı adımları olarak düzenler.
Hangi sorundan hangi maddeye?
Elinizdeki işlemin iptalini mi, zararınızın ödenmesini mi istediğinizi belirleyin. M.2 dava türü; m.7 ve m.8 ilk takvim; m.10 ve m.11 idari talep için başlangıçtır. Dilekçede talebin açık yazılması gerekir. Mahkemenin idareden dosyayı istemesi, davacının elindeki delilleri sunma ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Acil zarar için ayrı koruma
Dava açılması işlemeyi durdurmaz. Yürütmenin durdurulmasında açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar birlikte açıklanır. Yıkım veya faaliyet engeli gibi risklerde uygulama belgesi önemlidir. Atama ve geçici görevlendirmede savunma alınmadan geçici koruma bakımından özel sınırlama bulunması, genel YD imkânını bütünüyle ortadan kaldırmaz.
Karardan sonra dosya bitmeyebilir
İstinaf ve temyiz, kararın açıklığına göre değerlendirilir. M.28’de kararın idareye tebliği, uygulama yükümlülüğü ve özel kesinleşme kuralı ayrılır. 7589 değişikliği sonrası m.46/2 de incelenmelidir. Parasal talep, hizmet kaydı düzeltmesi ve fiilî göreve dönüş ayrı uygulama adımları doğurabilir; hükmün neye karar verdiği dikkatle okunur.
Hızlı madde dizini
| İhtiyaç | Madde |
|---|---|
| Dava türü | 2 |
| Dilekçe / ortak dava | 3 / 5 |
| Süre / sayım | 7 / 8 |
| Yeni işlem / itiraz | 10 / 11 |
| Eylem zararı | 13 |
| YD / karar uygulaması | 27 / 28 |
| İstinaf / temyiz | 45 / 46 |
7589 değişikliğinin geçiş takvimi
7589 sayılı Kanunun geçici m.1/2 hükmüne göre yeni 2576 m.7 tek hâkim düzeni, yürürlükten sonra açılan davalara uygulanır. Geçici m.1/3 uyarınca yeni İYUK m.46 temyiz düzeni ise yürürlükten sonra verilen bölge idare mahkemesi kararları için geçerlidir; önceki kararlar için önceki hüküm uygulanmaya devam eder. İlgili maddelerin yürürlük tarihi 31 Temmuz 2026’dır. Dava açılışı, karar verilmesi ve tebliğ tarihleri farklı hukuki olaylardır. Yeni tarihli bir tebligat, eski tarihli kararı tek başına yeni rejime taşımaz.
Dosya uygulaması ve belge kontrolü
Ön başvuru ile mahkeme başvurusunu ayırın
İdareye evrak teslim etmiş olmak mahkeme dosyası açıldığı anlamına gelmez. Kurumdan yeni işlem isteniyorsa m.10, mevcut kararın değiştirilmesi isteniyorsa m.11, idari eylem zararı için giderim isteniyorsa m.13 değerlendirilir. Sonra mahkemeye hangi talep sunulacağı belirlenir. Uygun bir ön başvuru yapılmış olsa da açık veya zımni ret sonrası dava süresi izlenir. Dilekçe alındısındaki tarih ve hangi eklerin verildiği dosyanın parçasıdır. Süre çizelgesine sadece mahkeme açılışını değil bütün önceki başvuru olaylarını eklemek gerekir.
- Kurum dilekçesi
- Alındı ve ek listesi
- Ret / ara cevap
- Mahkeme dilekçesi
- Usul maddesi notu
Bu konuda sık sorulan sorular
İYUK ile HMK aynı usul mü?+
Hayır. İYUK özel usuldür; m.31’in atıf yaptığı alanlarda diğer usul hükümleri gündeme gelebilir.
Hangi maddeye dayanacağımı nasıl belirlerim?+
İşlem, talep, tebliğ ve personel/başvuru statüsünü birlikte sınıflandırın.
Kaynaklar
Kanun metni, ilgili madde ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir. Değişiklik ve yürürlük bilgileri için resmî metinleri kontrol ediniz.
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın belgeleri, süreleri ve uygulanacak özel hükümler incelenmeden kesin hukuki sonuç çıkarılamaz.