TMK Madde 40 – Madde Metni
Madde 40 – Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin onsekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu (…) bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmî sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır.
Verilen izne bağlı olarak amaç ve tıbbî yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmî sağlık kurulu raporuyla doğrulanması hâlinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilir.
TMK Madde 40 Gerekçesi
İlk düzenlemenin resmî madde gerekçesi — gerekçenin özeti
Gerekçe, önceki sistemde değişiklik gerçekleştikten sonra sicilin düzeltilmesiyle yetinilmesinin mahkemeyi yalnız onay makamına dönüştürdüğünü belirterek, işlemden önce mahkeme izni alınmasını amaçlar. Başvurunun kişiye sıkı sıkıya bağlı hak niteliği, yaş ve evli olmama koşulları ile sağlık kurulu raporunun işlevi açıklanır. Verilen izne uygun ameliyatın gerçekleşmesinden sonra sicil düzeltmesinin yine resmî sağlık kurulu raporuyla doğrulanması öngörülmüştür. İlk gerekçede üreme yeteneğinden sürekli yoksunluk koşulunun öngörülmesi de açıklanmıştır.
TBMM, 21. Dönem, 1/611 esas numaralı Türk Medenî Kanunu Tasarısı; 723 sıra sayılı rapor · Madde 40 gerekçesi, basılı/PDF sayfa 44–45 · Kontrol: 14 Eylül 2026
Adalet Komisyonundaki değişikliğin gerekçesi — özeti
Komisyon, raporun uzmanlardan oluşan bir kuruldan alınması ifadesini, bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak rapor biçiminde değiştirmiştir.
TBMM Adalet Komisyonu Raporu, 21.06.2001, Karar No. 17; S. Sayısı 723 · Madde 40 değişikliği, basılı/PDF sayfa 311 · Kontrol: 14 Eylül 2026
TMK Madde 40 ile İlgili Yargıtay Kararları
Cinsiyet değişikliği isteminde görevli mahkeme
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi
2015/1121 E. · 2015/4297 K. · 15 Mayıs 2015
Hukuki mesele: İzin ve nüfus kaydının düzeltilmesi isteminin hangi mahkemede görüleceği.
Madde ile ilişkisi: Maddenin izin ve sicil düzeltmesi aşamalarında görevli mahkemeyi açıklar.
Karar özeti: Daire, cinsiyet değişikliği için izin ve nüfus sicilinin düzeltilmesi istemlerinin ilgilinin yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğini açıklamış ve yargı yerini belirlemiştir.
Resmî karar metni ↗ · Belge: 198032000 · Kontrol: 14 Eylül 2026
Maddenin Uygulamadaki Anlamı
Adar Hukuk açıklaması · kanun, gerekçe veya karar alıntısı değildir.
Mahkemeden izin alınması ile sonradan nüfus kaydının düzeltilmesi farklı aşamalardır. İlk tasarı gerekçesinde anlatılan koşullar, daha sonraki iptal kararı dikkate alınmadan güncel başvuru koşulları diye okunmamalıdır.
İlgili TMK Maddeleri
Kaynaklar ve Güncelleme Bilgileri
Madde metni, UYAP Mevzuat’taki 4721 sayılı Kanunun 14 Eylül 2026 tarihinde erişilen konsolide metninden alınmıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi PDF adresine bu taramada erişilemediği için erişilebilir resmî konsolide UYAP yayımı esas alınmıştır.
Kaynak kontrolü, hukukçu onayı ve mevzuatın değişiklik tarihi ayrı bilgilerdir. Bu sayfa için ayrıca verilmiş bir hukukçu onayı kaydı bulunmamaktadır. Metinler kendiliğinden güncellenmez.
TMK tam metnini okuyun →