Ortak karar ve icraya katkı
Müşterek faillikte kişilerin suçun gerçekleşmesindeki rolleri ve fiili birlikte yürütmeleri değerlendirilir. Olay yerinde bulunmak, akrabalık veya şirket ortaklığı tek başına müşterek faillik değildir. Kimin ne yaptığı ve bunun suçun icrasındaki işlevi açıklanmalıdır.
Bazı suçlar ancak belirli sıfata sahip kişilerce fail olarak işlenebilir. Özgü suçlarda kişinin sıfatı ile diğer katılanların konumu TCK m.40 çerçevesinde ayrıca incelenir. Bir kimsenin kamu görevlisiyle işlem yapması, onu kendiliğinden kamu görevlisine özgü suçun faili hâline getirmez.
Karar oluşturmak ile var olan kararı desteklemek
Azmettirmede başka kişide suç işleme kararının oluşturulması ele alınır. Zaten verilmiş bir karara sonradan katılmak ile kararın doğmasına neden olmak farklıdır. Konuşmaların yalnız bir bölümü yerine önceki ilişkiler ve talimatın muhatap üzerindeki etkisi değerlendirilir.
Yardım etme; araç sağlama, yol gösterme veya icrayı kolaylaştırma gibi katkılar üzerinden incelenebilir. Ancak yardımın hangi suça yöneldiği ve kişinin bu bağlantıya ilişkin bilgisi gösterilmelidir. Gündelik bir işlem, suç bağlantısı bilinmiyorsa sırf suçta kullanılmış olması nedeniyle aynı biçimde nitelendirilemez.
Banka hesabı ve dijital araç kullandırma
Hesabın kimin adına olduğu, fiilen kimin kullandığı, para hareketinin açıklaması, cihaz ve oturum kayıtları birlikte incelenir. Sadece hesap sahipliğiyle kast kurulamayacağı gibi, kişinin suç bağlantısını bildiğini gösteren mesaj ve komisyon kayıtları da değerlendirme dışında bırakılamaz.
Suç sonrasındaki davranışlar da zamanlamasına göre ayrıştırılır. Önceden kararlaştırılmış yardım ile tamamlanmış suçtan sonra bağımsız bir davranış aynı hukuki başlık altında ele alınmamalıdır. Dosyadaki her kişinin katkısı bir zaman çizelgesine yerleştirilmelidir.
Sorumluluk kişiseldir
İştirak dosyasında toplu bir anlatım yerine kişi–fiil–delil eşleştirmesi yapılır. Bir kişi bakımından bilinen olgunun diğerleri tarafından da bilindiği varsayılamaz. TCK m.40 kapsamındaki bağlılık kuralı, kişisel nedenlerin ve kusur durumunun ayrıca incelenmesini ortadan kaldırmaz.
DOSYA HAZIRLIĞI
Başvurmadan önce kontrol edin
- Her kişinin somut katkısı ayrı yazılmış mı?
- Ortak suç kararı hangi kayıtla gösteriliyor?
- Katkı icradan önce mi sonra mı?
- Suç bağlantısına ilişkin bilgi ve irade ispatlı mı?
Sık sorulan sorular
Olay yerinde bulunmak iştirak için yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Suçun işlenmesine bilinçli katkı ve ilgili iştirak biçiminin koşulları araştırılır.
Hesap sahibi her durumda müşterek fail midir?
Hayır. Hesabın fiilî kullanımı, kişinin bilgisi ve katkısının niteliği dosyanın delilleriyle değerlendirilir.
KURALDAN KAYNAĞA
İlgili kanun maddeleri
Kanun metni ile bu rehberdeki açıklamalar ayrı içeriklerdir. Maddelerdeki değişiklik, iptal ve geçiş notları birlikte okunmalıdır.