Bu rehberde
İptal kararı hangi hukuk durumunu değiştirdi?
28 Nisan 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan AYM kararı, TMK m.187’nin birinci cümlesini ve buna bağlı olarak uygulanma olanağı kalmayan ikinci cümlesini iptal etmiştir. Dokuz aylık erteleme sonunda iptal 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girmiştir. Eski zorunluluk güncel kanun hükmü gibi sunulamaz.
6 Ekim 2026 kontrolünde konsolide mevzuat ve AYM kararı ile NVİ’nin yayımladığı işlem açıklamaları birlikte incelenmiştir. NVİ SSS’sinde iki soyadını birlikte kullanmak için evlenirken evlendirme memuruna, sonrasında nüfus müdürlüğüne veya e-Devlet üzerinden başvuru anlatılmaktadır. Bu açıklama, önceki soyadını tek başına kullanma talebinin bütün birimlerde otomatik sonuçlandırıldığını kanıtlamaz.
Bugün talebinize göre nasıl ilerlenir?
Önceki soyadını tek başına kullanmak isteyen kişi talebini yazılı ve açık biçimde bildirip işlem sonucunu almalıdır. İdari uygulama nedeniyle sonuç alınamıyorsa AYM kararı ve güncel hukuk çerçevesinde aile mahkemesi yolu somut ret ve kayıt durumuna göre değerlendirilir. Eski soyadını eş soyadıyla birlikte kullanma talebi için NVİ’nin belirttiği idari kanallar incelenebilir.
İki soyadı kullanırken yalnız eş soyadına dönmek veya boşanma sonrası soyadı kullanımı ayrı kurallara tabidir. Çocuğun soyadı annenin talebiyle kendiliğinden değişmez. Tüm seçenekleri tek bir e-Devlet işlemi veya tek dava türü gibi anlatmak doğru olmaz.
Boşanma sonrası soyadı · Çocuğun soyadı için ayrı değerlendirme
Birlikte ve tek başına kullanım taleplerini ayırın
NVİ SSS önceki soyadını eş soyadıyla birlikte kullanmak için evlenme sırasında evlendirme memuruna, daha sonra e-Devlet veya nüfus müdürlüğüne yazılı talebi açıklar. Önceki soyadını tek başına kullanma talebi bununla aynı başvuru değildir.
TMK m.187’ye ilişkin AYM iptali, güncel yasal durum ve somut idari uygulama birlikte değerlendirilir. Başvuru yapılmışsa yazılı sonuç ve gerekçe alınır; genel yeni soyadı seçme davasındaki görev/yetki cevabı bu aile hukuku uyuşmazlığına doğrudan aktarılmaz.
Kimlik değişikliğinden diğer belgelere kontrol listesi
Başvuruda istenen tam soyadı açık yazılır; mevcut sicil örneği, kimlik ve önceki başvuru sonucu karşılaştırılır. Dava gerekiyorsa talebin evlilik hukukundan mı yoksa yeni bir soyadı tercihinden mi doğduğu belirlenir. İptal kararıyla idarenin somut başvuruya verdiği cevap birlikte incelenir.
Örnek: Kendi soyadını tek başına kullanmak isteyen kişiyle boşanma sonrası önceki soyadına dönen kişi aynı karar ve başvuru planını kullanmaz. Nüfus kaydı güncellendikten sonra yeni kimlik ile pasaport ve kurum kayıtlarının ayrı kontrolü yapılır.
Boşanma sonrası soyadı işlemi · Soyadı değişince pasaport yenileme · SGK kimlik bilgisini güncelleme
Nüfus hukuku araçları
Evlendikten Sonra Soyadı Değişikliği: Güncel Başvuru — kısa ön bilgi
Bildiğiniz alanları kısaca doldurun; boş bıraktıklarınız özette belirtilir.
Bu konu hakkında sık sorulan sorular
Evlendikten sonra soyadı işlemi için dava gerekir mi?
Her zaman değil. Kanunun tanıdığı evlilik kaynaklı soyadı seçenekleri ve tescil işlemleri idari yoldan yürüyebilir; bağımsız haklı sebep talebi farklıdır.
Yabancı evlilik belgesindeki soyadı otomatik geçer mi?
Otomatik varsayılmamalıdır. Evliliğin tescili, belgenin usulü ve Türk soyadı hükümleri birlikte değerlendirilir.
Evlendikten sonra önceki soyadımı eşimin soyadıyla birlikte kullanmak için nereye başvururum?
NVİ, eşinin soyadıyla birlikte önceki soyadını kullanmak isteyen kadının evlenme sırasında evlendirme memuruna, sonrasında e-Devlet veya nüfus müdürlüğüne yazılı başvurabileceğini açıklıyor. Bu işlem, yalnız önceki soyadını taşıma talebiyle aynı değildir; ikinci talep güncel mevzuat ve idari cevapla ayrıca değerlendirilmelidir.
Evlilik, boşanma ve genel soyadı talepleri
Dayanak: NVİ — Nüfus hizmetleri sıkça sorulan sorular · AYM E.2022/155, K.2023/38 — TMK m.187 iptali
Başlıca resmî kaynaklar
Mevzuat ve idari uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ve ilgili kurumun güncel açıklaması esas alınmalıdır.