Hangi hak, hangi olayla ihlal edildi?
Adil yargılanma iddiasında gerekçesiz karar, savunma imkânı veya delile erişim gibi somut eksiklik gösterilir. Her aleyhe delil değerlendirmesi kendiliğinden anayasal ihlal değildir. Mahkemenin hangi iddiaya cevap vermediği ve bunun sonuca etkisi açıklanmalıdır.
Kişi özgürlüğü, kötü muamele, özel hayat, aile hayatı veya mülkiyet iddiasında müdahalenin tarihi, kamu makamı, kanuni dayanak ve etkisi ayrı eşleştirilir. Genel bir hak listesi yerine her şikâyet için kısa olay–hak–iç hukuk itirazı tablosu hazırlanır.
İç hukuk yolları ve süre
AYM başvurusunda 6216 sayılı Kanunun kabul edilebilirlik ve süre hükümleri esas alınır. Nihai karar, tebliğ veya öğrenme belgesi ve tüketilen başvuru yolları eklenir. Etkisiz veya gereksiz bir başvurunun süreyi her durumda yeniden başlattığı varsayılmamalıdır.
AİHM bakımından iç hukuk yollarının tüketilmesi ve dört aylık süre ayrıca değerlendirilir. Başlangıç anı şikâyetin niteliği ve nihai iç hukuk işlemiyle ilişkilidir. Süreyi korumak için eksiksiz başvuru ve gönderim usulü önem taşır; eksik bir yazı göndermek yeterli kabul edilmemelidir.
Resmî formun yerini genel dilekçe almaz
AİHM'in resmî başvuru sayfası Mahkeme İçtüzüğü m.47'ye uygun form ve ekleri ister. Formun indirilmesi, doldurulması, imzalanması ve belirtilen usulle gönderilmesi gerekir. Mahkemenin sayfası faksın dört aylık süreyi kesmediğini açıklar. Elektronik iletişim sistemi ile ilk başvuru usulü karıştırılmamalıdır.
AYM başvurusunda da güncel resmî form, ek düzeni ve başvuru kanalı kontrol edilir. Temsil belgesi, kararlar, tebliğ evrakı ve şikâyetlerin iç hukukta ileri sürüldüğünü gösteren dilekçeler sıralanır. Sitedeki hazırlık listesi resmî başvuru formu yerine geçmez.
İhlal kararı sonrasında
İhlal tespiti, yeniden yargılama ve tazminat farklı giderim sonuçları doğurabilir. Kararın hüküm kısmında hangi ihlalin nasıl giderilmesinin öngörüldüğü okunmalıdır. Bireysel başvurunun kabulü, bütün asıl taleplerin kendiliğinden kabul edildiği anlamına gelmez.
Telafisi imkânsız zarar iddiasında geçici tedbir başvurusu ayrı koşullara tabidir. Böyle bir risk varsa olayın aciliyeti ve mevcut belgeler somutlaştırılır. Tedbir talebi olağan başvurunun bütün eksikliklerini gidermeye yarayan genel bir araç değildir.
DOSYA HAZIRLIĞI
Başvurmadan önce kontrol edin
- Her hak ihlali somut olayla eşleştirildi mi?
- İç hukukta ileri sürülen şikâyetler belgeli mi?
- Nihai karar ve tebliğ/öğrenme tarihi belli mi?
- Güncel resmî form ve ekler eksiksiz mi?
Sık sorulan sorular
AİHM'e faks çekmek süreyi keser mi?
Mahkemenin resmî başvuru sayfası faks gönderiminin dört aylık süreyi kesmediğini belirtir.
Bireysel başvuru yeni bir istinaf mıdır?
Hayır. Hak ihlali ve kabul edilebilirlik çerçevesi içinde değerlendirilir.
KURALDAN KAYNAĞA
İlgili kanun maddeleri
Kanun metni ile bu rehberdeki açıklamalar ayrı içeriklerdir. Maddelerdeki değişiklik, iptal ve geçiş notları birlikte okunmalıdır.