Bu rehberde
Geçerli evlilik ve kayıt tescili aynı soru değildir
MÖHUK m.13 evlenme ehliyeti/şartları ve şekli bakımından uygulanacak hukuku düzenler. Evlenme ehliyeti ve şartları tarafların evlenme anındaki milli hukuklarına; şekil evliliğin yapıldığı ülke hukukuna tabidir. Yabancı evlilik belgesinin varlığı tek başına her hukuki engelin bulunmadığını kanıtlamaz.
5490 sayılı Kanun m.24 ve NVİ evlenme açıklamaları uyarınca yabancı yetkili makam önündeki evlilik nüfusa bildirilir. Mevcut evlilik, önceki boşanmanın kayda geçmemesi veya kimlik farkı varsa önce bu engelin nedeni incelenir.
Nereye ve ne zaman bildirilir?
Kural olarak evlenme belgesi otuz gün içinde evliliğin yapıldığı yerdeki Türk dış temsilciliğine verilerek veya gönderilerek bildirim yapılır. Dış temsilciliğe bildirilememişse usulüne uygun yabancı belgeyle Türkiye’de bulunulan yer nüfus müdürlüğüne başvuru yolu NVİ açıklamalarında yer alır.
Geç bildirim evliliğin mutlaka yok sayılacağı anlamına gelmez. Belgenin geçerliliği, tarafların kimliği ve gecikmiş kaydın koşulları incelenir. Temsilciliğin güncel başvuru ve belge listesi dosya hazırlanırken kontrol edilir.
Belge listesi ve tasdik istisnaları
Yabancı evlenme belgesinin aslı/onaylı örneği, eşlerin kimlikleri, Türk nüfus kaydı ve gerekiyorsa önceki evliliğin sona ermesine ilişkin belgeler hazırlanır. Eş yabancıysa kimlikteki tam ad, doğum tarihi ve ülke bilgisi belgedeki kişiyle eşleştirilir.
Apostil veya diğer tasdik ile Türkçe tercüme ihtiyacı belgeyi veren ülke ve uygulanabilir sözleşmeye göre belirlenir. Formül B gibi çok dilli bir belgenin her durumda yeniden tercüme veya apostile tabi olduğu söylenemez. İmza/mühür doğrulaması ile evliliğin maddi geçerliliği ayrı kontrol konularıdır.
İdari işlem mi, mahkeme mi?
Belge ve kayıt koşulları tam olan evlilik bildirimi idari tescildir; sırf yabancı ülkede evlenildi diye tanıma davası açılmaz. Ad veya tarih aktarım hatası için maddi hata yolu, belgenin veya statünün tartışmalı olması halinde talebin gerçek niteliğine uygun dava değerlendirilir.
Evliliğin varlığı, butlanı veya iptali hakkında yabancı hüküm bulunuyorsa 5490 m.27/A ya da MÖHUK incelemesi ayrı gerekir. Mahkemenin görevi bu uyuşmazlığın hukuki nedenine göre belirlenir; her evlilik başvurusu asliye hukuk kayıt düzeltmesi değildir.
İşlem aşamaları ve masraflar
Önce belge ve kimlik uyumu kontrol edilir; başvuru yapılır, eksikler tamamlanır ve tescil sonrası nüfus kayıt örneğinde eş, evlenme tarihi ve medeni durum okunur. Kimlik ve diğer belgelerin güncellenmesi ayrıca tamamlanır.
Tasdik, tercüme, belge temini ve kimlik/aile cüzdanı giderleri olabilir. İdari tescilde otomatik dava harcı ve duruşma gideri hesaplanmaz. Uyuşmazlık nedeniyle dava gerekirse mahkeme harcı, avans ve tebligat ayrı değerlendirilir. Sabit tamamlanma günü veya bütün ülkeler için tek maliyet verilmez.
Yabancı aile olaylarını doğru rehbere bağlamak
NVİ’nin resmî evlenme açıklaması ile güncel kanun, belgeye dayalı bildirimin başlangıç çerçevesidir. Boşanma ve çocuk tescili aşağıdaki ayrı rehberlerde açıklanır.
Yabancı boşanma hükmünü kayda işlemek · Yurtdışı doğumun ilk tescili · Belge tasdiki ve tercüme zinciri
Nüfus hukuku araçları
Yurtdışında Yapılan Evliliğin Türkiye’de Tescili — kısa ön bilgi
Bildiğiniz alanları kısaca doldurun; boş bıraktıklarınız özette belirtilir.
Bu konu hakkında sık sorulan sorular
Yabancı evlilik belgesi için her zaman tanıma davası mı gerekir?
Hayır. Yetkili makam önünde evliliğin belgeye dayalı bildirimi kural olarak idari tescildir; yabancı mahkeme hükmünün etkisi ayrı konudur.
Otuz gün geçerse başvuru yapılamaz mı?
Geç bildirim tescilin kesin olarak imkânsız olduğu anlamına gelmez. Belge ve gecikmiş kayıt koşulları ilgili makamla incelenir.
Formül B ile apostil aynı belge mi?
Hayır. Formül B çok dilli evlenme kayıt örneğidir; apostil imza ve mühür doğrulamasına ilişkindir. Sözleşme koşulları ayrıca değerlendirilir.
Yurtdışında evliliği konsolosluğa bildiremedim; Türkiye’de hangi belgeyle başvurabilirim?
Yabancı yetkili makamın evlenme belgesi, gereken onay ve Türkçe tercümeyle nüfus müdürlüğüne sunularak tescil değerlendirilir. Belgeye ilişkin uluslararası sözleşme veya çok dilli form kolaylığı ayrıca kontrol edilir. Evlilik bildirimiyle yabancı boşanma hükmünün tanınması aynı işlem değildir; evlenmenin geçerlilik koşulları da korunur.
Yabancı belgenin tasdik ve tercüme ihtiyacı
Dayanak: NVİ — Yabancı yetkili makam önünde evlenme ve tescil · 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
Yabancı evlilik belgesinde yeni soyadım yazıyor; tescil Türk soyadını da mutlaka değiştirir mi?
Evliliğin tescili ve eşlerin Türk nüfus kaydındaki soyadı farklı değerlendirmeler içerir. Yabancı belgedeki adın hangi kurala veya karara dayandığı, vatandaşlık ve Türk hukukunda istenen sonuç incelenir. Evlilik belgesini kayda vermek her yabancı soyadı tercihini otomatik onaylatmaz; gerekirse ayrı başvuru yolu belirlenir.
Türk nüfus kaydında evlilik soyadı
Dayanak: NVİ — Yabancı yetkili makam önünde evlenme ve tescil · 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
Başlıca resmî kaynaklar
Mevzuat ve idari uygulama değişebileceği için işlem tarihinde yürürlükteki metin ve ilgili kurumun güncel açıklaması esas alınmalıdır.
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
- NVİ — Yabancı yetkili makam önünde evlenme ve tescil
- NVİ — Nüfus hizmetleri SSS: evlilikte önceki soyadını birlikte kullanma
- T.C. Dışişleri Bakanlığı — Konsolosluk İşlemleri SSS