Yanlış İlaç Veren Eczane Nereye Şikâyet Edilir?

Eczane şikâyetinde önce amaç belirlenir

Yanlış ilaç veren eczane hakkında başvuru yapılırken hastanın hangi incelemeyi istediği açık olmalıdır. Denetim yapılması, mesleki davranışın değerlendirilmesi, suç şüphesinin araştırılması ve uğranılan zararın ödenmesi farklı sonuçlardır. Bir kurumun olayla ilgilenmesi, bütün bu talepleri aynı dosyada karara bağlayabileceği anlamına gelmez. Başvuruda yalnız eczane adı yazmak yerine, reçeteye göre hangi ürünün verilmesi gerektiği ve hangi ürünün teslim edildiği anlatılır. İlacın kullanılıp kullanılmadığı, yakınma oluşup oluşmadığı ve yapılan sonraki sağlık başvuruları belirtilir.

İlk yazılı anlatım ölçülü ve somut hazırlanmalıdır. Hasta kesin bilmediği bir kişinin adını veya kastını tahmin ederek yazmamalıdır. Reçete, ürün kutusu, fiş, karekod bilgisi, kullanım talimatı ve mesajlar varsa eklenir. Belgeler olay sırasına göre numaralandırılabilir. Aynı bilgiyi uzun ve tekrarlı biçimde anlatmak yerine tarih, ürün ve fark açık gösterilir. Örneğin yanlış doz iddiasında sayının hangi belgede nasıl yer aldığı belirtilir. Sadece ürün adının farklı olması uygun eşdeğer ilaç ihtimalini dışlamaz; şikâyet incelemesinde bu olasılığın da değerlendirilmesi istenir.

İl sağlık müdürlüğüne yapılacak başvuru

Denetim başvurusunun kapsamı

Eczanenin ruhsatlı hizmeti, reçete işlemleri ve mevzuata uygunluğu bakımından ilgili il sağlık müdürlüğünün eczacılık veya denetim görevini yürüten birimine başvuru gündeme gelebilir. Başvuruda eczanenin bulunduğu il ve ilçe, adresi, olay tarihi ve teslim bilgileri yazılır. Hasta ürünün ne açıdan reçeteyle uyuşmadığını anlatır ve kayıtların incelenmesini talep eder. Müdürlüğün yaptığı idari inceleme, mahkemenin zarar ve tazminat değerlendirmesinden farklıdır. Denetim sonucunda verilmiş cevap varsa sonradan yürütülen süreçlere eklenebilir; cevabın bütün sorumluluk başlıklarını kesin olarak çözmesi beklenmez.

SABİM 184 ve Bakanlığın başvuru imkanları, sağlık hizmetine ilişkin bildirimlerin iletilmesinde kullanılabilir. CİMER üzerinden yapılan başvuru da ilgili kuruma yönlendirme sağlayabilir. Başvuru numarası, gönderilen metin ve cevap saklanır. Her bildirim kanalının parasal talep veya ceza şikâyeti için yetkili merci yerine geçtiği varsayılmamalıdır. İstanbul’daki olayda yerel kuruluşun bilgileri açık yazıldığında ilgili denetim biriminin dosyayı tanıması kolaylaşır. Başka ildeki eczane için sırf hastanın İstanbul’da yaşaması nedeniyle İstanbul biriminin bütün işlemleri yürüttüğü kabul edilmez.

Eczacı odasına mesleki bildirim

Eczacının mesleki yükümlülükleri ve davranışı yönünden bağlı olduğu eczacı odasına başvuru ayrı değerlendirilir. Bildirimde olay ve belgeler açıklanır; kişisel hakaret veya kesin suçlu ilan eden ifadeler kullanılmaz. Odanın ilgili usulleri çerçevesinde yapılacak incelemede eczacının açıklaması ve kayıtlar önemlidir. Mesleki süreç, hastanın tedavi giderini doğrudan tahsil ettiği bir icra veya tazminat yolu değildir. Oda kararının bulunduğu dosyada kararın kapsamı ve gerekçesi okunmalıdır. Yalnız şikâyet edildiği bilgisi, kişinin disiplin cezası aldığı anlamına gelmez.

İdari denetim ile mesleki bildirim aynı dilekçenin kopyasıyla yürütülebilse de istenen sonuç farklı yazılmalıdır. İl sağlık müdürlüğünden mevzuata uygunluğun araştırılması, odadan mesleki davranışın incelenmesi beklenir. Hasta eczaneyle iletişim kurmuş ve hata kabul edildiğini ileri sürüyorsa ilgili mesajı tarih bilgisiyle sunabilir. Yanlış ürünün geri alınıp doğru ürünün verilmesi, olayın geçmişte hiç yaşanmadığı anlamına gelmez; ancak yapılan düzeltmenin kapsamı anlatılmalıdır. Mesleki incelemenin sonucu parasal veya cezai sürecin yerine otomatik geçirilmez.

Suç şüphesi varsa savcılık veya kolluk

Sağlığın bozulması, yaralanma veya ölüm iddiası varsa Cumhuriyet başsavcılığı ya da kolluk üzerinden suç ihbarı veya şikâyeti değerlendirilebilir. Başvuruda ürünün kim tarafından teslim edildiği biliniyorsa yazılır; bilinmiyorsa soruşturmayla belirlenmesi istenir. Reçete ile kutu, kullanma zamanı ve sağlık başvurusu arasındaki bağlantı açıklanır. Şikâyetçinin mutlaka doğru suç adını bulması beklenmez; somut olayın anlatılması önemlidir. Savcılık tıbbi ve eczacılık incelemesini gerekli görürse uygun uzman değerlendirmesi isteyebilir. Her yanlış teslim otomatik mahkûmiyet veya hapis sonucu doğurmaz.

Şikâyete bağlılık ile diğer süreler

Şikâyete bağlı suçlarda TCK 73 kapsamında fiil ve failin öğrenilmesine bağlı altı aylık süre gündeme gelir; bazı taksir türleri ve sonuçlar bakımından şikâyet aranmayan durumlar ayrıca incelenir. Hangi halin oluştuğu tıbbi sonucun ve kusurun değerlendirilmesine bağlıdır. Bu nedenle her eczane olayı için aynı şikâyet süresinin geçerli olduğu söylenemez. İdari bildirim tarihi, ceza şikâyetinin usulüne uygun yapılma tarihi olarak kendiliğinden kabul edilmez. Ceza şikâyeti de bütün özel hukuk veya idari dava sürelerini koruyan tek işlem değildir.

Para iadesi veya tazminat için ayrı yol

Hastanın yanlış ürün bedelini, ek sağlık giderini veya gelir kaybını istemesi halinde parasal talep ayrıca hazırlanır. Sözleşmenin tarafı, işletmenin hukuki kimliği, talebin konusu ve görevli merci belirlenir. Tüketici ilişkisi bulunan işlemde başvuru değeri ve dava şartları incelenir. Küçük ürün bedeli bulunması, ağır bedensel zarara ilişkin bütün taleplerin otomatik aynı sınırda değerlendirilmesi anlamına gelmez. Talebin gerçek kapsamı açıklanmalıdır. Giderlerin makbuz ve faturaları, çalışma kaybının belgeleri ve ödeme bilgileri birlikte hazırlanır. Hiç gerçekleşmemiş bir harcama yapılmış gider gibi yazılmaz.

Başvuru sonuçları arasında bağlantı kurulabilir ancak biri diğerinin tamamlanması için her zaman zorunlu ön şart değildir. Örneğin eczacı odasının cevabını beklerken zamanaşımı incelemesi ertelenmemelidir. Sağlık müdürlüğünün denetim cevabı tıbbi zararın bütün tutarını belirlemeyebilir. Tazminat bakımından kusur, zarar, nedensellik ve uygulanacak sorumluluk türü değerlendirilir. Eczane tarafından ödeme teklif edilmişse tutar, vade ve ibra kapsamı açıkça okunur. Kutunun bedelinin geri verilmesiyle hastanın ayrıca oluşan sağlık zararlarından vazgeçtiği kendiliğinden kabul edilmez; anlaşmanın içeriği önemlidir.

Başvuru dosyasını okunabilir hazırlamak

İlk bölümde hasta ve iletişim bilgileri, ikinci bölümde eczane bilgileri, üçüncü bölümde tarih sırasıyla olay yer alabilir. Sonrasında reçete edilen ve teslim edilen ürün açık karşılaştırılır. İlacın kullanımı, yakınmalar ve sağlık kuruluşuna başvuru ayrı anlatılır. Belgeler listesine reçete, kutu fotoğrafları, fiş, ödeme, muayene ve yazışmalar eklenir. Eczanenin kayıtlarında bulunabilecek bilgi varsa bunun yeri belirtilir. Hasta belgenin kaynağını ve tarihini değiştirmez; okunamayan bir unsur varsa bilinmediğini yazar. Böylece denetimi yapan kişi anlatımı eklerle karşılaştırabilir.

Varsayımsal örnekte hasta reçetedeki dozdan farklı bir ürün aldığını ertesi gün fark etmiş olsun. İlacı kullanmamışsa anlatım teslim farkına odaklanır; kullanmış ve sağlık başvurusu yapmışsa kullanım ve tıbbi kayıtlar da eklenir. İki olayın aynı ceza veya tazminat sonucunu doğurduğu ileri sürülmez. Yanlış ilaç tesliminde ilk dosya ve cezai sorumluluk sayfaları tamamlayıcıdır. Ana sayfadaki konu merkezleri diğer sağlık uyuşmazlıklarını düzenler. Belge ve başvuru tarihi üzerinden görüşme için Avukat Murat Adar iletişim bilgileri kullanılabilir.

Başvuru cevabı geldikten sonra ne kontrol edilir?

Başvuruya verilen cevap geldiğinde önce cevabı hangi kurumun ve hangi dosya numarasıyla düzenlediği okunur. Olay başka bir birime aktarılmış olabilir; bu durum esasa ilişkin kesin karar verildiği anlamına gelmez. Cevapta yalnız ürün değişimi anlatılıyorsa sağlık zararı iddiasının değerlendirilip değerlendirilmediği ayrıca görülmelidir. Yetkisizlik veya yönlendirme bulunuyorsa başvurunun hangi merciye ulaştığı takip edilir. Aynı olayı yeniden anlatmak gerekirse önceki başvuru numarası belirtilerek süreç bağlanır. Ancak önceki dosya numarasının varlığı yeni bir yargısal başvurunun bütün şartlarını karşılamaz. Hasta cevabın tebliğ veya öğrenme tarihini saklar. Cevabın kapsamının doğru okunması, denetimin sonucu ile para talebi ve ceza soruşturması arasındaki farkın korunmasına yardımcı olur.