Hasta Mahremiyeti Örnekleri: Muayene, Rapor ve Fotoğraf Paylaşımı

Örnekler nasıl kullanılmalı?

Aşağıdaki olaylar tamamen varsayımsaldır; gerçek müvekkil veya gerçekleşmiş dava anlatımı değildir. Amaç hasta mahremiyetinin hangi farklı biçimlerde tartışılabileceğini göstermektir. Her örnekte gerekli bilgi ve sorular değişir. Bir örneğe benzemek aynı başvuru veya aynı dava sonucunu garanti etmez. Olayın zamanı, kişilerin rolleri, hastanın tercihi ve hukuki dayanak araştırılır. Genel hukuki çerçeve, süreler ve başvuru yolları için hasta mahremiyeti ana rehberi kullanılabilir.

Örnekleri okurken kişisel rahatsızlık hissi ile belirli hukuki ihlal iddiasının nasıl ayrıldığını görmek yararlıdır. Rahatsızlık önemsiz değildir; fakat iddianın anlaşılması için hangi davranışın yaşandığı açıklanmalıdır. Kim ne yaptı, hangi bilgiyi gördü veya paylaştı ve hasta bunu nasıl öğrendi soruları başlangıç oluşturur. Şüphe edilen olayın kanıtlanmış olduğu varsayılmaz. Hastanın gördüğü bilgi ile başka kişiden duyduğu bilgi aynı biçimde sunulmaz; kaynağı belirtilir.

Örnek 1: muayene odasında gereksiz kişi bulunduğu iddiası

Varsayımsal bir olayda hasta muayene sırasında odada farklı bir kişinin bulunduğunu ve kendisinden açıklama istediğinde yanıt alamadığını söylüyor. İlk soru o kişinin kim olduğudur. Sağlık ekibindeki görevi, eğitim amacı, refakat ilişkisi veya başka nedenle bulunması farklı değerlendirme gerektirebilir. Hastanın itirazı ve kurumun cevabı olayın parçasıdır. Sadece ikinci bir kişinin varlığı üzerinden bütün mahremiyet koşullarının ihlal edildiği sonucuna gidilmez; görev ve amaç somutlaştırılır.

Bu örnekte hazırlık için muayene tarihi, bölüm, kişi hakkında bilinen sıfat ve hastanın talebi yazılabilir. Tanık varsa yalnız doğrudan gördüğü olayı belirtir. Kurumdan muayeneye kimlerin hangi amaçla katıldığı sorulabilir. Hastanın diğer kişilerin isimlerini kesin bilmiyorsa tahmini isim kullanması doğru olmaz. İnceleme, hastanın özel alanına ilişkin beklenti ve hizmetin gereği arasında somut koşulları araştırır. Odanın yoğunluğunu anlatan genel cümle, olayın bütün ayrıntıları yerine geçmez.

Örnek 2: aile üyesine sağlık bilgisinin açıklanması

Varsayımsal ikinci olayda yetişkin hastanın sağlık bilgisi, hastanın tercih etmediği bir aile üyesine açıklanmıştır. Ailenin yakın olması veya aynı evde yaşaması sınırsız bilgi paylaşımını kendiliğinden açıklamaz. Hastanın kimin bilgilendirilmesini istediği, karar verme durumu ve özel bir temsil ilişkisi araştırılır. Bilginin nasıl ve kim tarafından verildiği belirlenmelidir. Hasta yakınlarının erişim koşulları ilgili sağlık ve kişisel veri düzenlemeleriyle birlikte değerlendirilir.

Bu örnekte paylaşımı duyan kişinin mesajı, kurumun açıklaması veya ilgili kayıt incelenebilir. Hastanın daha önce aynı yakına bilgi verilmesini istediği belge varsa o da dosyaya konur. Sonradan değişen tercihin kuruma nasıl bildirildiği önem taşıyabilir. KVKK Kurulunun 2021/761 sayılı resmi karar özeti, yetkisiz çalışanların sağlık verisi paylaşımına ilişkin araştırma örneği sunar. Kararın eski mevzuat anlatımı güncel veri işleme şartlarıyla karıştırılmadan, somut olayının sınırlarında okunmalıdır.

Örnek 3: raporun yanlış alıcıya gönderilmesi

Varsayımsal üçüncü olayda bir rapor, hastanın belirttiğinden farklı bir e-posta adresine gönderilmiştir. Dosyada gönderim bilgisi, belgenin içeriği ve alıcının kimliği araştırılır. Yanlış adres kullanılması önemli olabilir; fakat belgenin alıcıya ulaşıp ulaşmadığı veya okunup okunmadığı farklı olgulardır. Kurumun olayı fark ettikten sonraki açıklaması ve attığı adımlar da kayıt altına alınır. Yanlış gönderimin düzeltilmesi, önceden gerçekleşen paylaşımın bütün sonuçlarını otomatik olarak açıklamaz.

Hasta başvurusunda doğru iletişim adresini ne zaman bildirdiğini ve hangi gönderimin yanlış olduğunu gösterebilir. İlgisiz alıcıya tekrar tekrar sağlık dosyasının gönderilmesiyle kanıt toplamaya çalışmak gerekmez. Mevcut gönderim kayıtları ve kurum cevabı yeterli başlangıç oluşturabilir. Talep, kimle paylaşıldığı hakkında bilgi veya uygun düzeltme işleminin açıklanması biçiminde somutlaştırılabilir. Sadece sistem hata yaptı cevabı varsa hatanın kapsamı ve hangi belgeleri etkilediği ayrıca sorulabilir.

Örnek 4: çalışanın ilgisiz hasta kaydını incelemesi

Varsayımsal dördüncü olayda hasta, kuruluş çalışanının dosyasına tedavi dışında bir nedenle baktığını düşünmektedir. Erişim imkanı ile erişim yetkisi aynı şey değildir. İnceleme, hesabın rolünü, erişilen bölümün kapsamını ve amaç bağlantısını araştırır. Hastanın yalnız çalışan beni tanıyordu demesi erişimi kesin kanıtlamaz. Buna karşılık dosyadan öğrenilebilecek özel bir bilginin ilgisiz ortamda açıklanması da somut araştırma sorusu doğurabilir. Şüphe ile doğrulanmış erişim ayrı anlatılır.

Bu örnekte ilgili kurumdan belirli tarihe ait erişimin değerlendirilmesi istenebilir. Hastanın elinde teknik erişim dökümü bulunmaması başvuru yapmasını bütünüyle imkansız hale getirmez. Ancak herkes bütün hastane kayıtlarını görüyor şeklindeki genel ifade olayın anlaşılmasını güçleştirir. Hangi bilgi, kim tarafından ve nerede dile getirildi soruları daha somuttur. Kurumun erişim nedenine ilişkin açıklaması, hizmet akışıyla bağlantılı olup olmadığı açısından değerlendirilir. Özel nitelikli verilerin güncel işleme şartları ayrıca araştırılır.

Örnek 5: tedavi fotoğrafının tanıtımda kullanılması

Varsayımsal beşinci olayda tedavi sırasında çekilen fotoğraf sonradan sosyal medya hesabında yayımlanmıştır. Hastanın tedavi kaydı için görüntü alınmasını kabul etmesi ile kamuya açık paylaşımı kabul etmesi farklı amaçlardır. İzin belgesinin kapsamı, paylaşımın platformu ve açıklama metni okunur. Yüzün görünmemesi her durumda kimliğin belirsiz olduğu anlamına gelmez. Diğer bilgiler, işaretler veya zaman bağlamı kimliği anlaşılır kılabilir. Bu değerlendirme gerçek paylaşım üzerinden yapılmalıdır.

Paylaşımdaki tarih, hesap adı, bağlantı ve metin korunabilir. Hastanın paylaşımı kaldırma talebinin ne zaman ulaştığı ve hangi cevap verildiği önemlidir. Belgenin tek satırlık fotoğraf kullanılabilir cümlesi gerçek paylaşım amacını yeterince anlatıyor mu sorusu gündeme gelebilir. Her veri işleme faaliyetinde mevcut hukuki dayanak araştırılır. Tedavi onamı ile veri paylaşımı izninin ayrılması, talebin doğru başlık altında hazırlanmasına yardımcı olur.

Örnek 6: işverene gereğinden geniş dosya aktarımı

Varsayımsal altıncı olayda çalışan belirli bir raporu işverene vermiş, fakat sonradan daha geniş sağlık geçmişinin de gönderildiğini öğrenmiştir. İnceleme işverene hangi belgenin hangi amaçla gerektiğini ve gerçek aktarımın kapsamını sorar. Hastanın tek raporu kendi eliyle vermesi, kuruluşun bütün dosyayı göndermesine otomatik izin olarak okunmaz. İş ilişkisine dair özel kurallar bulunabilir; bunlar da olayın niteliğine göre araştırılır. Paylaşımın kaynağı doğru belirlenmeden talep tek tarafa yöneltilmemelidir.

Bu örnekte hastanın kendisinin verdiği belge ile kuruluşun gönderdiği iddia edilen belge ayrılır. İşverenin talebi, hastanın izni ve gönderim kayıtları birlikte okunur. Bir söylentiye dayanılarak bütün dosyanın paylaşıldığı kesinleştirilmez. İşverenden gelen mesaj hangi bilgiye dayandığını gösteriyorsa bu mesaj olayın öğrenilmesini açıklayabilir. Talep edilen zararların hangi paylaşımın sonucu olduğu ayrıca belirtilmelidir. Kurum incelemesi ile tazminat talebi aynı sonuç ve usule sahip değildir.

Örnekten somut başvuruya geçmek

Her olay için kısa bir çizelge hazırlanabilir: olay tarihi, öğrenme tarihi, veri veya davranış, ilgili kişi, mevcut belge ve istenen açıklama. KVKK kapsamında Kurula şikayet için önce veri sorumlusuna başvuru ve süre koşulları kontrol edilir. Başvuru cevabı ve gönderi belgeleri saklanır. Kurum içi şikayet, dava ve ceza yolu farklı amaçlar taşıyabilir. Hangi yolun uygun olduğu kamu veya özel ilişki, talep ve olayın özellikleriyle belirlenir.

Mahremiyet örneklerinde kesin tazminat tutarı veya kesin sonuç süresi verilmez. Olgu, ihlal, zarar ve ilgili hukuki şartlar araştırılır. Bir örneğin bütün unsurları hastanın olayında bulunmayabilir; bu farklılıkların saklanması yerine belirtilmesi gerekir. Diğer hasta hakları ana sayfada, kapsamlı başvuru çerçevesi mahremiyet rehberinde bulunur. Somut dosyaya ilişkin görüşme bilgileri için Avukat Murat Adar ile iletişim bölümü kullanılabilir.

Dosyayı anlaşılır hazırlamak

Bir örnekte birden fazla hak bulunabilir

Aynı olayda hem fiziksel mahremiyet hem veri paylaşımı sorunu bulunabilir. Bu durumda olay tek genel başlığa sıkıştırılmaz. Muayene sırasında kimin bulunduğu ile daha sonra hangi belgenin gönderildiği ayrı tarihler ve delillerle anlatılır. Başvuruların hedefi, doğru davranışı doğru kayıtla eşleştirmektir.