45 saat, yüzde 50 ve yüzde 25 ayrımı
Haftalık 45 saati aşan çalışmada her saat için normal saat ücretinin yüzde 50 artırılması; sözleşmedeki haftalık süre 45 saatin altındaysa bu süre ile 45 saat arasındaki fazla sürelerle çalışmada yüzde 25 artırılması esas alınır. Denkleştirme, günlük ve gece sınırları ile işin tabi olduğu özel mevzuat ayrıca incelenir.
Varsayımsal bir haftanın hesabı
| Veri | Örnek |
|---|---|
| Çalışma | 6 gün × (9 saat işyerinde bulunma − 1 saat gerçek ara dinlenmesi) |
| Haftalık fiilî süre | 48 saat |
| 45 saati aşan bölüm | 3 saat |
| Aylık çıplak brüt ücret | 45.000 TL varsayımı |
| Normal saat ücreti | 45.000 / 225 = 200 TL |
| Bu haftanın fazla çalışma karşılığı | 3 × 200 × 1,50 = 900 TL brüt |
Bordro ve tanık birlikte nasıl okunur?
İmzalı, ihtirazî kayıtsız ve fazla mesai tahakkuku içeren bordronun ispat etkisi ile imzasız veya hiç tahakkuk içermeyen bordronun etkisi aynı değildir. Banka ödemesi ve çalışma kayıtları eşleştirilir. Tanığın birlikte çalışmadığı dönemler için doğrudan bilgi sahibi olduğu varsayılmaz. Hesap dönemi değişen vardiya, izin ve raporlara göre ayrılır.
Gece, vardiya ve ara dinlenmesi
Gece çalışmasının genel sınırı ve belirli işlerdeki kanuni istisnalar, günlük on bir saat sınırı ve ara dinlenmesinin gerçekten kullandırılması ayrıca kontrol edilir. Yalnız giriş-çıkış saati farkını fiilî çalışma saymak da, kâğıt üzerindeki dinlenmeyi otomatik düşmek de her dosyada doğru değildir.
270 saat sınırı ve serbest zaman
Yıllık 270 saat sınırı, aşan fiilî çalışmanın karşılığını kendiliğinden yok etmez. İşçinin talebiyle serbest zaman kullanımında fazla çalışmanın her saati için bir saat otuz dakika; fazla sürelerle çalışma için bir saat on beş dakika çerçevesi gündeme gelir. Kanuni kullanım süresi ve işçinin talebi kontrol edilmeden ücret yerine tek taraflı izin verildiği varsayılmamalıdır.
Bu konunun ayrıntılı rehberleri
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Fazla mesai için haftalık sınır nedir?+
Genel haftalık süre 45 saattir. Günlük ve gece sınırları ile denkleştirme/istisnalar ayrıca incelenir.
Saatlik fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?+
Olağan aylık ücretli düzende çıplak brüt ücret/225 × 1,5 yöntemi kullanılır; sözleşme ve ücret sistemine göre kontrol gerekir.
Tanıkla fazla mesai ispatlanabilir mi?+
Aynı çalışma dönemini ve düzenini bilen tanık, puantaj, bordro ve diğer kayıtlarla birlikte değerlendirilir.
Bordroda mesai yazması yeterli ödeme kanıtı mı?+
İmza, ihtirazi kayıt, tahakkuk ve banka/ödeme verileri birlikte incelenir; bütün bordrolar aynı etkiyi doğurmaz.
Her yıl için 270 saat sınırı alacağı kaldırır mı?+
Yıllık sınırın ihlali yapılan çalışmanın ücretini otomatik ortadan kaldırmaz; sözleşme ve fiilî çalışma ayrıca incelenir.