Çelişki hangi kayıtta?
Satıcının beyanı, alıcının kayıtları ve banka tahsilatı aynı dönem bakımından eşleştirilir. Bir tarafın beyanname vermemesiyle malın gerçekten teslim edilmemesi aynı iddia değildir. İncelemede hangi çelişkinin matrah veya belge gerçekliğine etki ettiği açıkça gösterilmelidir.
İşlemin bütün zinciri
Sipariş, fatura, sevkiyat, teslim ve ödeme kayıtları hazırlanır. Aracı, alt yüklenici veya başka adrese teslim varsa nedenleri sözleşmeyle açıklanır. Yalnız ödeme dekontunun bulunması da her durumda bütün teslim koşullarının gerçekleştiğini göstermez; işlem zinciri tamamlanmalıdır.
Cevap ve sonraki başvuru
Karşı inceleme sorularına verilen cevaplar ve eklerin teslim alındısı saklanır. Sonradan düzenlenen ihbarname için kullanılan tespitlerle önceki açıklamalar karşılaştırılır. Cevapsız bırakılan belge veya raporda yer almayan açıklama, dava dilekçesinde somut sayfa ve ek numarasıyla gösterilir.
İnceleme dosyası nasıl düzenlenir?
İnceleme yazısı, tutanak, rapor ve ihbarname aynı aşamayı ifade etmez. Vergi türü ve dönemi belirlenerek her iddianın yanına dayandığı ticari kayıt eklenir. Açıklama talebine verilen cevap ile tarhiyata karşı dava birbirinin yerine geçmez. İnceleme raporu çoğunlukla sonradan tesis edilen işlemin dayanağıdır; yalnız rapora itiraz edilmesi bütün dava sürelerini koruduğu anlamına gelmez. Defter ve belgelerin aslını değiştirmeden, teslim edilen nüshaları ve alındı kayıtlarını saklayarak kronolojik bir dosya oluşturmak sonraki başvuruların ispatını kolaylaştırır.
Örnek dosya üzerinden düşünün
Fatura adresiyle teslim adresi farklıysa depoya sevkiyatın sözleşme ve teslim tutanağıyla açıklanması gerekir.
Bu örnek, gerçek bir müvekkil dosyasını veya dava sonucunu temsil etmez.Belge kontrol listesi
- Karşı inceleme soruları
- Sipariş ve teslim belgeleri
- Banka ödemeleri
- Tarafların muhasebe kayıtları
Sık sorulan sorular
Satıcının beyan vermemesi benim işlemi mutlaka sahte yapar mı?
Satıcının yükümlülüğü ile alımın gerçekliği farklı inceleme konularıdır. Somut teslim ve ticari ilişki araştırılır.
İnceleme raporu ile vergi ihbarnamesi aynı belge midir?
Hayır. Rapor tespit ve değerlendirme içerirken ihbarname tarhiyat veya ceza işlemini bildirir. Başvuru planında ikisi ayrı ele alınır.
Mevzuat ve resmî kaynaklar
Bu rehber genel bilgilendirmedir. İşlem tarihi, özel hükümler ve güncel mevzuat somut dosyada birlikte kontrol edilmelidir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu — GİB ↗2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — GİB ↗GİB güncel rehber ve broşürleri ↗