Babalık davası nedir?

Davayı kim açabilir?

Anne ve çocuk babalığın tespitini isteyebilir. Biri kendi adına başvurduğunda diğerinin hakkını otomatik kullanmış sayılmaz. Küçüğün temsilinde menfaat çatışması ve kayyım ihtiyacı incelenir. Kanundaki ihbar hükümleri gözetilir. Dava, babaya; baba ölmüşse mirasçılarına yöneltilebilir. Yalnız nüfus müdürlüğünü muhatap göstermek her uyuşmazlık için doğru taraf yapısını kurmaz. Davacının hangi sıfatla hangi sonucu istediği açık olmalıdır.

Mevcut başka soybağı ilişkisi

Çocuk nüfusta başka bir erkekle hukuki soybağına bağlıysa bunun etkisi öncelikle değerlendirilir. Yeni iddia edilen baba ile bağ kurulması, eski bağın durumundan bağımsız basit kayıt işlemi değildir. Soybağının reddi veya başka kaldırma yolu gerekebilir. Babalık davasının kabulüyle bütün önceki ilişkilerin hiçbir işlem gerektirmeden yok sayılacağı düşünülmemelidir. Doğum, evlenme, önceki kararlar ve nüfus kayıtları birlikte okunmalıdır.

Annenin bir yıllık süresi

TMK 303 annenin dava hakkını kural olarak doğumdan başlayan bir yılla sınırlar. Başka erkekle soybağı varsa başlangıca ilişkin özel hüküm; haklı gecikmede sebebin kalkmasından başlayan bir aylık düzen ayrıca incelenir. Bu kurallar çocuğa aynen genellenmez. Hangi olgunun süreyi etkilediği belgelerle açıklanmalıdır. Karşı tarafın oyalayıcı veya aldatıcı davranışları iddia ediliyorsa genel anlatım yerine somut olay ve tarihler gösterilir.

Yakın kavramlarla karşılaştırma

Çocuğun bağımsız hakkı ve AYM iptalleri

TMK 303’ün çocuk yönünden sınırlayıcı hükümleri AYM E.2010/71,K.2011/143 ve E.2011/116,K.2012/39 kararlarıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle güncel uygulamada çocuk adına veya çocuk tarafından açılan babalık davasında aynı bir yıllık hak düşürücü süre uygulanmaz. Bununla birlikte bu sonuç, soybağının reddi dahil bütün aile davalarının süresiz olduğu anlamına gelmez. Dava türü, sıfat ve hukuki sonuç ayrı tutulmalıdır.

Babalık karinesi ve bilimsel araştırma

TMK 302 kanuni karineyi düzenler; bilimsel genetik inceleme soybağı tespitinde güçlü veri sağlayabilir. Hamilelik dönemi ve ilişkinin olguları da iddialarda önem taşıyabilir. HMK 292 kapsamında araştırma usulü, örnek alınması ve katlanma yükümlülüğü değerlendirilir. Evde alınmış veya kimliği belirsiz örneğe dayanan özel test ile mahkemenin denetlenebilir incelemesi aynı değildir. Tarafların kabulü kamu düzeni boyutunu tamamen ortadan kaldırmaz.

Doğum öncesinde başvuru

Babalık davası doğumdan önce veya sonra açılabilir. Doğum öncesi başvuruda talep, inceleme imkânları ve gerekli tedbirler somut koşullara göre değerlendirilir. Çocuk doğmadan her sonucun aynı biçimde nüfusa işleneceği varsayılmaz. Annenin TMK 304 kapsamında talep edebileceği doğum giderleri ve kanuni dönemlerdeki geçim giderleri farklı hak kalemleridir. Soybağı kurulmasıyla ödeme talebinin tutar ve ispatı aynı inceleme değildir.

Nafaka, velayet ve miras sonuçları

Soybağının kurulması bakım ve miras ilişkisini etkileyebilir; fakat nafaka miktarı, velayet ve kişisel ilişki ayrıca kendi koşullarıyla düzenlenir. Babalık kabul edildi diye annenin bütün istediği tutarın otomatik hükmedileceği söylenemez. Baba ölmüşse mirasçılık belgesi ve geçmiş malvarlığı işlemlerine ilişkin ek talepler gerekebilir. Aynı kararın bütün miras işlemlerini kendiliğinden geri çevirdiği düşünülmemeli; her istenen hukuki sonuç ayrı belirlenmelidir.

Görev, yetki ve belgeler

Aile mahkemesinin görevi ve TMK 283’teki yerleşim yeri seçenekleri incelenir. Tam nüfus kayıtları, doğum ve hastane belgeleri, evlilik-boşanma tarihleri, önceki soybağı kararları ve taraf bilgileri hazırlanabilir. Mesaj veya maddi destek kayıtları somut ilişkiyi açıklayabilir; hukuka uygunluk ve bütünlük korunmalıdır. Delillerin hangi iddia için sunulduğu açıklanır. Küçük adına temsil ve gerekli ihbar işlemleri başvurunun yapısında ayrıca değerlendirilir.

Gider ve süreç beklentisi

Genetik inceleme, tebligat, yurt dışı taraf ve diğer bilirkişi gereksinimleri masraf ile süreyi etkileyebilir. Güncel tarife ve dosya görülmeden sabit rakam veya kesin bitiş ayı verilmez. Adli yardım koşulları bulunuyorsa ilgili başvuru ayrıca değerlendirilebilir. Belgelerin ve adreslerin eksiksiz hazırlanması süreci kolaylaştırabilir fakat sonucu garanti etmez. Babalığın hukuki tespitiyle çocuğun günlük bakım ihtiyacına ilişkin geçici düzenlemeler birbirinden ayrı ele alınabilir.

Doğrulanmış karar ve temsili durum

UYAP 1045015000 numaralı HGK kararında anne ve çocuğun bağımsız hakları, çocuğa ilişkin iptaller ve annenin haklı gecikme iddiası ele alınmıştır. Evlenme vaadiyle oyalama somut delillerle incelenmiştir. Örneğin anne süresini geçirmiş olsa bile çocuğun bağımsız hakkı ayrıca değerlendirilir. Bu karar her gecikmenin haklı olduğu anlamına gelmez; olayın gerçekliği, tarihleri ve kimin adına başvurulduğu önemlidir.

Annenin ayrı parasal talepleri

TMK 304 kapsamında doğum giderleri, doğumdan önceki ve sonraki kanuni altışar haftalık geçim giderleri ile gebelik-doğumun gerektirdiği diğer giderler ayrı incelenebilir. Çocuk ölü doğmuş olsa da kanuni talep imkânı değerlendirilir. Başka kaynaklardan alınan yardımların hakkaniyetle indirilmesi gündeme gelebilir; her gider belgesi hangi kalemi gösterdiğiyle açıklanmalıdır.

Sık sorulan sorular