Tekerrür nedir?

Tekerrürün başlangıç koşulu

TCK 58/1 için önceki hükmün kesinleşmesinden sonra yeni suç işlenmiş olmalıdır. İlk suçun yalnız işlenmiş olması veya soruşturmanın sürmesi yeterli değildir. İkinci hükmün ne zaman verildiğinden önce ikinci suçun tarihi önem taşır. Kesinleşme şerhindeki hata veya tebligat sorunu bu değerlendirmeyi etkileyebilir. Önceki hükmün infaz edilmiş olması şart değildir; buna karşılık infazdan sonra belirli sürenin geçmesi tekerrür uygulamasını sınırlar. Bu iki kural birbiriyle çelişmez; farklı işlevleri vardır.

Üç ve beş yıllık süreler nasıl işler?

Önceki ceza beş yıldan fazla hapis ise infazdan itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az hapis yahut adli para cezası ise infazdan itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz. Süre, genel olarak hüküm tarihinden başlatılmaz. İnfazın tamamlandığı tarih belgeden doğrulanır. Birden fazla önceki mahkûmiyet varsa hangisinin esas alındığı ayrı gösterilir. HAGB, erteli ceza ve farklı kayıtların niteliği tek satırlık sabıka dökümünden varsayımla belirlenmemelidir.

Sabıka ile ikinci defa tekerrür farkı

Adli sicilde birden fazla kayıt bulunması kendiliğinden ikinci defa tekerrür demek değildir. Önceki hükümlerde tekerrür uygulaması, kesinleşme ve yeni suçun sırası ayrıca araştırılır. HAGB de kesinleşmiş mahkûmiyetle aynı kabul edilmez. İkinci defa tekerrürün hükümde belirtilmesi ve güncel infaz kuralları önemlidir. Tekerrür bir suçun defalarca işlenmesi anlamındaki gündelik tekrar sözcüğünden daha teknik bir kurumdur; hukuki sonuç yalnız kayıt sayılarak çıkarılamaz.

Hangi mahkûmiyetler esas olmaz?

TCK 58 kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür uygulanmayacağını düzenler. Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmayanların suçları bakımından özel dışlama bulunur. Yabancı mahkeme kararlarının etkisi de kanunda sayılan istisnalara bağlıdır. Bu nedenle her eski karar doğrudan aynı sonuca yol açmaz. Eski kaydın suç tarihi, niteliği, yaş ve kararın hukuki sonucu belgeleriyle kontrol edilir; yalnız mahkeme adından çıkarım yapılmaz.

Tekerrürün mahkûmiyete etkisi

Sonraki suçun kanuni yaptırımı seçimlik olarak hapis veya adli para cezası ise TCK 58/3 gereğince hapis cezasına hükmolunur. Tekerrürün her durumda temel cezayı belirli oranda artırdığı söylenemez. Mükerrirlere özgü infaz rejimi ve infaz sonrası denetimli serbestlik de gündeme gelir. Hükümde hangi önceki ilamın esas alındığının gösterilmesi savunma ve infaz denetimini kolaylaştırır. Yanlış ilam veya yanlış kesinleşme tarihi, yalnız hesap hatası değil hukuki rejim sorunu yaratabilir.

İkinci defa tekerrürde güncel değişiklik

5275 sayılı Kanun 108/3, 7550 sayılı Kanun’un 4.6.2025 tarihli değişikliği sonrasında ikinci defa tekerrürde de koşullu salıverilme imkânı tanır. Süreli hapis cezalarında oran dörtte üç olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle eski kaynaklardaki ikinci kez mükerrir hiç koşullu salıverilemez cümlesi güncel genel açıklama olarak kullanılmamalıdır. İyi hâl, suç türü ve diğer infaz hükümleri ayrıca önem taşır. Kişisel infaz hesabı suç tarihi ve bütün ilamlar incelenmeden tek oranla kesinleştirilemez.

Lehe kanun ve infaz değerlendirmesi

TCK 7/3, tekerrür ve koşullu salıverilmeyi infaz hükümlerinin derhâl uygulanması kuralından ayırır. Yeni düzenlemenin somut hükümlü lehine etkisi bu çerçevede değerlendirilir. Önceki tarihte verilmiş hükümde eski yasak bulunması, güncel mevzuatın hiç incelenemeyeceği anlamına gelmez. İnfaz hâkimliğine veya ilgili kanun yoluna başvurunun niteliği somut karara göre belirlenir. Yalnız yeni haber başlığına dayanarak tahliye tarihi hesaplamak yerine müddetname, ilam ve uygulanabilir geçiş hükümleri birlikte kontrol edilir.

Kontrol edilecek belgeler

Önceki ve sonraki ilamların onaylı örnekleri, kesinleşme şerhleri, suç tarihleri, infaz tamamlanma belgeleri ve adli sicil kaydı birlikte hazırlanır. Mevcut infaz hesabı varsa müddetname ve infaz savcılığı işlemi alınır. Önceki suçun işlendiği yaş, doğum kaydıyla doğrulanabilir. Yabancı hüküm söz konusuysa kararın niteliği ve kanuni istisna ayrıca incelenir. Belgeler kronolojik tabloya yerleştirilince ilk hükmün kesinleşmesiyle ikinci suç arasındaki sıra ve süreler daha açık görülür.

Örnek: suç tarihi kesinleşmeden önceyse

Bir kişinin ilk mahkûmiyeti 10 Mayıs’ta kesinleşmiş, ikinci dosyadaki suç ise 1 Mayıs’ta işlenmiş olsun. İkinci hükmün daha sonra verilmesi, TCK 58/1’de aranan kesinleşmeden sonra yeni suç koşulunu kendiliğinden sağlamaz. Buna karşılık yeni suç 20 Mayıs’ta işlenmişse diğer koşullar ayrıca değerlendirilir. Örnekteki tarihler yalnız sıranın önemini gösterir; farklı ilamlar veya başka tekerrür temeli varsa onların incelenmesi gerekir. Tek bir eski kayıtla bütün dosyanın sonucu kesinleştirilemez.

Doğrulanmış içtihat ve güncellik uyarısı

UYAP’ta yayımlanan Ceza Genel Kurulu içtihadı, önceki hükmün kesinleşmesinden sonra yeni suç işlenmesini ve infazdan sonraki üç-beş yıllık sınırı açıklar. Ancak aynı eski metindeki infaz oranları güncel kanunla değişmiştir. Kararın halen geçerli unsur açıklamasıyla tarihsel infaz bilgisi ayrılmalıdır. Kaynaklar birlikte okunduğunda hukuki güvenilirlik sağlanır. Başvuruda hangi koşulun yanlış uygulandığı gösterilmeli; eski kararın tüm cümleleri bugünkü infaz rejimine aynen aktarılmamalıdır.

Yeni suç geçmiş mahkûmiyet ve infaz üçlüsü

Tekerrür incelemesi üç farklı hukuki veriyi birleştirir: önceki kesin mahkûmiyet, sonradan işlenen fiil ve bu yeni hükmün infaz rejimi. Aynı suçun tekrar edilmesi şartıyla bütün tekerrür sistemi eşitlenmez; kanuni dışlamalar saklıdır. Bu nedenle savunma yalnız iki olayın birbirinden farklı olduğunu söylemekle yetinmemelidir. Önceki ilamın kullanılabilirliği ve tarih sırası, yeni suçun maddi ispatından ayrı kontrol edilir. Tekerrür koşulları yanlış uygulanmışsa yeni suçun sabit görülmesi bu hatayı otomatik düzeltmez. Ceza hükmüyle infaz belgesindeki rejimin tutarlılığı ayrıca izlenmelidir.

Sık sorulan sorular