Yurt dışı boşanmanın nüfusa tescili nedir?

Yabancı karar neden ayrıca kayda alınır?

Yabancı ülkede boşanan kişinin Türk nüfus kaydı kendiliğinden her zaman güncellenmez. Bu nedenle iki ülkede farklı medeni durum görünebilir. Türkiye’de yeniden evlenme veya aile işlemlerinde sorun yaşanmaması için uygun kayıt yolu değerlendirilir. Tescilin konusu evliliğe ilişkin hukuki durumdur. Yabancı kararın nafaka, velayet veya malvarlığı hükümlerinin uygulanması ayrı sorular doğurabilir; boşanmanın kayda alınması bu hükümlerin hepsini otomatik icra edilebilir hale getirmez.

27/A maddesinin idari kolaylığı

5490 sayılı Kanunun 27/A maddesi, yetkili yabancı adli veya idari makamın boşanma, butlan, iptal veya evliliğin mevcut olup olmadığına ilişkin kararlarının belirli koşullarla nüfusa tesciline imkân verir. Kararın verildiği devlet hukukuna göre yetkili makamca verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması aranır. Türk kamu düzenine açık aykırılık bulunmamalıdır. Bu yol her yabancı aile belgesini kayıt altına alan sınırsız bir işlem değildir; kararın türü ve kapsamı kontrol edilir.

Birlikte başvuru ve istisnalar

Kanunda tarafların birlikte başvurusu düzenlenir; taraflardan birinin ölmüş veya yabancı olması halinde Türk vatandaşı diğer tarafın veya vekilinin tek başına başvurusu imkânı bulunur. Güncel konsolosluk uygulama açıklamalarında istenen koşul ve belgeler ayrıca takip edilmelidir. İki Türk vatandaşının tek taraflı başvurusuyla, karşı tarafın yabancı olduğu durum aynı değildir. Başvuru öncesinde vatandaşlık ve ölüm kayıtları netleştirilir; yalnız eski pasaport görüntüsüne dayanılarak statü varsayılmaz.

Tescil, tanıma ve tenfiz farkı

İstenen hukuki sonuç başvuru yolunu belirler.

Doksan günlük başvuru aralığı

Tarafların aynı anda birlikte hazır olması zorunlu olmayabilir. Ayrı zamanlarda yapılan başvurularda aradaki sürenin en fazla doksan gün olması açıklanır. Bu süreyi yabancı boşanma kararından itibaren doksan gün içinde her durumda başvuru zorunluluğu diye sunmak yanlıştır; ilgili başvuru düzeninin hangi aşamasına bağlandığı okunmalıdır. Eksik belge için tanınan süre de ayrı olabilir. Başvuru numarası ve ilk müracaat tarihi taraflar arasında doğru paylaşılmalıdır.

Hangi makama başvurulur?

Yurt dışında ilgili Türk dış temsilciliği, yurt içinde yetkili nüfus birimleri üzerinden işlem değerlendirilir. Yer ve yetki koşulları güncel resmi açıklamadan öğrenilir; her nüfus müdürlüğünün aynı başvuruyu aynı kapsamda kabul edeceği varsayılmaz. Randevu sırasında işlem adı doğru seçilmelidir. Vekil aracılığıyla başvuru yapılacaksa uygun özel yetkili vekâletname hazırlanır. Vatandaşlık, ad ve diğer kimlik değişiklikleri varsa temsil belgesiyle kararın aynı kişilere ait olduğu gösterilir.

Karar ve kesinleşme belgeleri

Yabancı kararın tam ve usulüne uygun onaylı örneği gerekir. Kesinleşme karar üzerinde görünmüyorsa ayrı kesinleşme belgesi veya yazısı istenebilir. Kimlik veya pasaportlar ile gerekli Türkçe tercümeler hazırlanır. Yargılamanın devam ettiği veya kararın henüz geçici olduğu belgeyle tescil talep edilmemelidir. Kararın yalnız son sayfasını paylaşmak yetki ve kapsam incelemesini güçleştirir. Apostil veya diğer tasdik işlemi, belgenin kaynağı ve uygulanabilir sözleşmeye göre tamamlanır.

Tercüme ve tasdikin doğru işlevi

Apostil, kararın içeriğini Türk hukukuna uygun hale getiren bir onay değildir; resmi imza ve sıfat gibi unsurları doğrular. Türkçe tercümenin hangi makam veya usulle kabul edildiği güncel başvuru listesinden öğrenilir. Çok dilli evlenme örneği yabancı boşanma kararının yerine geçmez. Karar ile kesinleşme belgesinde farklı ad veya tarih varsa açıklama gerekir. Belgelerin her biri hangi hukuki olguyu gösterdiği anlaşılacak şekilde sıralanmalıdır.

Tanıma ve tenfizden ayrım

İdari tescil koşulları yoksa mahkemede tanıma veya gerektiğinde tenfiz yolu değerlendirilir. Tanıma, yabancı kararın kesin hüküm veya kesin delil etkisiyle; tenfiz, icra edilecek hükümlerin uygulanmasıyla bağlantılıdır. Boşanmanın nüfusa işlenmesiyle nafakanın zorla tahsili aynı sonuç değildir. Velayet ve çocukla kişisel ilişki bakımından da kararın kapsamı ve uygulanabilir uluslararası düzenlemeler incelenir. Hukuki talep yalnız boşanmış görünmek mi yoksa belirli hükmü uygulatmak mı olduğunu açıklamalıdır.

İdari ret halinde seçenekler

Tescil kabul edilmezse gerekçe ve yazılı karar alınır. Ret, eksik belge veya kapsam sorunundan kaynaklanabilir. Eksiklerin tamamlanması ile mahkeme yoluna başvurulması farklı seçeneklerdir. İdari tescilin reddi yabancı boşanmanın Türkiye’de hiçbir şekilde değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez. Aynı konuda Türk mahkemesinde devam eden dava veya önceki tanıma reddi gibi durumlar başvuruda doğru bildirilmelidir; mevcut dosyaları gizlemek işlemi kolaylaştırmaz.

Tescilin tarihi ve sonraki belgeler

NVI açıklamasında yabancı boşanmanın Türkiye’de tanınması halinde yabancı kararın kesinleşme tarihinin boşanma tarihi olarak kabul edildiği belirtilir. Kayıt tamamlanınca medeni durum ve tarih kontrol edilir. Kimlik, aile kayıt örnekleri ve diğer kurum bilgilerinde güncelleme gerekebilir. Kadın bakımından bekleme süresi gibi yeniden evlenmeye ilişkin koşullar ayrıca incelenir. Tescilin yapıldığı günle boşanmanın hukuki tarihi aynı varsayılmamalı; somut karar ve kayıt birlikte okunmalıdır.

Örnek: yabancı eş başvurmuyorsa

Türk vatandaşı kişi yabancı eşinden kesinleşmiş kararla boşanmış, karşı taraf tescil işlemine katılmıyor olabilir. Önce 27/A maddesindeki tek başvuru imkânı ve güncel makamın belge koşulları araştırılır. Karşı tarafın da Türk vatandaşı olduğu başka dosya aynı değerlendirmeye tabi olmayabilir. Başvuru idari koşullara uymuyorsa mahkeme yolu ayrıca ele alınır. Yabancı boşanma nafaka hükmü içeriyorsa tahsil için gereken hukuki işlem de ayrı planlanmalıdır.

Sık sorulan sorular