İsim Düzeltme Davası

Düzeltme ile değişiklik arasındaki sınır

Bir harfin yanlış yazılması, adın kaynağındaki belgeden farklı aktarılması veya açık imla hatası düzeltme niteliğinde olabilir. “Mehmet” adını “Mert” yapmak ise harf değişikliği görünse de yeni bir ad alma iradesidir. İşlemin adı değil, kaydın gerçek duruma göre baştan yanlış olup olmadığı önemlidir.

İdari başvuru ne zaman düşünülebilir?

5490 sayılı Kanun m.38 kapsamında dayanak belgeye aykırı maddi aktarım hatası idari düzeltme açısından incelenir. 24 Aralık 2022’de sona eren süreli mahkemesiz ad-soyadı uygulamasıyla bu yetki birbirine karıştırılmaz. Kayıt doğru fakat yeni ad isteniyorsa TMK m.27 kapsamında haklı sebep değerlendirmesi gerekir.

Mahkeme yolu

İdarenin düzeltemediği, kayıtlar arasında uyuşmazlık bulunan veya kaydın anlamını değiştirecek taleplerde Asliye Hukuk Mahkemesinde kayıt düzeltme davası gündeme gelir. İlk tescile esas doğum belgesi, aile kütüğü, okul ve sağlık kayıtları gibi belgeler talebe göre incelenir.

Önce kayıt zincirini çıkarın

Hatanın hangi belgede başladığı bulunmalıdır. Nüfus kaydı doğru, banka veya diploma kaydı yanlışsa nüfus davası değil ilgili kurum düzeltmesi gerekir. Bir kurum hatasını düzeltmek için nüfus kaydını değiştirmek doğru yol değildir.

Delil hiyerarşisi nasıl kurulur?

En güçlü başlangıç noktası, ilk tescile esas belgedir. Doğum tutanağı, eski aile kütüğü veya yabancı doğum belgesi ile bugün görünen kayıt yan yana konur. Sonraki okul, sağlık, evlilik ve meslek belgelerinin bağımsız bir kaynağa mı dayandığı, yoksa aynı ilk hatayı tekrar mı ettiği araştırılır.

Tanık, kayıt işleminin nasıl yapıldığını veya kişinin hangi adla doğumdan beri bilindiğini açıklayabilir; ancak belgenin kaynağını tek başına değiştirmez. Mahkemeye sunulan kopyaların okunaklı olması, yabancı belgelerin doğrulanması ve gereksiz kişisel verilerin maskelenmesi gerekir.

Dilekçe ve kararın kapsamı

Dilekçede hangi hanede hangi yazımın yanlış olduğu, doğru yazımın ne olması gerektiği ve bunun hangi belgeye dayandığı açıkça gösterilir. Talep yalnız “ismimin düzeltilmesi” şeklinde bırakılırsa mahkemenin tescile elverişli, açık bir hüküm kurması güçleşir.

Karar kesinleştiğinde nüfus müdürlüğüne gönderilir. Düzeltilen adın kimlik kartına, pasaporta ve diğer resmî kayıtlara doğru biçimde yansıdığı kontrol edilir. Nüfus kaydı doğru olduğu hâlde yalnız diploma, tapu veya banka kaydı yanlışsa o kurumun düzeltme süreci ayrıca yürütülür.

Yabancı alfabe ve transliterasyon sorunları

Yabancı belgede Türkçe karakter bulunmaması her zaman nüfus hatası anlamına gelmez. Ç, Ğ, İ, Ö, Ş ve Ü harflerinin yabancı sistemlerde farklı gösterilmesi teknik transliterasyon olabilir. Ama belgeler farklı kişilere aitmiş gibi sonuç doğuruyorsa isim denklik belgesi, açıklama kaydı, kurum düzeltmesi veya dava seçenekleri belgenin hukuki kaynağına göre karşılaştırılır.