Bu rehberde
Görev ve yetki neden farklıdır?
Görev, uyuşmazlığa hangi mahkeme türünün bakacağını; yetki ise coğrafi olarak hangi adliyede dava açılacağını gösterir. Birini doğru belirlemek diğerini otomatik olarak çözmez. Yanlış seçim, dosyanın görevsizlik veya yetkisizlik kararıyla başka mahkemeye gönderilmesine ve süre kaybına yol açabilir.
Asliye Hukuk Mahkemesi
Türk Medeni Kanunu m.27’ye dayalı ad değişikliği ve 5490 sayılı Kanun kapsamındaki genel kayıt düzeltme talepleri Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür. Fakat soybağının reddi, babalık veya boşanma sonrası çocuğun soyadı gibi aile hukukuna özgü uyuşmazlıklarda görev ayrıca değerlendirilmelidir.
Yerleşim yeri nasıl belirlenir?
Nüfus kaydına yazılı il ile fiilî yerleşim yeri aynı olmayabilir. Kanundaki yerleşim yeri, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer kavramına göre değerlendirilir. Adres kayıtlarının güncel olması tebligat bakımından da önem taşır.
Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları
Yurtdışında yaşayan kişinin Türkiye’de dava açacağı yer, Türkiye’deki son yerleşim yeri ve ilgili milletlerarası usul hükümleri dikkate alınarak belirlenebilir. Sadece nüfusa kayıtlı olunan ili varsaymak doğru değildir. Vekâletname, tebligat ve yabancı belgeler de birlikte planlanmalıdır.
Nüfusa kayıtlı il ile yerleşim yeri aynı olmayabilir
Kişinin aile kütüğüne kayıtlı olduğu il, genel ad değişikliği davasında otomatik yetkili yer değildir. Yerleşim yeri adresi ile aile kaydının bulunduğu yer ayrılır. İstanbul'da yaşayan fakat başka ilin nüfusuna kayıtlı kişi dosyasını yalnız bu kayıtlı ile göre hazırlamamalıdır.
Görev, davaya hangi tür mahkemenin; yetki ise hangi yerdeki mahkemenin bakacağını ifade eder. Talep gerçekte soybağı veya velayet kaynaklı çocuk soyadı uyuşmazlığıysa genel isim davasındaki mahkeme cevabı doğrudan uygulanmaz.
Yurtdışı yerleşiminde yetki planı
Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşında Türkiye'deki yerleşim ve son yerleşim bilgisi ile MÖHUK m.41 kapsamındaki şahsi hâl davası kuralları birlikte incelenir. Türkiye'de rastgele bir adres göstermek veya nüfusa kayıtlı ile otomatik başvurmak uygun değildir. Vekâletname ve yabancı belge dosyası yetki planından ayrı hazırlanır.
Nüfus hukuku araçları
İsim Değiştirme Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme — kısa ön bilgi
Bildiğiniz alanları kısaca doldurun; boş bıraktıklarınız özette belirtilir.
Bu konu hakkında sık sorulan sorular
Nüfusa kayıtlı olduğum şehirde mi dava açmalıyım?
Her zaman değil. Yetki kural olarak yerleşim yeri adresine göre belirlenir; “nüfusa kayıtlı olunan yer” farklı bir kavramdır.
Aile Mahkemesi mi Asliye Hukuk mu?
Saf ad/soyadı değişikliği kural olarak Asliye Hukuktadır. Talep soybağı, velayet veya aile hukukuna özgü bir statü uyuşmazlığına bağlıysa görev ayrı incelenir.
Başlıca resmî kaynaklar
Mevzuat ve idari uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ve ilgili kurumun güncel açıklaması esas alınmalıdır.