Cerrahi Komplikasyon Nedir? Ameliyat Sonrası Hukuki İnceleme

Cerrahi riskin işlem özelinde açıklanması

Cerrahi komplikasyon, ameliyatla ilişkili süreçte gelişen istenmeyen durumları ifade eder. Kanama, yara sorunları veya organ işlevinde değişiklik gibi farklı gelişmeler aynı genel başlık altında anılabilir. Bu kelime belirli bir tanının, nedenin veya kusur sonucunun yerine geçmez. Bir hastanın hukuki dosyası açısından asıl mesele, hangi ameliyatın ne amaçla yapıldığı ve ameliyattan sonraki sorunun nasıl ortaya çıktığıdır. Her cerrahi işlem farklı özellik taşıdığından başka bir kişinin deneyimi aynı olayın açıklaması olarak kullanılamaz.

Bu sayfa ameliyat sürecini hazırlık, işlem ve takip aşamalarına ayırarak okumayı amaçlar. Genel kavram ve malpraktis ayrımı için komplikasyon nedir sayfası başlangıç sunar. Cerrahi dosyada ise ameliyat tarafı, planlanan işlem, uygulanan işlem, ameliyat süresi ve ameliyat sonrası gözlemler önem kazanır. Hastaya anlatılan işlem ile ameliyat raporunda açıklanan işlem arasında fark varsa önce bunun tıbbi nedeni sorulur. Fark bulunması kendiliğinden hukuka aykırılık sonucu oluşturmaz.

Ameliyat öncesi hazırlıkta araştırılan başlıklar

Ameliyat öncesi inceleme, kararın hangi şikâyet ve bulgular üzerine verildiğini gösterir. Önceki tedaviler, tanıya ilişkin görüntüler, laboratuvar sonuçları ve konsültasyonlar dosyada ayrı tutulabilir. Hastanın düzenli kullandığı ilaçları bildirdiği görüşme de kayda bağlanmalıdır. Cerrahi kararı yalnız ameliyattan sonraki sonuç üzerinden yargılamak yanıltıcı olabilir. İnceleme, karar anında erişilebilir bilgilerle hangi seçeneklerin değerlendirilebileceğine odaklanır. Sonradan öğrenilen bilgiyle o gün bilinen bilgi birbirinden ayrılır.

Hasta görüşmeye giderken ameliyat kararını kimin verdiğini, seçenekleri kimin anlattığını ve başka bir görüş alınıp alınmadığını tarih sırasıyla yazabilir. İkinci görüş, ilk kararı otomatik olarak geçersiz hale getirmez. Fakat yöntem seçimine ilişkin somut soru oluşturabilir. İşlemin önceden planlanmış veya acil olması, hazırlığa ayrılabilecek süreyi etkiler. Acil durumun varlığı dosyada anlatılmalı; yalnız hastanenin yoğunluğu ya da randevu takvimi üzerinden varsayılmamalıdır.

Cerrahi teknik ile hastane organizasyonunun ayrılması

Operasyonun uygulanmasıyla kurumun işleyişi farklı inceleme alanlarıdır. Cerrahın teknik davranışı, anestezi ekibinin izlem kaydı ve serviste yapılan gözlemler aynı dosyada bulunmakla birlikte aynı kişi tarafından gerçekleştirilmez. Hangi iddianın hangi aşamaya ilişkin olduğu açıklanmalıdır. Örneğin bir cihazla ilgili kayıt eksikliği ile ameliyat sahasına ilişkin tartışma aynı soruya indirgenemez. Hastanın bütün sorumluluğu tek bir kişiye yöneltmesi, kurum organizasyonuna ilişkin başlığın gözden kaçmasına neden olabilir.

Danıştay 15. Dairesinin 08.10.2015 tarihli E.2015/6119, K.2015/5733 kararı, ameliyat ve hastane enfeksiyonu bağlamında organizasyon ile komplikasyon yönetiminin önemini gösteren bir örnektir. Kararın sonucu kendi olayının belgelerine dayanır. Bugünkü başka bir dosyada kullanılacak soru, karardaki sonucu kopyalamak değil, kurumun önleme ve takip adımlarının araştırılıp araştırılmadığını kontrol etmektir. Dosyada bulunmayan kontrol kaydı sonradan yapılmış olduğu varsayılarak tamamlanamaz.

Ameliyat sonrası takip ve taburculuk

Ameliyat bittikten sonra hastanın hangi servise alındığı, gözlemlerin ne zaman yapıldığı ve bildirdiği şikâyetlere hangi yanıtın verildiği izlenmelidir. Taburculuk tarihi tek başına takip yeterliliğini göstermez. Taburculuk kararının dayandığı bulgular, öneriler, kontrol randevusu ve yeniden başvuru bilgileri birlikte değerlendirilir. Hastanın eve döndükten sonra yaşadığı sorunlar için yaptığı arama veya yazışmalar da olay çizelgesine eklenebilir. Kayıtların tarihleri birbirini tamamlamalı, tahmine dayalı saatler ayrıca işaretlenmelidir.

Komplikasyonun ilk ortaya çıkışında kusur bulunmadığı düşünülse bile sonraki yanıt ayrı araştırılabilir. Sorunun fark edilmesi, başka uzman görüşü alınması, ek tetkik veya sevk kararı dosyadan okunur. Hiçbir hasta bu aşamada internet bilgisiyle kendi tedavi planını değiştirmek zorunda değildir. Hukuki hazırlık, yapılmış işlemlerin ve önerilerin belgelenmesine yöneliktir. Hastanın kontrol randevusuna gidememesi veya önerileri farklı anlaması gibi olgular varsa bunlar da değerlendirmeden saklanmamalıdır.

Cerrahi dosyada onamın yeri

Ameliyat için verilen rıza, hastanın bilgiyle karar vermesi açısından araştırılır. İşlemin kapsamına özgü açıklama, kişiye yöneltilen bilgilendirme ve zaman koşulları önem taşır. İmzanın bulunması tüm tartışmaları bitirmez; imzanın bulunmaması da bütün olaylarda tek başına aynı sonucu oluşturmaz. Büyük cerrahi girişimlere ve özel işlemlere ilişkin şekil kuralları ayrıca kontrol edilir. Form ile cerrahi plan arasında uyumsuzluk varsa hangi işlemin konuşulduğu ve hangisinin gerçekleştirildiği somutlaştırılır.

AYM M.Ş.O. kararındaki yaklaşım, teknik kusur iddiasının yanında aydınlatma iddiasının da gerekçeli incelenmesini gerektirir. Hastanın ameliyat öncesinde doktorla görüşmüş olması, risklerin bütününün açıklandığını her durumda ispatlamaz. Hukuki incelemede görüşmenin içeriği, form ve diğer kayıtlar birlikte kullanılır. Onam formu kontrol rehberi bu belgelerin okunmasına yardımcı olur. Cerrahi sonucu garanti eden veya bütün haklardan vazgeçildiğini söyleyen genel ifadeler ayrıca değerlendirilmelidir.

Varsayımsal cerrahi örnek ve bilirkişiye sorular

Tamamen varsayımsal bir örnekte, planlı ameliyattan sonra hasta ertesi gün taburcu edilmiş ve üç gün sonra yeniden hastaneye yatmıştır. Bu zaman dizisi bir sorun olduğunu gösterir, fakat sebebini açıklamaz. Bilirkişiye ilk taburculukta mevcut bulguların ne olduğu, yeni yatışın aynı sorunla bağlantısı ve önerilen kontrolün nasıl planlandığı sorulabilir. İkinci yatışın masrafları varsa ödemeler belgeye bağlanır. Ek işlem gereksiniminin önceki eylemden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ayrı değerlendirilir.

Bu örnekte uzman raporunun yalnız yeniden ameliyat yapılmıştır demesi yeterli açıklama sağlamayabilir. İlk işlemde hangi koşullar bulunduğu, hangi gelişmenin beklenebilir olduğu ve takibin bu gelişmeye uygunluğu ortaya konmalıdır. Hasta sorularını tıbbi sonuç dayatacak biçimde yazmamalıdır. Açık ve tarafsız sorular, raporun denetlenmesini kolaylaştırır. Raporlar arasında çelişki varsa hangi belgeye dayanıldığı gösterilerek ek açıklama istenebilir. Hastanın öznel deneyimi değerlidir; ancak tıbbi nedenselliğin uzman incelemesiyle belirlenmesi gerekir.

Dava yolu, süre ve görüşme hazırlığı

Özel hastanedeki tüketici işlemi ile kamu hastanesindeki hizmetten kaynaklanan zarar farklı hukuki yollar doğurabilir. Kamu kuruluşuna yöneltilen talepte idari ön başvuru ve tam yargı davası gündeme gelir. Tüketici işlemlerinde ise görev, parasal sınırlar ve arabuluculuk gibi dava şartları kontrol edilir. Kuruluşun ve talebin niteliği bilinmeden mahkeme adı kesinleştirilmemelidir. Yetki değerlendirmesi de tarafların adresi, işlemin yeri ve uygulanacak özel kurallara göre yapılır.

Ameliyat tarihi, ilk komplikasyon bulgusu, ikinci hastane başvurusu, zarar bilgisinin netleşmesi ve kuruma yapılan başvurular farklı zaman noktalarıdır. Bunlar zamanaşımı hesabında aynı tarihmiş gibi kullanılmamalıdır. Başvuru yollarının süre etkisi ayrıca araştırılmalıdır. Süre rehberi genel ayrımı açıklar. İlk görüşmede ameliyat dosyası, sonrasındaki kayıtlar ve gider belgeleri yeterli başlangıç sağlayabilir. Avukat Murat Adar ile iletişim bölümünden görüşme bilgilerine, ana sayfadan diğer konu rehberlerine ulaşılabilir.

Dosyayı anlaşılır hazırlamak

Ameliyat belgelerinin birbiriyle karşılaştırılması

Ameliyat raporunda kullanılan işlem adı, hastanın elindeki teklif veya öneri metninden farklı görünebilir. Bu fark bazen teknik adlandırmadan kaynaklanır. Karşılaştırma yaparken tarihler, işlem bölgesi ve müdahalenin genel kapsamı birlikte okunur. Belirli cihaz veya malzeme kullanılmışsa kayıtlarda bunu gösteren bölüm araştırılabilir. Kullanılmayan malzemenin kullanılmış gibi görünmesi ya da hastanın bilmediği bir işlemin yazılması açıklama gerektirebilir; ancak ilk bakıştaki fark kesin hata sonucu olarak sunulmaz.

Kopya belgelerde sayfa eksikliği de karşılaştırmayı etkileyebilir. Birinci sayfanın son cümlesi ikinci sayfada devam ediyorsa yalnız ilk sayfayı okumak işlemin nedenini yanlış gösterebilir. Dosyadaki belgelerin tamlığı kontrol edilip eksik ekler talep edilir. Ameliyat raporu, anestezi çizelgesi ve taburculuk önerileri arasındaki tarih ilişkisi ayrıca gösterilebilir. Bu hazırlık, cerrahi süreçte hangi sorunun hangi uzmanlık alanına yöneltileceğini anlamayı kolaylaştırır.