DAVA SÜRECİ REHBERİ • SAKLI PAY KORUMASI
Saklı Pay Nasıl Hesaplanır ve Tenkis Davası Nasıl Açılır?
Saklı pay ihlalini ve tenkis davasını doğru hesaplamak için hazırlanmış genel bilgilendirme rehberi.
Tenkis davası, saklı payını alamayan mirasçının miras bırakanın tasarruf edilebilir kısmını aşan kazandırmalarını kanuni sınıra çektirmesine yönelir. Sonuç için net tereke ve kazandırma hesabı gerekir.
Kimlerin saklı payı vardır?
Saklı pay koruması her yasal mirasçıya tanınmamıştır. Altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş, somut mirasçılık durumuna göre kanundaki oranlarda korunur. Kardeşler saklı pay sahibi değildir. Önce kişinin o dosyada yasal mirasçı olup olmadığı belirlenmelidir.
Yasal pay ile saklı pay aynı mıdır?
Yasal pay, kanunun olağan mirasçılık durumunda verdiği orandır. Saklı pay ise bu yasal payın, miras bırakanın tasarruflarına karşı korunan bölümüdür. Sağ kalan eşin oranı birlikte mirasçı olduğu zümreye göre; diğer mirasçıların payı ise aile ağacına göre değişir.
Tenkise esas hesap nasıl yapılır?
Ölüm anındaki aktifler, borçlar ve kanunen indirilecek kalemler belirlenir; hesaba katılması gereken sağlararası kazandırmalar eklenir. Her mirasçının yasal ve saklı payı bulunduktan sonra vasiyet ve bağışların tasarruf edilebilir kısmı aşıp aşmadığı incelenir.
- Brüt tereke ve ölüm tarihindeki değerler
- Borçlar ile indirilecek giderler
- İadeye veya tenkise tabi kazandırmalar
- Yasal pay, saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım
- Kanundaki tenkis sırası
Hangi kazandırmalar tenkise tabi olabilir?
Ölüme bağlı tasarrufların yanında, kanunun kapsamına aldığı belirli sağlararası kazandırmalar da tenkis hesabına girebilir. Kazandırmanın tarihi, karşılıklı olup olmadığı, miras bırakanın amacı ve alıcının konumu hukuki niteliği etkiler.
Süre nasıl belirlenir?
Hak sahibinin saklı payının zedelendiğini öğrenmesine bağlı bir yıllık süre ile kanundaki mutlak süreler birlikte değerlendirilir. Vasiyetnamenin açılması, kazandırmanın öğrenilmesi ve mirasçılık sıfatı tarihleri varsayımla değil belgeyle belirlenmelidir.
Tenkisin sonucu nedir?
Amaç tasarrufun her durumda bütünüyle ortadan kaldırılması değil, saklı payı ihlal eden bölümün kanuni sınıra çekilmesidir. Belirli mal vasiyetinde malın bölünebilirliği, tercih hakkı ve değer hesabı gibi özel sonuçlar doğabilir.
Muris muvazaasıyla farkı
Muris muvazaası görünürdeki sözleşmenin gerçek iradeyi yansıtmadığı iddiasına dayanır; tenkis ise geçerli kazandırmayı esas alır. Aynı devir hakkında hangi hukuki sebebin ileri sürüleceği, tapu işlemi, bedel, irade ve saklı pay hesabına göre belirlenir.
Bu sayfanın bilgi merkezindeki görevi
Saklı pay ihlalini ve tenkis davasını doğru hesaplamak sorusunu, saklı pay koruması bağlamında cevaplar. Daha geniş yol haritası için Miras Hukuku merkezine dönün →
İlgili hukuki dayanaklar
- TMK m.505-513
- TMK m.560-571
Madde numarası tek başına sonuç belirlemez; yürürlük tarihi, geçiş hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Saklı pay ihlalinde vasiyetname tamamen iptal olur mu?
Kural olarak tenkis, ihlal ölçüsünde sonuç doğurur. Belgenin ayrıca bir iptal sebebi varsa vasiyetnamenin geçerliliğine yönelik talep ayrı değerlendirilir.
Kardeş tenkis davası açabilir mi?
Kardeşin saklı payı yoktur. Ancak başka bir mirasçılık hakkı veya farklı hukuki sebep bulunup bulunmadığı somut olayda ayrıca incelenebilir.
Saklı Pay Koruması bakımından olay tarihleri ile resmî belge tarihleri karşılaştırılmalı; süreyi başlatan kayıt ayrıca işaretlenmelidir.
Resmî kaynaklar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — Mevzuat Bilgi SistemiResmî kaynağı açın ↗6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — Mevzuat Bilgi SistemiResmî kaynağı açın ↗Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Süre, görev, yetki ve uygulanacak düzenleme somut olayın tarihine ve özelliklerine göre değişebilir.
ŞİMDİ NE YAPMALIYIM?