Mükerrer Nüfus Kaydının Düzeltilmesi

Mükerrerlik nasıl anlaşılır?

İki kayıttaki ad, doğum tarihi, anne-baba, doğum yeri, tescil tarihi, fotoğraf ve yaşam olayları karşılaştırılır. Benzer isimli iki farklı kişinin kaydı ile aynı kişinin çift kaydı birbirine karıştırılmamalıdır.

Deliller

Eski nüfus cüzdanları, okul ve askerlik kayıtları, evlenme/çocuk kayıtları, parmak izi ve gerektiğinde tanık veya uzman incelemesi kimlik bağlantısını gösterebilir. Her iki kaydın üçüncü kişilerle bağlantıları da incelenir.

İptalin sonuçları

Mükerrer kaydın iptali, o kayıt üzerinden oluşmuş evlilik, çocuk, malvarlığı veya sosyal güvenlik işlemlerini etkileyebilir. Karar öncesi sonuç haritası çıkarılmalı ve ilgili kişilerin davaya katılımı sağlanmalıdır.

Dava ve tescil planı

Mahkemeden hangi kaydın korunacağı, hangi kaydın iptal veya terkin edileceği ve bağlı kayıtların nasıl uyarlanacağı açıkça istenir. Nüfus müdürlüğü yanında sonucu etkilenecek eş, çocuk, mirasçı veya başka ilgili kişilerin taraf konumu değerlendirilir. Eksik tarafla verilen karar, bağlantılı kayıtların tescilinde sorun yaratabilir.

Kesinleşme sonrasında yalnız kimlik kartı değil, iki kayıt üzerinden oluşmuş SGK hizmeti, diploma, askerlik, vergi, tapu ve banka bağlantıları da kontrol edilir. Amaç geçmiş işlemleri görünmez kılmak değil, hepsini gerçek kişiye doğru ve tekil biçimde bağlamaktır.

İki kaydı yan yana incelemek

Her kaydın ad-soyadı, doğum tarihi, aile bağlantısı, tescil tarihi ve dayanak belgesi çıkarılır. Aynı kişi için ikinci kayıt bulunduğu iddiası yalnız ad benzerliğine dayanamaz. İki ayrı kişi ihtimali veya geçmiş aile bağlantısı araştırılmalıdır. Kimlik numaraları farklıysa hangi kurumlarda hangi numaranın kullanıldığı da listelenir.

Evlilik, çocuk, ölüm, eğitim veya hizmet kaydı iki sicile dağılmış olabilir. Hangi kaydın kapatılacağına ilişkin talep kurulurken bu olayların kaybolmaması ve doğru kişiyle eşleşmesi değerlendirilir. Kayıtları yalnız bir ekranda birleştirmek, bütün hukuki sonuçları çözen işlem gibi görülemez.

İdari inceleme ile dava ihtiyacını ayırmak

Mükerrer kayıtlarla ilgili idarenin kanuni görevleri bulunur; uyuşmazlığın niteliği ve dayanakları ise yargısal inceleme gerektirebilir. Her durumda otomatik aynı dava türüne gidileceği veya yalnız tek dilekçeyle kayıt silineceği söylenemez. İlk kurum cevabı ve arşiv belgeleri bu ayrımı görünür kılar.

Başvuru sonucunda güncel sicil, aile olayları ve eski kimlik bilgileriyle bağ kontrol edilir. Banka, tapu, SGK veya miras işlemindeki farklı eşleşmeler ayrı takip gerektirebilir. İptal ya da düzeltme sonucunun hukuki dayanağı ve önceki kayıtlar saklanır.

Mükerrer kaydın miras işlemlerindeki görünümü

Doğrulanmış içtihat: gerçek kaydı ve yaşam olaylarını korumak

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 30 Haziran 2020 tarihli E.2017/2147, K.2020/495 kararında gerçeğe aykırı beyanla oluşturulan ikinci kaydı incelemiştir. Kurucu işlemleri yapılmamış bir evlat edinme ile mükerrer kayıt düzeltmesini ayırmış; yanlış ikinci kayıttaki evlenme ve nakil gibi kişisel durum değişikliklerinin gerçek kayda aktarılmasını gerekli görmüştür.

Bu karar her benzer isimli kaydın silinmesini gerektirmez. İki kaydın aynı kişiye ait olduğu ve hangi kaydın gerçek doğumu gösterdiği ispatlanmalıdır. İptal talebiyle birlikte aktarılacak olaylar belirtilmeli; kişinin medeni durum geçmişi kaybolmamalıdır.

Mahkeme, süre ve aktarılacak kayıtlar

Genel mükerrer nüfus kaydı uyuşmazlığı 5490 sayılı Kanun m.36 kapsamında yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde incelenir. İki kimlik numarası, aile kütüğü bağlantıları, ilk doğum belgeleri ve her kayıttaki evlilik, çocuk, nakil ve ölüm hareketleri birlikte istenir. Benzer isim veya aynı doğum yılı tek başına aynı kişiyi kanıtlamaz.

Salt mükerrer kayıt düzeltmesine soybağının reddi süresi uygulanmaz; gerçek bir evlat edinme veya soybağı ilişkisine itiraz varsa özel koşullar ayrıca incelenir. Önce kayıtlar ve taraflar belirlenir, deliller toplanır, doğru kayıt ve iptal/aktarım kapsamı hükümde açıklanır, kesinleşme sonrası bağlantılar kontrol edilir. Tebligat, arşiv, bilirkişi ve gerektiğinde DNA masrafı doğabilir.