Bu rehberde
27/A hangi kararları kapsar?
Düzenleme yabancı adli veya idari makamların boşanma, evliliğin butlanı/iptali veya mevcut olup olmadığının tespiti kararlarına ilişkindir. Kararın verildiği devlet hukukuna göre yetkili makamdan çıkmış, usulen kesinleşmiş ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekir.
Yabancı ad değişikliği, babalık veya başka medeni hukuk hükmü bu özel boşanma tescili yoluna sırf nüfusu etkilediği için dahil edilmez. Belgenin başlığı kadar hüküm fıkrası ve kesinleşme kapsamı okunur.
Birlikte başvuru ve tek taraf başvuru koşulları
Kural tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla başvurusudur. Taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer tarafın ya da vekilinin tek başına başvurusu kanunda düzenlenmiştir. Her iki taraf Türk ve hayattaysa diğerinin katılmaması halinde aynı istisnanın kendiliğinden uygulanacağı varsayılmaz.
Birlikte başvuru mutlaka aynı anda aynı masada bulunmak değildir. Yönetmelik ayrı zamanlı başvuruda iki müracaat arasındaki sürenin doksan günü geçmemesini düzenler. Bu doksan gün, yabancı boşanma kararından itibaren genel bir tanıma dava süresi değildir. Yönetmelik, sonraki kanun değişiklikleriyle birlikte okunmalıdır.
Başvuru makamı ve gerekli belgeler
Yurtdışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilciliğe; Türkiye’de yetkili il nüfus ve vatandaşlık makamına başvurulur. Yerleşim yeri bulunmaması halinde yönetmelikte sayılan makamlar dikkate alınır. İlçe nüfus randevusunun her dosyada bu özel başvuruyu aldığı varsayılmamalıdır.
Başvuru formu, usulüne uygun onaylı karar, ayrıysa kesinleşme belgesi, kimlik/pasaport ve gereken tercüme/tasdik hazırlanır. Vekille başvuruda tescile uygun temsil yetkisi kontrol edilir. Eski-yeni ad veya doğum tarihi farkı varsa aynı kişiye aitlik açıklanır; kararın yalnız bir sayfası ile başvuru yapılmaz.
Ret halinde tanıma; icra isteniyorsa tenfiz
İdari tescil koşulları bulunmadığında 5490 m.27/A ve MÖHUK m.50–59 kapsamında mahkeme yolu değerlendirilir. Tanıma boşanma hükmünün Türkiye’de kesin hüküm etkisini; tenfiz icrası gereken hükmün Türk icra organlarıyla uygulanmasını konu alır.
MÖHUK m.51 ile 4787 sayılı Kanun uyarınca aile hukukuna ilişkin tanıma/tenfiz aile mahkemesinde, bulunmayan yerde bu sıfatla asliye hukukta görülür. Yetki karşı tarafın Türkiye yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer; bunlar yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir’e göre belirlenir. Savunma hakkı, kamu düzeni, kesinleşme ve ilgili diğer şartlar incelenir.
Nafaka, velayet ve mal paylaşımı ayrı kontrol edilir
Komisyonun nüfusa boşanmayı tescil etmesi, hükümdeki nafakanın Türkiye’de tahsil edilebilmesi veya mal paylaşımının uygulanması için gereken incelemeyi ikame etmez. Velayet ve çocukla kişisel ilişki bakımından uygulanabilir uluslararası sözleşmeler ve ilgili mahkeme yolu ayrıca önem taşıyabilir.
Yeni evlilik, çocuk kaydı, soyadı ve miras işlemi planlanıyorsa Türk medeni durum kaydı ile yabancı kararın kesinleşme tarihi karşılaştırılır. Kararın yalnız boşanma kısmının tescil edilmesi diğer hükümlerin çözülmüş olduğu anlamına gelmez.
Süreler, masraf ve işlem sırası
Belge hazırlığı ve başvuruyu komisyon incelemesi, varsa eksik tamamlama, tescil ve kayıt kontrolü izler. Mahkeme yolunda tebligat, şartların incelemesi, hüküm ve kesinleşme eklenir. Yurtdışı tebligat ve belge eksikleri toplam takvimi değiştirebilir; sabit bitiş günü verilemez.
Onay, tercüme, vekâlet ve belge giderleri ile mahkeme yolu gerekirse harç/avans ve tebligat ayrı kalemlerdir. Genel tanıma talebi, yönetmelikteki iki başvuru arasındaki doksan günlük süreye indirgenmez. Nafaka ve malvarlığı taleplerinin kendi süreleri ayrıca incelenir. İcra veya çocukla ilgili hükümlerin uygulanması, boşanma statüsünün tescilinden ayrı planlanır.
Diğer yabancı belge rehberleri
Boşanma hükmü, yabancı evlenme belgesi ve yabancı isim kararı farklı yollara bağlıdır.
Yabancı evlilik belgesinin bildirimi · Diğer yabancı mahkeme kararları · Boşanma sonrası soyadı ve kayıtlar
Nüfus hukuku araçları
Yabancı Boşanma Kararının Türkiye’de Tescili ve Tanınması — kısa ön bilgi
Bildiğiniz alanları kısaca doldurun; boş bıraktıklarınız özette belirtilir.
Bu konu hakkında sık sorulan sorular
Eski eş yabancıysa tek başıma başvurabilir miyim?
Kanundaki koşullar çerçevesinde Türk vatandaşı diğer tarafın veya vekilinin tek başına başvurusu mümkündür; karar ve belgeler ayrıca incelenir.
İki Türk vatandaşı eski eşten biri katılmıyorsa ne olur?
Ölüm veya yabancılık istisnası yoksa birlikte başvuru koşulu ayrıca değerlendirilir. Koşullar sağlanamıyorsa tanıma davası yolu araştırılır.
Tescille nafaka tahsil edilir mi?
Boşanma statüsünün nüfusa tescili nafakanın icrasına ilişkin tenfiz veya diğer uygulanabilir yolların yerine geçmez.
Doksan gün geçerse tanıma hakkı biter mi?
Yönetmelikteki süre ayrı zamanlı iki idari başvuru arasındadır; bütün tanıma davalarına uygulanan bir hak düşürücü süre değildir.
Yabancı boşanma kararı var ama kesinleşme belgesi yok; Türk kaydına işlenebilir mi?
İdari tescil ve mahkemede tanıma bakımından kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olduğu gösterilmelidir. Karar metniyle birlikte bunu doğrulayan belge veya şerh ve gerekli tasdik-tercüme hazırlanır. Yalnız dava dosyasının kapanmış görünmesi, istenen kesinleşme belgesinin yerine her durumda geçmez.
Karar, kesinleşme ve tasdik belgeleri
Dayanak: NVİ — 5490 sayılı Kanun, 06.01.2025 tarihli İngilizce derleme; m.27/A tek taraf başvurusu · 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
Boşandığım yabancı eş öldüyse Türk nüfusuna tek başıma başvuru yapabilir miyim?
5490 m.27/A, taraflardan birinin yabancı veya ölmüş olması hâlinde Türk vatandaşı diğer tarafın yahut vekilinin başvurusuna olanak tanır. Ölüm, kararın kesinliği ve diğer tescil şartları uygun belgelerle gösterilir. Tek taraflı başvuru olanağı belgelerin veya kamu düzeni incelemesinin kaldırılması anlamına gelmez.
İdari tescil dışındaki tanıma yolu
Dayanak: NVİ — 5490 sayılı Kanun, 06.01.2025 tarihli İngilizce derleme; m.27/A tek taraf başvurusu · NVİ — Yabancı adli/idari kararların tescili yönetmeliği (güncel kanunla birlikte okunmalı)
Yabancı mahkemenin ayrılık kararı boşanma gibi idari tescil edilebilir mi?
5490 m.27/A, boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararları düzenler. Evliliği sona erdirmeyen bir ayrılık kararı, yalnız başlığı benzer diye boşanma olarak nüfusa işlenemez. Kararın hukuki etkisi ve Türkiye’de istenen sonuç incelenerek uygun yol belirlenir.
Kararın hukuki etkisine göre tanıma incelemesi
Dayanak: NVİ — 5490 sayılı Kanun, 06.01.2025 tarihli İngilizce derleme; m.27/A tek taraf başvurusu · 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
Başlıca resmî kaynaklar
Mevzuat ve idari uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ve ilgili kurumun güncel açıklaması esas alınmalıdır.
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
- NVİ — 5490 sayılı Kanun, 06.01.2025 tarihli İngilizce derleme; m.27/A tek taraf başvurusu
- NVİ — Yabancı adli/idari kararların tescili yönetmeliği (güncel kanunla birlikte okunmalı)
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
- 4787 sayılı Kanun m.4 — Aile mahkemelerinin görevi
- T.C. Dışişleri Bakanlığı — Konsolosluk İşlemleri SSS