Çifte Vergilendirme ve Yurt Dışı Gelirlerinde Vergi

Vergi mukimliği vatandaşlıktan farklıdır

Bir kişinin pasaportu veya yabancı ülkedeki oturum izni tek başına bütün vergileme sonucunu belirlemez. Türkiye ve diğer ülkenin iç hukukundaki mukimlik koşulları ile ilgili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması birlikte okunur. İki ülkede de mukim sayılma halinde anlaşmanın bağlama kuralları gündeme gelebilir. İkamet günleri, daimi ev ve kişisel/ekonomik ilişkiler belgelenir. Her gelir yılının koşulları ayrı değerlendirilmelidir.

Gelirin türünü ve kaynağını belirleyin

Ücret, serbest meslek, ticari kazanç, kira, temettü ve faiz anlaşmada farklı maddelere tabi olabilir. Ödemeyi yabancı şirketin yapması her durumda gelirin yabancı kaynaklı olduğunu açıklamaz. Hizmetin nerede yürütüldüğü, işveren/işyeri ilişkisi ve fiili çalışma biçimi incelenir. İnternet üzerinden yapılan işlerde sözleşme ve gerçek hizmet yeri özellikle önemlidir. Aynı banka hesabına gelen farklı gelirler ayrı satırlar halinde listelenmelidir.

Yabancı ülkedeki vergi ve mahsup

Yurt dışında vergi ödenmiş olması Türkiye’de her beyan yükümlülüğünü otomatik kaldırmaz. Anlaşmanın istisna veya mahsup yöntemi, iç hukuktaki belge şartları ve ilgili gelir kalemi değerlendirilir. Vergi ödeme belgesi, yabancı beyanname ve mukimlik belgesi dosyaya eklenir. Brüt gelir, kesinti ve net ödeme döviz kayıtlarıyla karşılaştırılır. Çevrim ve değerleme yöntemleri için ilgili dönem mevzuatı esas alınır.

Anlaşma metni ve uyuşmazlık yolu

Türkiye’nin ilgili ülkeyle anlaşması, protokolleri ve yürürlük tarihleri resmi kaynaklardan kontrol edilir. Başka bir ülkeye ait anlaşmanın maddesi kullanılmaz. İdarenin tarhiyatına karşı dava yolu ile anlaşmadaki karşılıklı anlaşma usulü farklı mekanizmalardır. Birinin başlatılmasıyla diğerinin süresinin otomatik durduğu varsayılmaz. Somut vergi ve dönem için iki ülkedeki belgeler ortak bir kronolojide toplanır.

Ülke ve gelir türü üzerinden anlaşmayı okuyun

Bir ülkede çalışma, başka bir ülkede konut ve Türkiye’de kira geliri bulunması tek bir gelir kalemi değildir. Ücret, kira, temettü, faiz ve ticari kazanç için anlaşmanın farklı maddeleri gündeme gelebilir. Mukimlik belgesi, fiili yaşam ve çalışma düzeni, geliri ödeyen taraf ile faaliyetin yeri birlikte ele alınır. Anlaşma kapsamında vergileme yetkisinin hangi ülkeye ait olduğu belirlenmeden 'yurt dışında vergi ödedim' cümlesi bütün Türk vergi yükümlülüğünü açıklamaz.

Yabancı vergi belgesinde dönem eşleştirmesi

Yabancı ülkedeki tahakkuk yazısı ile fiili ödeme belgesi farklı şeyler gösterebilir. Türkiye’de mahsup veya anlaşma uygulaması için hangi verginin hangi gelire ve döneme ait olduğu açıklanır. İade edilen yabancı vergi, sadece stopaj kesilmiş tutar veya başka bir kişiye ait ödeme ayrı kontrol edilir. Gereken belge biçimi ve tercüme koşulları ilgili usule göre belirlenir. Aynı gelir için iki ülkede yapılan beyanlar yan yana konularak kur, dönem ve gelir niteliği farkları görünür hale getirilir.

Sık sorulan sorular