Sorumluluk
Kim, hangi fiil veya ilişki nedeniyle, hangi kapsamda sorumlu olabilir?
0545 271 78 05
SORUMLULUKTAN ZARAR HESABINA
İstanbul Tazminat Avukatı ve Tazminat Hukuku Rehberi
Maddi ve manevi tazminat; trafik ve iş kazası, malpraktis, ölüm ve bedensel zarar, ecrimisil, sözleşme ihlali, hesaplama, zamanaşımı, mahkeme ve deliller için kapsamlı rehber.
Av. Murat AdarKaynak kontrollü3 Eylül 2026 güncel
BÜTÜNCÜL DOSYA YAKLAŞIMI
Tek bir sorudan dosyanın bütün hukuki haritasına.
Tazminat talebi, yalnız zarar miktarından ibaret değildir. Hukuka aykırılık, kusur veya özel sorumluluk sebebi, zarar ve nedensellik bağı ayrı ayrı kurulmalıdır.
Merkez bedensel zarar, ölüm ve malvarlığı zararlarını; haksız fiil ile sözleşmeye aykırılığı; tek sorumlu ile müteselsil sorumluluğu farklı delil ve hesap modelleriyle açıklar.
PILLAR + CLUSTER MİMARİSİ
Tazminat Hukuku konu haritası
Zarar kalemi, sorumlu kişi, sigorta veya iş ilişkisi ve zamanaşımı başlangıcı belirlenmeden talep miktarı güvenilir biçimde kurulamaz.
01
Maddi Tazminat
Fiilî kayıp, yoksun kalınan kazanç ve gelecekteki ekonomik etkiler ayrı kalemlerle ispatlanır.
Rehberi açın →02Manevi Tazminat
Kişilik değerlerindeki ihlalin ağırlığı ve somut etkisi hakkaniyet çerçevesinde değerlendirilir.
Rehberi açın →03Trafik Kazası Tazminatı
Kusur, sigorta, araç, beden ve destek zararları sorumlu ve teminat bazında ayrılır.
Rehberi açın →04İş Kazası Tazminatı
İşveren sorumluluğu, SGK ödemeleri, kusur ve bedensel zarar hesabı birlikte incelenir.
Rehberi açın →05Haksız Fiil
Hukuka aykırılık, kusur, zarar ve nedensellik bağı delil planının ana eksenidir.
Rehberi açın →06Bedensel Zarar
Tedavi, çalışma gücü, ekonomik gelecek ve bakım ihtiyacı tıbbi-mali verilerle değerlendirilir.
Rehberi açın →07Ölüm Nedeniyle Tazminat
Destek kaybı, cenaze gideri ve manevi zarar talepleri hak sahipleri ve sorumlulara göre kurulur.
Rehberi açın →08Destekten Yoksun Kalma
Fiilî destek ilişkisi, gelir, paylaştırma, süre ve kusur verileri aktüeryal hesapta kullanılır.
Rehberi açın →09Sözleşmeye Aykırılık Nedeniyle Tazminat
İhlal, ifa beklentisi, doğrudan zarar, öngörülebilirlik ve zarar azaltma yükümlülüğü incelenir.
Rehberi açın →KAPSAMLI TAZMİNAT HUKUKU REHBERİ
Tazminat dosyası yalnız “ne kadar?” sorusundan ibaret değildir.
Güçlü bir tazminat talebi; sorumluluğu doğuran olay, doğru hukuki sebep, doğru taraf, ispatlanan zarar, uygun nedensellik bağı, süre ve tahsil imkânını aynı dosya haritasında birleştirir. Bu rehber hem zarar görenin talebini hem de kendisine talep yöneltilen kişinin savunmasını, uygulamadaki kritik ayrımlarla açıklar.
Zarar
Gerçek kayıp, yoksun kalınan kazanç, gelecek zarar ve manevi etki nasıl ayrılır?
İspat ve hesap
Hangi belge hangi kalemi doğrular; bilirkişi hesabı hangi verilerle denetlenir?
Usul ve tahsil
Süre, mahkeme, başvuru, arabuluculuk, faiz ve icra nasıl tek planda kurulur?
01 • DOSYA STRATEJİSİ
Tazminat avukatı ne yapar?
Avukatın görevi yalnız dava dilekçesi yazmak değil; zararı ispatlanabilir, hukuken doğru ve tahsil edilebilir bir dosyaya dönüştürmektir.
Zarar gören adına çalışma
İlk aşamada olayın tüm aktörleri ve tarihler belirlenir. Kusurlu kişi dışında işleten, işveren, hastane, sigortacı, üretici, yapı maliki veya idare gibi başka sorumlular bulunabilir. Her birinin sorumluluk sebebi, teminatı, itirazı ve ödeme gücü farklıdır.
Zarar tek toplam rakam olarak yazılmaz. Ödenmiş gider, gelecekteki bakım, kazanç kaybı, çalışma gücü azalması, destek kaybı, eşya veya araç zararı ve manevi tazminat ayrı ayrı gerekçelendirilir. Belirsiz ya da kısmi dava seçeneği, harç ve taleple bağlılık sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir.
- Doğru davalı ve hukuki sebep
- Eksiksiz zarar envanteri
- Süre, başvuru ve görev kontrolü
- Bilirkişi soruları ve hesap denetimi
- Karar sonrası tahsil planı
Davalı veya sorumlu gösterilen kişi adına çalışma
Savunma yalnız “zarar yoktur” demek değildir. Önce taraf sıfatı, görev, zamanaşımı ve dava şartı incelenir. Esasta hukuka aykırılık, kusur veya kusursuz sorumluluk şartı, illiyet bağı, zarar görenin katkısı, üçüncü kişinin davranışı ve mücbir sebep ayrı savunma başlıklarıdır.
Talep edilen her giderin olayla ilişkisi, ödendiği, zorunlu ve makul olduğu araştırılır. SGK, sigorta veya başka kaynaktan yapılan ödemelerin hukuki niteliği; mükerrer tazminat ve indirim tartışması bakımından değerlendirilir. Bilirkişi raporuna soyut itiraz yerine yanlış veri ve yöntemi gösteren denetlenebilir karşı hesap gerekir.
- Husumet, görev ve süre itirazları
- Nedensellik ve kusur savunması
- Zararın gerçekliği ve azaltma yükümlülüğü
- Sigorta/üçüncü kişi ödemeleri
- Rücu ve müteselsil sorumluluk ilişkisi
02 • BEŞ TEMEL TEST
Bir tazminat talebi hangi şartlarla kurulur?
Dayanak değişse de mahkemenin ve tarafların cevap aradığı temel sorular büyük ölçüde ortaktır.
Hukuka aykırılık veya borca aykırılık
Korunan bir hak veya menfaat ihlal edilmiş mi; sözleşmedeki edim hiç ya da gereği gibi yerine getirilmemiş mi? Hukuka uygunluk nedeni, rıza veya riskin kabulü iddiası varsa kapsamı ayrıca incelenir.
Zarar
Malvarlığındaki eksilme, artışın engellenmesi, beden bütünlüğü kaybı veya kişilik değerlerindeki manevi etki somutlaştırılmalıdır. Varsayımsal veya olayla ilgisiz kalem tazminata dönüşmez.
Kusur veya özel sorumluluk sebebi
Kast ve ihmal yanında kanunun kusur aramadan sorumluluk yüklediği tehlike, adam çalıştıran, yapı maliki, motorlu araç işleteni gibi özel rejimler bulunabilir. “Kusurum yok” savunması her rejimde tek başına yeterli değildir.
Uygun nedensellik bağı
Zarar, hayatın olağan akışı içinde isnat edilen fiilin sonucu olmalıdır. Önceden var olan hastalık, bağımsız üçüncü kişi davranışı, zarar görenin ağır kusuru veya olağanüstü olay bağın kapsamını etkileyebilir.
İspat ve miktar
Zarar gören kural olarak zararını ve sorumlunun kusurunu ispatlar; ancak özel karineler ve sorumluluk düzenleri sonucu değiştirebilir. Miktar tam kanıtlanamasa bile olayın olağan akışı ve alınan önlemler değerlendirilir; bu durum belge sunma yükünü kaldırmaz.
03 • ZARAR KALEMLERİ
Maddi tazminat hangi kayıpları karşılayabilir?
Aynı olayda birden çok zarar kalemi bulunabilir; her biri ayrı dönem, belge ve hesap yöntemi gerektirir.
Fiilî zarar
Malvarlığında gerçekleşen eksilmedir: tedavi, onarım, ulaşım, cenaze, bakım veya zorunlu ikame gideri gibi kalemler örnek olabilir. Fatura tek başına yeterli olmayabilir; giderin olayla ilişkisi ve makullüğü de gösterilir.
Yoksun kalınan kazanç
Zarar verici olay olmasaydı elde edilmesi makul biçimde beklenen kazancın kaybıdır. Salt ihtimal değil; önceki performans, sözleşmeler, siparişler, gelir düzeni ve piyasa verisiyle desteklenen beklenti aranır.
Gelecekteki zarar
Kalıcı beden gücü kaybı, süren bakım ihtiyacı veya ileride doğacak zorunlu giderler karar tarihindeki veriler ve aktüeryal varsayımlarla bugünkü değere dönüştürülebilir.
Olumlu ve olumsuz zarar
Sözleşme gereği gibi ifa edilseydi bulunulacak durum ile sözleşmeye güvenilmeseydi bulunulacak durum aynı değildir. Talep edilen hukuki sonuçla zarar yaklaşımı birbirine uyumlu olmalıdır.
Bedensel zarar
Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi, ekonomik geleceğin sarsılması ve bakım ihtiyacı tıbbi bulgularla ekonomik veriyi birleştirir.
Ölüm hâlindeki zarar
Cenaze gideri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi ve çalışma gücü kaybı ile ölenin desteğinden yoksun kalanların zararları ayrı hak sahipleri yönünden hesaplanır.
04 • MANEVİ TAZMİNAT
Manevi tazminatın sabit tarifesi neden yoktur?
Manevi tazminat, ekonomik zararın ikinci kez karşılanması veya cezalandırma aracı değil; ihlalin yarattığı manevi etkinin hukuk düzenince uygun bir giderimle dengelenmesidir.
Değerlendirilebilen unsurlar
Bedensel bütünlüğün zedelenmesi, olayın ağırlığı, kalıcı etkiler, tarafların kusur durumu, yakınlık, ihlalin yayılma alanı, süresi ve somut yaşam üzerindeki etkisi dosyanın niteliğine göre dikkate alınabilir.
Yakınların manevi tazminat isteyebilmesi otomatik değildir. Özellikle ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde ilişkinin niteliği ve kanundaki koşullar değerlendirilir.
Miktar talebi nasıl gerekçelendirilir?
Yalnız yüksek bir rakam yazmak güçlü talep anlamına gelmez. İhlalin hangi kişilik değerini nasıl etkilediği; tedavi, sosyal yaşam, meslek, aile ilişkileri veya kamusal itibar üzerindeki somut sonuçlarla açıklanmalıdır.
Hâkim hakkaniyet değerlendirmesi yaparken tazminatın amacı, olay tarihi ve tüm dosya koşullarını gözetir. Başka dosyalardaki tutarlar bağlamlarından koparılarak kesin tarife gibi kullanılamaz.
05 • DAVA VE UYUŞMAZLIK TÜRLERİ
Tazminat avukatı hangi davalara bakar?
“Tazminat davası” tek bir dava türü değildir. Aşağıdaki uyuşmazlıkların görev, başvuru, ispat ve hesap kuralları birbirinden farklıdır.
Trafik kazası tazminatı
Araç hasarı ile bedensel zarar aynı hesap değildir. Kusur tutanağı, ceza dosyası, sağlık kurulu, gelir, geçici ve sürekli iş göremezlik, bakıcı ihtiyacı, destek kaybı, poliçe limiti ve başvuru tarihleri ayrı dosya başlıklarıdır.
- Sürücü, işleten ve sigortacı
- Zorunlu trafik ve ihtiyari mali sorumluluk
- Değer kaybı, beden zararı ve destek kaybı
İş kazası ve meslek hastalığı
Kazanın SGK'ya bildirilmesi, ceza soruşturması ve işveren aleyhine tazminat davası farklı süreçlerdir. İş organizasyonu, risk değerlendirmesi, eğitim, koruyucu ekipman, gerçek ücret, maluliyet ve kaçınılmazlık birlikte araştırılır.
- İşverenin gözetme borcu
- SGK tahkikatı ve sağlık kurulu
- Maddi-manevi zarar ile rücu ayrımı
Tıbbi uygulama hatası — malpraktis
Komplikasyon ile tıbbi standarttan sapma ayrılmalıdır. Tanı, tedavi, sevk, takip, kayıt tutma ve aydınlatılmış onam değerlendirilir. Kamu hastanesi ile özel sağlık hizmetinde davalı, ön başvuru, görev ve süre aynı değildir.
- Tıbbi kayıtların eksiksiz örneği
- Aydınlatma ve onam
- Kusur ile zarar arasındaki bağ
Haksız işgal — ecrimisil
Taşınmazı hakka dayanmadan kullanan kişiden talep edilen kullanım karşılığında mülkiyet, paydaşlık, kullanım dönemi, rıza, intifadan men ve emsal kira verileri incelenir. Geçerli kira ilişkisi varsa hukuki yol değişir.
- Tapu ve pay kayıtları
- Kullanım başlangıcı ve kapsamı
- Rayiç/emsal incelemesi
Sözleşmeye aykırılık
Borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde aynen ifa, dönme, bedel indirimi, cezai şart ve tazminat seçenekleri sözleşme türüne göre ayrılır. Olumlu ve olumsuz zarar, öngörülebilirlik, temerrüt ve zarar azaltma yükümlülüğü özellikle kontrol edilir.
- Sözleşme ve ekleri
- İfa, ihtar ve temerrüt
- Doğrudan zarar ve yoksun kalınan kâr
Hakaret, iftira ve kişilik hakkı ihlali
Şeref, itibar, özel hayat, görüntü, ses veya kişisel veriye yönelik ihlallerde sözün bağlamı, muhatabı, yayılma alanı ve ifade özgürlüğü dengesi araştırılır. Ceza soruşturması ile hukuk tazminatı birbirinin otomatik sonucu değildir.
- Yayın ve hesap tespiti
- İçeriğin bütünü ve erişim alanı
- Düzeltme, kaldırma ve tazminat seçenekleri
Boşanmada maddi ve manevi tazminat
Türk Medeni Kanunu m.174 kapsamındaki taleplerde kusur, mevcut veya beklenen menfaatin zedelenmesi ve kişilik hakkına saldırı ayrı ayrı değerlendirilir. Boşanma dosyasındaki vakıa ve deliller tazminat talebinin sınırını belirler.
- Kusur karşılaştırması
- Menfaat ve kişilik hakkı ayrımı
- Kesinleşme sonrası bir yıllık süre
Ölüm, bedensel zarar ve destek kaybı
Tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü veya ekonomik gelecek kaybı, bakım ihtiyacı, cenaze gideri ve destekten yoksun kalma aynı başlık altında toplanmamalıdır. Her hak sahibi ve zarar kalemi ayrı hesaplanır.
- Maluliyet ve iyileşme süresi
- Fiilî destek ilişkisi
- Gelir, pay ve yaşam süresi varsayımları
İdarenin hizmet kusuru
Kamu hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi nedeniyle zarar iddiasında idari başvuru, eylemin ve zararın öğrenilme tarihi, hizmet kusuru ya da kusursuz sorumluluk ve tam yargı davası kuralları birlikte değerlendirilir.
- Kamu kurumu ve işlem/eylem ayrımı
- Ön başvuru ve idari süreler
- İdari yargıda tam yargı davası
Ürün, yapı ve mesleki sorumluluk
Ayıplı veya güvenli olmayan ürün, yapı eseri, yardımcı kişinin fiili ya da avukat, mali müşavir, mimar gibi meslek mensubunun özen borcuna aykırılığı özel sorumluluk ve sözleşme hükümlerini gündeme getirebilir.
- Ürün/hizmet ve taraf sıfatı
- Teknik standart ile ayıp
- Tüketici, ticaret veya genel mahkeme ayrımı
06 • TRAFİK KAZASI
Trafik kazası tazminatında dosya nasıl ayrıştırılır?
Kusur oranı önemli olmakla birlikte tek başına tazminatı belirlemez; sorumlular, zarar türü, teminat, sağlık ve gelir verisi birlikte değerlendirilir.
Kaza ve kusur dosyası
Kaza tespit tutanağı, olay yeri, kamera, tanık, araç hasarı ve ceza dosyası birlikte incelenir. İdari tutanak veya ilk kusur oranı mahkemenin teknik ve hukuki değerlendirmesini her durumda sona erdirmez.
Geçici ve kalıcı etkiler
İlk müdahaleden rehabilitasyona kadar tedavi zinciri, iyileşme süresi, sürekli iş göremezlik ve bakıcı ihtiyacı yetkili raporlar ve mesleki verilerle eşleştirilir.
Sürücü, işleten ve sigorta
Aracın fiilî ve hukuki işletilmesi, sürücü davranışı, malik ve teşebbüs ilişkisi ile zorunlu veya ihtiyari poliçe teminatı ayrı ayrı kontrol edilir.
Sigorta başvurusu ve tahkim
Sigorta şirketine gerekli belgelerle başvuru, verilen cevap veya sürenin geçmesi; dava ya da Sigorta Tahkim Komisyonu seçeneği ve önceki ödeme kaydı birlikte değerlendirilir.
07 • İŞ KAZASI
İş kazasında tazminat, SGK ve ceza süreçleri nasıl ilişkilidir?
Aynı olay farklı amaç taşıyan dosyalar doğurabilir. Bir süreçte verilen kararın diğerine etkisi, kararın konusu ve dayanağı görülmeden otomatik kabul edilmez.
İşverenin sorumluluğu
İşin yürütümü, ekipman, eğitim, denetim, risk değerlendirmesi, çalışma süresi ve işçinin talimatlara uyumu incelenir. İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yalnız kâğıt üzerinde bulunması değil, fiilen uygulanması önemlidir.
Alt işveren, asıl işveren, üçüncü kişi veya araç işleteni gibi birden fazla sorumlu bulunabilir. Müteselsil sorumluluk ve tarafların birbirine rücu ilişkisi, zarar görenin talebiyle aynı şey değildir.
Maluliyet ve gerçek gelir
SGK tarafından belirlenen meslekte kazanma gücü kaybı ile hukuk dosyasındaki bedensel zarar değerlendirmesi her zaman aynı teknik sonuca dayanmayabilir. Raporun yetkili kurumdan ve doğru mevzuat ölçütüyle alınması gerekir.
Bordroda görünen ücretin fiilî ücreti yansıtmadığı iddia ediliyorsa meslek, kıdem, banka kaydı, emsal ücret ve işyeri belgeleri birlikte değerlendirilir. İspatlanmayan gelir varsayımı tazminatı büyütmez.
08 • MALPRAKTİS
Tıbbi uygulama hatasında kötü sonuç ile kusur nasıl ayrılır?
Tedavinin istenen sonucu vermemesi tek başına malpraktis değildir. Değerlendirme, o tarihteki tıbbi standart ve somut hasta koşullarına göre yapılır.
Hizmet ilişkisi ve doğru davalı
Kamu hastanesi, özel hastane, üniversite hastanesi, bağımsız hekim ve sigortacı bakımından taraf, ön başvuru, yargı kolu ve süre farklılaşabilir. Sağlık kuruluşunun adıyla işleten tüzel kişi aynı olmayabilir.
Tıbbi standart ve organizasyon
Tanı, tetkik, tedavi seçimi, ameliyat, enfeksiyon önleme, sevk, konsültasyon, takip ve taburculuk aşamalarında makul özen değerlendirilir. Kurumsal organizasyon eksikliği de araştırılabilir.
Aydınlatılmış onam
İmza tek başına yeterli açıklama anlamına gelmez. Müdahalenin niteliği, önemli riskleri, alternatifleri ve reddin sonuçları bakımından hastanın karar verebileceği zamanda ve anlaşılır biçimde aydınlatılıp aydınlatılmadığı incelenir.
Nedensellik ve zarar
Standarttan sapma bulunsa dahi bunun iddia edilen ek tedavi, engellilik, gelir kaybı veya ölümle bağlantısı ayrıca gösterilmelidir. Hastalığın doğal seyri ve kaçınılmaz komplikasyon savunması uzmanlık alanına uygun kurul tarafından değerlendirilir.
09 • TAZMİNAT HESABI
Tazminat nasıl hesaplanır ve bilirkişi raporu nasıl denetlenir?
Hesap bir formüle rakam yazmaktan ibaret değildir. Önce hukuken tazmin edilebilir kalem, sonra doğru veri ve dönem, en son yöntem belirlenir.
| Hesap başlığı | Temel veri | Denetlenecek nokta |
|---|---|---|
| Kazanç kaybı | Gerçek gelir, çalışılamayan dönem, ödeme kayıtları | Brüt/net yaklaşım, yan haklar, kesintiler ve aynı dönem için yapılan ödemeler |
| Sürekli beden gücü kaybı | Yaş, meslek, gelir, maluliyet ve kusur | Raporun yetkisi, mevzuat ölçütü, aktif/pasif dönem ve iskonto/güncelleme yöntemi |
| Destekten yoksun kalma | Desteğin geliri, hak sahipleri, fiilî destek, yaşam süreleri | Destek payları, yetiştirme süresi, yeniden evlenme gibi varsayımların dosya verisine uygunluğu |
| Bakım ve tedavi gideri | Tıbbi ihtiyaç, süre, piyasa ve ödeme belgeleri | Giderin zorunluluğu, SGK kapsamı, sürekliliği ve mükerrer hesap bulunup bulunmadığı |
| Araç ve eşya zararı | Hasar, onarım, rayiç, kullanım dışı kalma | Değer artışı/iyileştirme, değer kaybı, ekonomik onarım ve somut mahrumiyet süresi |
| Manevi tazminat | İhlalin türü, ağırlığı, kusur ve somut etki | Sabit matematiksel tarife uygulanmaması; hakkaniyet ve giderim amacı |
Raporda kabul edilen veriyi kontrol edin
Doğum tarihi, gelir, kusur, maluliyet oranı, iyileşme süresi ve hak sahibi sayısındaki tek hata bütün sonucu değiştirebilir. Raporun başlangıç verileri dosyadaki asıl belgelerle karşılaştırılmalıdır.
Yöntemi ve güncel içtihadı ayırın
Teknik hesap yöntemi ile hâkimin yapacağı hukuki nitelendirme aynı değildir. Bilirkişi görev sınırını aşarak kusur veya hukuk sonucu belirlemişse somut itiraz kurulmalıdır.
İndirimleri iki kez uygulamayın
Kusur, hatır taşıması, ödeme, SGK geliri veya başka indirim kalemi hesabın farklı aşamalarında mükerrer uygulanmamalıdır. Her indirimin hukuki sebebi ve matrahı gösterilmelidir.
Faiz ve ödeme tarihini unutmayın
Ana para hesabı tek başına uyuşmazlığı bitirmez. Temerrüt veya olay tarihi, faiz türü, ara ödeme ve güncelleme tarihi hüküm ve tahsil sonucunu etkileyebilir.
10 • SÜRE KONTROLÜ
Tazminat davasında zamanaşımı ne zaman başlar?
Aşağıdaki süreler genel yönlendirmedir. Özel kanun, taraf sıfatı, kesilme-durma sebepleri ve somut başlangıç tarihi görülmeden son gün hesabı yapılmamalıdır.
| Talep türü | Genel çerçeve | Kritik kontrol |
|---|---|---|
| Genel haksız fiil | Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden başlayarak iki yıl; her hâlde fiilden başlayarak on yıl | Fiil aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımına bağlı bir suçsa özel kural uygulanabilir; öğrenme tarihi delillendirilmelidir. |
| Sözleşmeye aykırılık | Kural olarak on yıl | Kanunda belirli sözleşme veya alacaklar için daha kısa/özel süre bulunabilir; muacceliyet tarihi belirleyicidir. |
| Motorlu araç kazası | Kural olarak zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden iki yıl; her hâlde kazadan on yıl | Ceza kanunundaki daha uzun süre ve sigortaya başvuru şartları ayrıca incelenir. |
| Boşanmaya bağlı tazminat | Boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl | Talebin boşanma davasında ileri sürülüp sürülmediği ve kesinleşme tarihi dosyadan doğrulanır. |
| İdari eylemden tam yargı | Genellikle öğrenmeden bir yıl ve eylemden beş yıl içinde idareye başvuru | Başvuru sonrası dava süresi ile özel kanunlar ayrıca kontrol edilir; işlemden doğan zarar farklı kurala tabi olabilir. |
| Koruma tedbiri nedeniyle CMK tazminatı | Kesin kararın tebliğinden itibaren üç ay; her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl | Talebin CMK kapsamındaki işlem ve zararlarla sınırlı olup olmadığı incelenir. |
11 • GÖREV, YETKİ VE DAVA ŞARTI
Hangi mahkeme görevlidir; arabuluculuk gerekir mi?
Tazminat kelimesi davanın görevini belirlemez. Hukuki ilişkinin ve taraf sıfatlarının doğru nitelendirilmesi gerekir.
| Uyuşmazlık | Görevli yol | Önemli ayrım |
|---|---|---|
| Genel haksız fiil ve kişilik hakkı | Asliye hukuk mahkemesi | Davalının yerleşim yeri yanında fiilin işlendiği veya zararın doğduğu yer gibi özel yetki seçenekleri değerlendirilebilir. |
| İş kazası / işveren sorumluluğu | İş mahkemesi | İş kazası ve meslek hastalığına dayalı maddi-manevi tazminat, zorunlu arabuluculuğun kanuni istisnaları arasındadır. |
| Tüketici işlemi ve özel sağlık hizmeti | Tüketici mahkemesi veya kanundaki başvuru mercii | Taraf sıfatı, uyuşmazlık değeri ve güncel parasal sınırlar kontrol edilir; her sağlık uyuşmazlığı otomatik olarak aynı görevde değildir. |
| Ticari uyuşmazlık / sigortacıya yönelen talep | Asliye ticaret mahkemesi gündeme gelebilir | Mutlak veya nispi ticari dava niteliği ve para alacağı için dava şartı arabuluculuk ayrı incelenir. |
| Boşanmaya bağlı TMK m.174 | Aile mahkemesi | Boşanma davasıyla birlikte veya kanuni süre içinde sonradan ileri sürülmesi farklı usul sonuçları doğurur. |
| Kamu hizmeti ve idari eylem | İdare mahkemesi | Ön başvuru, görevli idare ve İYUK süreleri adli yargıdaki tazminat davasından farklıdır. |
Arabuluculuğa tabi olabilen talepler
İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalar ile kanunda kapsamda kalan tüketici uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk gündeme gelebilir. Başvuruda taraf, dönem ve talep türü sonradan açılacak davayla uyumlu olmalıdır.
Doğrudan dava veya başka başvuru gerektiren hâller
Genel haksız fiil taleplerinin tamamı sırf tazminat istendiği için dava şartına dönüşmez. İş kazası istisnası, idari başvuru, sigorta başvurusu, tüketici hakem heyeti veya tahkim gibi farklı kapılar ayrıca kontrol edilmelidir.
12 • DELİL DOSYASI
İddia, belge ve zarar kalemi nasıl eşleştirilir?
Çok belge güçlü dosya anlamına gelmez. Her belgenin hangi vakıayı ve hangi zarar dönemini doğruladığı açıklanmalıdır.
Olay ve sorumluluk
Kaza/olay tutanağı, kolluk veya savcılık dosyası, kamera, fotoğraf, keşif, işyeri kayıtları, risk değerlendirmesi, sözleşme, ihtar ve teslim kayıtları.
Sağlık ve beden zararı
Epikriz, muayene, tetkik, reçete, ameliyat ve rehabilitasyon kayıtları; geçici iş göremezlik, sürekli maluliyet ve bakıcı ihtiyacına ilişkin yetkili sağlık değerlendirmeleri.
Gelir ve ekonomik kayıp
Bordro, SGK hizmet dökümü, banka hareketi, vergi beyannamesi, ticari defter, sipariş ve müşteri kayıtları; düzenli fakat belgesiz gelir iddiasını destekleyen hukuka uygun yan deliller.
Malvarlığı zararı
Fatura, teklif, servis ve ekspertiz raporu, rayiç ve emsal kayıtları, onarım süresi, değer kaybı ve kullanım mahrumiyeti belgeleri.
Sigorta ve ödemeler
Poliçe, teminat ve limit, hasar dosyası, sigortaya başvuru, eksik belge yazısı, ödeme dökümü, SGK gelirleri ve üçüncü kişi ödemeleri.
Manevi etki ve dijital delil
İhlalin bağlamını gösteren bütün yazışma/yayın, erişim ve tespit kayıtları, tedavi veya psikolojik destek belgeleri; kaynağı ve bütünlüğü korunmuş hukuka uygun dijital veri.
13 • UÇTAN UCA SÜREÇ
Tazminat dosyası sekiz aşamada nasıl yönetilir?
Her dosya aynı işlem sırasından geçmez; bu plan, atlanan süre veya zarar kalemini fark etmek için kontrol çerçevesidir.
- 01
Çatışma ve acil süre kontrolü
Taraflar, yaklaşan tebligat veya başvuru tarihi, delilin kaybolma riski ve geçici hukuki koruma ihtiyacı ilk görüşmede belirlenir.
- 02
Olay kronolojisi
Fiil, sözleşme, tedavi, kaza, ödeme ve öğrenme tarihleri tek çizelgeye alınır; çelişkiler belgelerle giderilir.
- 03
Hukuki sebep ve sorumlular
Haksız fiil, sözleşme, kusursuz sorumluluk veya özel kanun dayanağı ile gerçek ve tüzel sorumlular ayrı ayrı belirlenir.
- 04
Zarar envanteri
Geçmiş, devam eden ve gelecekte doğması beklenen zararlar; maddi ve manevi talepler ile her hak sahibi bakımından ayrı kalemlere ayrılır.
- 05
Başvuru ve dava şartı
Sigorta veya idari başvuru, arabuluculuk, tüketici başvurusu ya da tahkim gerekip gerekmediği görev ve süreyle birlikte kontrol edilir.
- 06
Talep ve ispat planı
Belirsiz veya kısmi dava imkânı, faiz, harç, taleple bağlılık, delil tespiti ve bilirkişi soruları bir bütün olarak hazırlanır.
- 07
Bilirkişi ve itiraz
Kabul edilen veriler, yöntem, kusur, mükerrer indirim, güncelleme ve hesap tarihi satır satır incelenir; somut itiraz ve alternatif hesap sunulur.
- 08
Karar, kanun yolu ve tahsil
Gerekçeli kararın talep kalemleri, faiz, yargılama gideri ve sorumlular yönünden kapsamı; istinaf/temyiz ve icra aşaması ayrı yönetilir.
14 • İLK GÖRÜŞME HAZIRLIĞI
Talepte bulunan ve kendisine dava açılan kişi ne hazırlamalı?
İlk değerlendirmede uzun anlatımdan önce taraf, tarih, dosya ve belge haritasının çıkarılması zamanı verimli kullanır.
Tazminat isteyen için kontrol listesi
- Olayı tarih ve yer sırasıyla bir sayfada özetleyin.
- Kimden, hangi davranış nedeniyle talepte bulunacağınızı yazın.
- Her zarar kalemini tutarı ve belgesiyle ayrı satıra koyun.
- Tedavi veya gelir kaybı sürüyorsa güncel durumu belirtin.
- Sigorta, SGK, işveren veya üçüncü kişiden alınan ödemeleri saklamayın.
- Tebligat ve başvuru tarihlerini asıllarından doğrulayın.
Tazminat talebine muhatap olan için kontrol listesi
- Dilekçe ve eklerin eksiksiz tebliğ örneğini hazırlayın.
- Cevap süresini ve varsa arabuluculuk kaydını belirleyin.
- Olay, görev ve sorumluluk alanınızı gösteren belgeleri ayırın.
- Alınan önlemleri, uyarıları ve zarar azaltma imkânlarını belgeleyin.
- Poliçe veya sorumluluk sigortası varsa derhâl ihbar koşulunu kontrol edin.
- Her zarar kalemine karşı kabul, itiraz ve alternatif hesabı ayrı kurun.
15 • SIK SORULAN SORULAR
İstanbul tazminat avukatı hakkında merak edilenler
Cevaplar genel çerçeveyi açıklar; somut dosyada sözleşme, olay tarihi, taraf sıfatı ve özel mevzuat sonucu değiştirebilir.
Tazminat davası açılabilmesi için hangi şartlar gerekir?+
Talebin dayanağına göre değişmekle birlikte hukuka aykırı fiil veya sözleşme ihlali, zarar, uygun nedensellik bağı ve kusur yahut kanunda düzenlenen kusursuz sorumluluk sebebi incelenir. Her unsur ayrı vakıa ve delille kurulmalıdır.
Maddi ve manevi tazminat aynı davada istenebilir mi?+
Aynı olay hem ekonomik kayıp hem de kişilik veya beden bütünlüğünde manevi zarar doğurmuşsa, görev ve usul kuralları elverdiği ölçüde iki talep aynı davada ileri sürülebilir. Her talebin şartı ve ispatı ayrıdır.
Tazminat miktarı nasıl hesaplanır?+
Maddi tazminatta amaç ispatlanan gerçek zararı gidermektir; olay öncesi ve sonrası malvarlığı durumu, gelir, gider, çalışma gücü, kusur, SGK veya sigorta ödemeleri ve faiz birlikte incelenir. Manevi tazminatta sabit tarife yoktur; hâkim somut olayın özelliklerini ve hakkaniyeti değerlendirir.
Tazminat davasında faiz hangi tarihten başlar?+
Başlangıç tarihi haksız fiil, temerrüt, sözleşme, sigorta başvurusu veya özel kanun hükümlerine göre değişebilir. Faiz türü ve başlangıcı, taraf sıfatları ile talebin hukuki sebebi görülmeden tek cümleyle belirlenemez.
Tazminat davası için avukat zorunlu mudur?+
Kural olarak avukatla temsil zorunlu değildir. Ancak yanlış davalı, eksik zarar kalemi, zamanaşımı, görev, arabuluculuk veya bilirkişi hesabına itiraz hatası ciddi hak kaybı yaratabileceğinden dosyanın niteliğine göre profesyonel yardım değerlendirilmelidir.
Tazminat davalarında zamanaşımı kaç yıldır?+
Tek bir süre yoktur. Haksız fiil, sözleşme, trafik kazası, iş kazası, boşanma, idari eylem veya koruma tedbiri tazminatında farklı başlangıç ve üst süreler bulunabilir. Olay, öğrenme, tebliğ ve kesinleşme tarihleri ayrı ayrı kaydedilmelidir.
Tazminat davasından önce arabuluculuk zorunlu mudur?+
Her tazminat talebinde zorunlu değildir. İşçi-işveren alacakları, ticari para talepleri ve bazı tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı gündeme gelebilir; iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi-manevi tazminat davaları ise İş Mahkemeleri Kanunu'ndaki istisnalar arasındadır.
Tazminat davasında hangi mahkeme görevlidir?+
Genel görevli asliye hukuk mahkemesi olmakla birlikte iş, tüketici, ticaret, aile ve idare mahkemeleri kendi alanlarındaki taleplere bakabilir. Kamu veya özel hastane, sigortacı, işveren ya da tacir tarafı görev sonucunu değiştirebilir.
Trafik kazasında yalnız sigorta şirketine mi başvurulur?+
Hayır. Sürücü, işleten, araç maliki, teşebbüs sahibi ve sigortacının sorumluluğu olay ve teminat kapsamında ayrı ayrı incelenir. Sigorta şirketine dava veya tahkim öncesi gerekli başvuru ve belgeler ayrıca tamamlanmalıdır.
İş kazasında SGK ödemesi tazminat davasını engeller mi?+
Kural olarak tek başına engellemez. İşverenin hukuki sorumluluğu, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri, kusur, sürekli iş göremezlik, gerçek gelir ve SGK tarafından karşılanan kalemlerin hesaba etkisi birlikte incelenir.
Malpraktis davası kime karşı ve nerede açılır?+
Tedavinin kamu hastanesinde, özel hastanede veya bağımsız hekim tarafından yapılması; hizmet ilişkisi ve talebin dayanağı tarafı, ön başvuruyu ve yargı kolunu değiştirebilir. Kötü sonuç tek başına kusur değildir; aydınlatma, standart, kayıt ve nedensellik uzman incelemesiyle değerlendirilir.
Ecrimisil ile kira alacağı aynı şey midir?+
Hayır. Ecrimisil, hak sahibinin rızası ve geçerli bir kira ilişkisi olmaksızın haksız kullanım iddiasına dayanır. Dönem, kullanım biçimi, intifadan men koşulu ve rayiç değer somut olaya göre incelenir.
Tazminat davasında en önemli deliller nelerdir?+
Olay ve zarar türüne göre tutanak, kamera, sağlık kaydı, bilirkişi raporu, bordro, banka hareketi, fatura, sözleşme, ihtar, poliçe, fotoğraf, tanık ve dijital kayıtlar önem taşıyabilir. Delilin kaynağı, tarihi, bütünlüğü ve hangi iddiayı ispatladığı gösterilmelidir.
Hakkımda tazminat davası açıldı; nasıl savunma hazırlanır?+
Önce görev, süre, husumet ve dava şartları; ardından hukuka aykırılık, kusur, zarar, nedensellik bağı, müterafik kusur ve hesap kalemleri ayrı ayrı denetlenir. Soyut inkâr yerine her talep kalemine karşı belge ve alternatif hesap kurulması gerekir.
16 • BİRİNCİL KAYNAKLAR
Mevzuat ve güncellik kontrolü
Süreler, parasal sınırlar ve uygulama ayrıntıları değişebileceğinden işlem tarihindeki resmî metin ayrıca kontrol edilmelidir.
6098 sayılı Türk Borçlar KanunuHaksız fiil, sözleşmeye aykırılık, ölüm, bedensel zarar, manevi tazminat ve zamanaşımıResmî metin ↗6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri KanunuGörev, yetki, dava türleri, ispat, bilirkişi ve kanun yollarıResmî metin ↗2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunuİşleten, sürücü, sigorta ve trafik kazası zamanaşımıResmî metin ↗7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunuİş mahkemelerinin görevi, arabuluculuk ve iş kazası istisnasıResmî metin ↗6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk KanunuArabuluculuk süreci ve dava şartı uygulamasının genel çerçevesiResmî metin ↗4721 sayılı Türk Medeni KanunuKişilik hakkı ile boşanmaya bağlı maddi ve manevi tazminatResmî metin ↗2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunuİdari başvuru, iptal ve tam yargı davalarıResmî metin ↗5271 sayılı Ceza Muhakemesi KanunuKoruma tedbirleri nedeniyle tazminatResmî metin ↗
MEVCUT İÇERİĞİ KORUYAN BAĞLANTI
Hukukçu kontrollü derin rehberler
HAZIRLAYAN VE HUKUKİ KONTROL
Av. Murat Adar
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu Av. Murat Adar, 1997’den beri süren avukatlık pratiği kapsamında içerikleri güncel resmî kaynaklar ve somut dosya ayrımları üzerinden değerlendirir.
Özgeçmiş ve mesleki belgeler →HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Belge, tarih ve hedefinizi görüşme öncesinde netleştirin.
İlk değerlendirmede dosyanın aşaması, acil tarihler, temel belgeler ve olası başvuru yolları birlikte ele alınır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Her tazminat hukuku dosyası kendi koşullarıyla ele alınır.
Belge, tarih, dosya aşaması ve hedefinizi görüşme öncesinde başlıklara ayırın.
TELEFON0545 271 78 05WHATSAPPMesaj GönderinKİŞİSEL VERİ KAYDETMEDENDosya hazırlık raporuDİLEKÇE TASLAĞIDilekçeMatik’i açın ↗
Merkez Mahallesi 674. Sokak No: 10 Daire: 10
Bağcılar / İstanbul