Söz listesi yerine olayın bütünü
İnceleme, soyut bir 'hakaret sayılan kelimeler' listesiyle sınırlanmamalıdır. Sözü söyleyenin ve muhatabın konumu, tartışmanın konusu, kamusal ilgi, önceki açıklamalar ve yanıtın ağırlığı değerlendirilir. Sert eleştiri ile kişiyi aşağılamaya yönelen saldırı arasındaki ayrım gerekçelendirilmelidir.
İsnadın doğruluğu iddiası, iddia ve savunma dokunulmazlığı ile haksız fiile tepki gibi başlıklar TCK m.127–129 kapsamında farklı koşullara tabidir. Bir sözün dava dilekçesinde yer alması tek başına sınırsız koruma sağlamadığı gibi, karşı tarafın incinmesi de tek başına suçun oluştuğunu göstermez.
Huzurda, gıyapta ve aleni işleme
Mağdurun yüzüne veya doğrudan kendisine yöneltilen ileti ile mağdurun yokluğunda başkalarına söylenen söz ayrılır. Gıyapta hakarette kanunun aradığı ihtilat koşulu, aleniyetle aynı kavram değildir. Mesajı kaç kişinin aldığı ile belirsiz kişilerin erişimine açık olup olmadığı ayrı incelenir.
Kapalı bir mesajlaşma grubu ile herkese açık sosyal medya paylaşımı aynı erişim yapısına sahip değildir. Hesabın açık veya kapalı olması, paylaşım ayarları, takipçi kabulü ve fiil tarihinde erişim imkânı kaydedilmelidir. Sonradan değiştirilen gizlilik ayarı tek başına önceki durumun kanıtı değildir.
Ekran görüntüsü, hesap aidiyeti ve bütünlük
Paylaşım bağlantısı, kullanıcı adı, hesap kimliği, tarih, saat ve konuşmanın öncesi-sonrası saklanır. Hesabın sanığa ait olup olmadığı ve paylaşımın kim tarafından yapıldığı ayrı sorulardır. Taklit hesap, ortak cihaz veya hesabın ele geçirilmesi savunmaları teknik kayıtlarla değerlendirilir.
Delil elde etmek için başka bir kişinin hesabına izinsiz girmek veya yazışmayı değiştirmek yeni hukuki sorunlar yaratabilir. Kaynak cihaz, özgün dosya ve başvuru sırasında sunulan kayıt korunmalı; eksik kurumsal kayıtların istenmesi planlanmalıdır.
Şikâyet, önödeme ve uzlaştırma ayrı kontrol edilir
Hakaret dosyasında tek bir usul kuralı her fiile uygulanmaz. Kamu görevlisine görevinden dolayı yönelme, kullanılan ileti biçimi, suç tarihi ve geçiş hükümleri farklı sonuçlara yol açabilir. Şikâyet koşulu, önödeme kapsamı ve uzlaştırma hükümleri güncel TCK m.75, m.131 ve CMK m.253 üzerinden birlikte kontrol edilmelidir.
Karşılıklı hakaret veya haksız fiile tepki iddiası varsa ilk eylem, yanıt ve zaman aralığı somutlaştırılır. Tarafların sonradan barışması ile kanuni bir cezasızlık veya indirim nedeni aynı şey değildir. Başvuruda yalnız son sözün değil, olayın bütününün açıklanması gerekir.
DOSYA HAZIRLIĞI
Başvurmadan önce kontrol edin
- Sözün tam metni ve bağlamı mevcut mu?
- Muhatap ve paylaşımı yapan hesap belirli mi?
- Gıyap, ihtilat ve aleniyet ayrı değerlendirildi mi?
- Suç tarihiyle birlikte güncel usul hükümleri kontrol edildi mi?
Sık sorulan sorular
Sosyal medyadaki her sert eleştiri hakaret midir?
Hayır. Bağlam, kamusal tartışma ve kişilik değerlerine saldırı ayrı değerlendirilir.
Kapalı gruptaki mesaj mutlaka aleni midir?
Hayır. Grubun erişim yapısı ve olay tarihindeki koşullar incelenir; ihtilat ile aleniyet farklıdır.
Hakaret dosyalarının hepsinde aynı başvuru usulü mü uygulanır?
Hayır. Fiilin niteliği, suç tarihi, şikâyet ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.
KURALDAN KAYNAĞA
İlgili kanun maddeleri
Kanun metni ile bu rehberdeki açıklamalar ayrı içeriklerdir. Maddelerdeki değişiklik, iptal ve geçiş notları birlikte okunmalıdır.