ADAR HUKUK
Aile Mahkemesi İletişim: Santral, Kalem ve Dosya Bilgisi
Aile mahkemesiyle iletişime geçmek için önce hangi adliye ve hangi numaralı mahkemede işlem yapılacağı belirlenmelidir. Bir hukuk bürosunun telefonu, adliye santrali ve mahkeme kaleminin dahili hattı farklı işlevler taşır. Yanlış hattı aramak başvuruyu geciktirebilir; telefon görüşmesi de dava açılması veya dilekçe verilmesi sayılmaz. Bu rehber İstanbul’daki doğrulanmış genel iletişim noktalarını ve mevcut dosya hakkında sorulabilecek pratik soruları açıklar. Kişisel dosya bilgilerinin paylaşılması mahkemenin kimlik ve yetki kontrolüne bağlıdır.
Takvim günü planlama
Yalnız takvim günü toplar; usul süresi, adli tatil veya resmî tatil uzatması hesaplamaz.
Planlama tarihi: —
İletişim ihtiyacını baştan belirlemek
Yeni dava açmak isteyen kişinin sorusu görev, yetki ve ön büroya yöneliktir. Duruşma günü öğrenmek isteyen kişi mevcut esas numarasını hazırlar. Kesinleşme şerhli karar isteyen kişi ise kararı veren mahkeme ve hükmün kesinleşme durumunu belirler. Telefonla ararken bu üç ihtiyacın birbirine karıştırılması yanlış birime yönlendirmeye neden olabilir. Kalemden duruşma salonu veya evrakın dosyaya işlenip işlenmediği sorulabilir; davanın nasıl kazanılacağı veya hangi delilin yeterli olduğu hakkında taraf adına hukuki strateji kurulması beklenmez. Mahkeme görevlileri tarafsız usul işlemlerini yürütür, kişisel avukatlık hizmeti vermez.
Çağlayan ve Bakırköy için resmî santraller
İstanbul Adalet Sarayı ana bina resmî santrali 0212 375 75 75, adresi Çağlayan Meydanı, Şişli Merkez Mahallesi, Abide-i Hürriyet Caddesi No:223, Şişli/İstanbul’dur. Bakırköy aile mahkemeleri için ise ana binayla karıştırılmaması gereken Bahçelievler ek binası bulunur: Fevzi Çakmak Mahallesi, Ahmet Taner Kışlalı Caddesi No:6, Bahçelievler/İstanbul, santral 0212 496 33 00. Bu iki hat numaralı aile mahkemesinin doğrudan kalem telefonu olarak sunulmaz. Bakırköy’ün Osmaniye ana merkezindeki santral farklı bir binaya aittir; aile dosyası için önce Yenibosna ek bina yerleşimi kontrol edilir.
Diğer doğrulanmış İstanbul iletişim noktaları
Gaziosmanpaşa için resmî ana bina santrali 0212 370 17 00 ve adres 5. Levent Mahallesi, Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi B Blok No:29/1, Eyüpsultan/İstanbul’dur. Küçükçekmece Adalet Sarayı Kartaltepe, Malazgirt Caddesi No:2–4, Küçükçekmece/İstanbul adresinde olup resmî sayfada 0212 411 51 00 yayımlanır. Beykoz mülhakat sayfasında Gümüşsuyu Mahallesi, Şehit Bülent Kocabıyık Caddesi ve 0216 322 00 65 belirtilir. Büyükçekmece mülhakat iletişimi 0212 882 10 00’dır. Büyükçekmece’de birden fazla yerleşim adresi bulunduğundan numaralı mahkemenin güncel binası ayrıca sorulmalıdır. Aranan numara her durumda ilgili adliye genel iletişimidir.
Kaleme bağlanmadan önce hazırlanacak bilgiler
Mahkemenin tam adı, dosya yılı ve esas numarası, kişinin taraf veya vekil sıfatı, öğrenilmek istenen işlem hazırlanır. Örneğin dilekçem ulaştı mı sorusunda gönderim tarihi ve kayıt kanalı da belirtilir. Sadece kişinin adıyla bütün adliye kayıtlarının telefonda açıklanması beklenmemelidir. Başkasının aile dosyasında taraf sıfatı bulunmayan kişi özel belgeleri isteme hakkına sahip olduğunu varsayamaz. Hassas kişisel bilgilerin gereksiz yere telefonda uzun uzun paylaşılması yerine dosyanın ilgili usul kaydı üzerinden konuşulur. Dahili numara resmî telefon rehberinden alınır; internetteki doğrulanmamış kişisel cep telefonu mahkeme hattı sayılmaz.
UYAP üzerinden hangi kontroller yapılabilir
UYAP Vatandaş Portalı veya ilgili e-Devlet hizmetleri kişinin kendi dosyalarını incelemesinde yardımcı olabilir. Evrak görüntüleme ve işlem kapsamı giriş yöntemine, imzaya ve sistemin ilgili kullanıcıya sağladığı yetkilere bağlıdır. Sadece e-Devlet şifresi bulunan herkesin bütün dava işlemlerini çevrimiçi yapabildiği söylenmemelidir. Duruşma kaydı, karar ve gönderilen evrakın görünmesi dosya takibinde yararlıdır; resmî tebligatın hangi tarihte oluştuğu ayrıca kontrol edilir. Portalda belgeyi görmek her durumda tebliğ yapılmış veya kanun yolu süresi başlamış demek değildir. Teknik hata varsa ekran kaydı alınarak uygun başvuru kanalı değerlendirilir.
E-posta ve telefonun usul bakımından sınırı
Adliye genel e-posta adresine boşanma dilekçesi göndermek, mahkemece usulüne uygun kayıt yapıldığı teyit edilmedikçe dava açma yöntemi kabul edilmemelidir. Telefon görüşmesinde görevliye bir talep söylemek de yazılı başvuru yerine geçmez. Süreyi korumak için evrakın yetkili fizikî veya elektronik kanalda kayıt altına alınması ve alındısının saklanması gerekir. Faks veya posta kullanılıyorsa hukuki geçerlilik ve sürenin hangi anda korunacağı somut işlem için incelenir. Başsavcılığın iletişim adresi aile mahkemesinin hukuk tevzi kanalı değildir. Yeni dava, mevcut dosyaya belge verme ve idari şikâyet için uygun birimler farklı olabilir.
Doğru adliyeye yönelmek için görev ve yetki
4787 sayılı Kanun aile hukukundan doğan davaların görev alanını düzenler. Coğrafi yetki ise dava türüne göre belirlenir. Boşanma ve ayrılıkta TMK 168, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturulan yer mahkemesini esas alır. Buna göre telefonda yalnızca hangi ilçedesiniz sorusu bütün uyuşmazlıkları çözmez. Nafaka değişikliği, mal rejimi veya yabancı kararın tanınması için farklı özel hükümler gündeme gelebilir. İletişim görevlisinin yönlendirmesi yararlı olsa da mahkemenin yargısal görev ve yetki incelemesinin yerini tutmaz.
Duruşma ve yolculuk teyidi
Davetiyedeki mahkeme, tarih, saat ve varsa salon bilgisi okunur. Resmî yerleşim planı sonrasında güncel ulaşım rotası hazırlanır; adliyenin adıyla bina adresinin ilçesi farklı olabilir. Bakırköy aile dosyası için Osmaniye ana merkezine gitmek yerine Yenibosna ek bina kontrol edilir. Toplu taşıma durakları resmî kurumların güncel haritalarından, binaya giriş ayrıntıları santralden öğrenilir. Telefon görüşmesiyle duruşma ertelenmiş sayılmaz; mazeret gerekiyorsa gerekçeli dilekçe verilir ve mahkemenin kararı izlenir. Anlaşmalı boşanmada eşlerin bizzat dinlenmesi şartı nedeniyle yalnızca avukata yol tarifi göndermek bütün hazırlığı tamamlamaz.
Tebligat ve süre konusunda sorulacak sorular
Dava dilekçesinin hangi tarihte ve hangi yöntemle tebliğ edildiği, gerekçeli kararın tebliğ durumu ve dosyada süre veren ara karar bulunup bulunmadığı önemlidir. Yazılı usulde genel cevap süresi iki haftadır; zor veya imkânsız hazırlık hâlinde bu süre içinde ek süre talebi yapılabilir. İstinaf süresi de hukuk kararlarında kural olarak gerekçeli karar tebliğinden itibaren iki haftadır. Santralin meşgul olması, görevlinin telefona cevap vermemesi veya kişinin aramayı unutması bu süreleri durdurmaz. Elektronik tebligatta UETS teslim ve kanuni tebliğ tarihleri farklı olabilir; takvim hesaplaması resmî kayıt üzerinden yapılır.
Ücret bilgisi ve resmî ödeme
Telefonla öğrenilen yaklaşık harç tutarı nihai bütün dava bütçesi değildir. Talep türü, parasal miktar, gider avansı, tanık ve uzman işlemleri masrafı değiştirebilir. Bir mahkeme çalışanının kişisel hesabına veya doğrulanmamış bağlantıya ödeme yapmak mahkeme harcı ödeme yöntemi sayılmamalıdır; ödeme resmî tahsilat kanalı ve makbuzla takip edilir. Avukatlık ücreti ayrı sözleşme ilişkisidir. Mali güçlük yaşayan kişi mahkemeden adli yardım ve barodan avukat görevlendirme seçeneklerini ayrı araştırır. Aile mahkemesinin telefonu için ücretli özel danışma hattı kullanmak zorunlu değildir; resmî santraller kurum sayfalarından doğrulanır.
Örnek: karar örneğini istemek
Boşanmış bir kişinin yurt dışındaki işlem için kesinleşme şerhli karar istemesi hâlinde önce kararı veren mahkemenin tam adı ve esas bilgisi hazırlanır. Santralden kaleme bağlanarak karar örneği edinme usulü ve kesinleşme kaydı hakkında bilgi alınabilir. Başvurucu taraf sıfatını ve belgeyi kimin teslim alacağını açıklar. Telefon görüşmesi belgenin kendisini oluşturmaz; gereken dilekçe, teslim veya elektronik edinme işlemi tamamlanır. Yabancı makam apostil veya tercüme istiyorsa bunlar mahkeme kararını alma işleminden ayrı planlanır. Nüfus kayıt örneğinin gerekçeli karar yerine her amaçta kullanılabileceği varsayılmamalıdır.
Başvuru kaydını telefon notundan ayırmak
İletişim takibinde arama tarihi ve sorulan birim not edilebilir; fakat bu not resmî evrak alındısı değildir. Dilekçe sunulduğunda işlem kaydı, dosya numarası ve eklerin doğru dosyada görünmesi ayrıca kontrol edilir. Gider avansı yatırıldıysa makbuzda doğru dosya ilişkisi aranır. Evrak eksik veya yanlış kayda girmiş görünüyorsa uygun düzeltme başvurusu yapılır; sürelerin kendiliğinden uzadığı varsayılmaz. Kurumdan alınan genel açıklama kişiye verilmiş yargısal ara karar yerine geçmez. Bu ayrım özellikle son gün yapılan işlemlerde telefonla bilgi edinmekle kanuni yükümlülüğü yerine getirmenin farklı olduğunu gösterir.
Sık sorulan sorular
Mahkemelerin tek ortak telefon numarası var mı?
Hayır. Her adliyenin resmî santrali ve kendi birim rehberi bulunur. Şehir, adliye ve numaralı mahkeme belirtilmeden aile mahkemesi iletişimi tek bir hatla çözülemez.
Duruşmayı telefonla erteletebilir miyim?
Telefonla konuşmak mazeret kararı oluşturmaz. Gerekçeli mazeret usulüne uygun kanaldan sunulmalı ve mahkemenin kabul kararı kontrol edilmelidir; yalnızca aramış olmak gelmemenin sonuçlarını kaldırmaz.
Başkasının dosyasını kalemden öğrenebilir miyim?
Aile dosyasının ayrıntıları taraf veya yetkili vekil sıfatına ve mahkemenin erişim kontrolüne bağlıdır. Akrabalık tek başına bütün belge ve bilgileri edinme yetkisi vermez.
Resmî e-posta dava açmak için yeterli mi?
Genel iletişim e-postası usulüne uygun dava kaydının yerine geçmez. Yetkili başvuru kanalı kullanılmalı ve dosya kaydını gösteren alındı alınmalıdır; gönderildi bildirimi tek başına yeterli değildir.