Pay satışında önalım
Yasal önalım, paylı mülkiyette bir payın üçüncü kişiye satılması bağlamında gündeme gelir. Devrin satış mı, bağış mı veya başka bir işlem mi olduğu belirlenir. Tapuda yazan işlem ile ileri sürülen gerçek işlem arasındaki iddia delille açıklanmalıdır.
Satış bildirimi, noter tebliği, satış tarihi, bedel ve masraflar dosyanın temel belgeleridir. Hak düşürücü süre ile davada bedelin yatırılmasına ilişkin usul ayrı kontrol edilir. Fiilî kullanım paylaşımı, dürüstlük kuralı ve feragat iddiaları da olaya göre değerlendirilir.
Yola erişim için zorunlu geçit
Taşınmazın genel yola yeterli geçidinin bulunmaması hâlinde zorunlu geçit koşulları değerlendirilebilir. En kısa yolun her durumda en uygun güzergâh olduğu varsayılmaz. Önceki mülkiyet ve yol durumu, komşulara verilecek zarar ve bedel birlikte incelenir.
Kadastro paftası, imar durumu, fiilî yollar ve alternatif güzergâhlar keşif ve uzman incelemesiyle karşılaştırılır. Sırf daha rahat ulaşım isteği ile kanunun koruduğu zorunluluk aynı değildir. Davanın doğru komşu taşınmaz maliklerine yöneltilmesi önemlidir.
İntifa, oturma ve üst hakkı
İntifa, hak sahibine kanuni sınırlar içinde kullanma ve yararlanma yetkileri verir; çıplak mülkiyet sahibinin konumu ayrı kalır. Oturma hakkı ise konut kullanımıyla ilgili daha özel bir haktır. Hakkın devredilebilirliği ve üçüncü kişiye kullandırılması, hak türü ve kuruluş içeriğine göre değerlendirilir.
Üst hakkı, başkasının arazisindeki yapı ile mülkiyet ilişkisinin özel biçimde kurulmasına imkân verebilir. Süresi, devri, sona ermesi ve yapı bedeli gibi sonuçlar kuruluş sözleşmesi ve tapu kaydıyla birlikte incelenir. Kira sözleşmesiyle üst hakkı aynı kabul edilmemelidir.
Tapu kaydı neyi gösteriyor?
Taşınmazın ada-parseli, pay oranları, şerhler, beyanlar ve irtifak kayıtları tek tek çıkarılır. Hakkın taraflar arasında kurulması ile üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi farklı meseleler olabilir. Talep yalnız kullanım ihtiyacına değil, hakkın hukuki dayanağına göre kurulmalıdır.
DOSYA HAZIRLIĞI
Başvurmadan önce kontrol edin
- Tapunun takyidatlı kaydı alındı mı?
- Devir türü ve bildirim tarihleri belli mi?
- Geçit için alternatif güzergâhlar var mı?
- Kullanım yetkisinin süresi ve kapsamı yazılı mı?
Sık sorulan sorular
Her pay devri önalım hakkı doğurur mu?
İşlemin türü ve kanuni koşullar incelenir; her devir aynı sonucu doğurmaz.
İntifa sahibi ile malik aynı kişi midir?
Olmak zorunda değildir. Kullanma-yararlanma yetkisi ile mülkiyet ayrı kişilere ait olabilir.
KURALDAN KAYNAĞA
İlgili kanun maddeleri
Kanun metni ile bu rehberdeki açıklamalar ayrı içeriklerdir. Maddelerdeki değişiklik, iptal ve geçiş notları birlikte okunmalıdır.