Formül B nedir?

Çok dilli evlenme kaydı ne sağlar?

Formül B, evlenme olayının kayıtlı bilgilerini uluslararası işlemlerde anlaşılabilir standart alanlarla sunar. Milletlerarası Ahval-i Şahsiye Komisyonunun sözleşme sistemiyle bağlantılıdır. Belgenin çok dilli olması, bütün ülkelerde bütün işlemler için aynı yeterliliğe sahip olduğu anlamına gelmez. Aile birleşimi, nüfus kaydı veya başka işlemde alıcı makamın aradığı içerik belirlenmelidir. Evlilik kaydını göstermekle güncel aile durumunun bütün sonuçlarını çözmek aynı şey değildir.

Nikâh işlemi ve kayıt örneği ayrımı

Formül B evliliği kuran işlem değildir; mevcut kayıt üzerinden düzenlenir. Evlilik yurt dışında yapılmışsa Türkiye’de tescilinin tamamlanması gerekebilir. Yabancı evlilik belgesinin bulunması, Türk nüfus sisteminde aynı kaydın otomatik oluştuğunu göstermeyebilir. Önce evlenmenin bildirimi ve hukuki geçerliliği kontrol edilir. Kayıt oluşmadan yalnız Formül B istenmesi sonuç vermeyebilir. Evliliğin nerede, hangi makam önünde ve hangi tarihte yapıldığı dosyanın başlangıç bilgileridir.

Nereden ve kim tarafından alınır?

Nüfus müdürlükleri, ilgili dış temsilcilikler ve uygun e-Devlet hizmeti üzerinden belge temini değerlendirilir. NVI’nin Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği hizmeti e-Devlet’te yer alır ve kimlik doğrulaması gerektirir. Yakınlara ilişkin belgeye erişim ile kişinin kendi belgesini alması aynı yetki sorunu değildir. Vekil kullanılacaksa temsil belgesinin işlemi kapsaması kontrol edilir. Başvuru öncesinde kime ait, hangi evliliğe ilişkin örnek istendiği açık olmalıdır.

Evlilik belgelerinin farklı amaçları

Benzer adlar farklı hukuki olguları gösterir.

Evlilik cüzdanından farkı

Uluslararası aile cüzdanı ile Formül B aynı belge değildir. Kurum bunlardan belirli birini veya ek nüfus belgesini isteyebilir. Evlilik cüzdanının fotoğrafı, resmi çok dilli kayıt örneğinin bütün bilgilerini ve doğrulama niteliğini karşılamayabilir. Belge talebini yalnız evlilik belgesi diye çevirmek bu nedenle karışıklık yaratır. Alıcı makamın tam belge adı, düzenlenme tarihi ve tasdik beklentisi öğrenilmelidir; gereksiz belge hazırlamak yerine istenen format belirlenir.

Evlenme ehliyet belgesi değildir

Evlenme ehliyet belgesi, yapılacak evliliğe engel bulunup bulunmadığıyla ilgili bilgiyi içerir. Formül B ise gerçekleşmiş evlenmenin kayıt örneğidir. Yeniden evlenmek isteyen kişinin önceki evliliğine ilişkin Formül B sunması, bekâr veya boşanmış olduğunu her işlemde yeterli biçimde kanıtlamaz. Güncel medeni durum, boşanmanın tanınması veya tescili ve diğer gereken belgeler ayrıca kontrol edilir. Geçmiş olayın kaydıyla yeni evlilik şartları birbirinden ayrılır.

İsim ve tarih bilgilerinin uyumu

Eşlerin adları, doğum bilgileri ve evlenme tarihi diğer resmi kayıtlarla karşılaştırılır. Farklı alfabe, evlilik sonrası soyadı veya yabancı pasaporttaki yazım değişikliği açıklama gerektirebilir. Belge üzerindeki bilgi elle değiştirilmez. Kaynak kayıtta hata varsa önce uygun düzeltme yapılır. Özellikle iki ülkede farklı evlilik tarihleri görünüyorsa bunun tescil tarihiyle olay tarihi karışıklığı mı yoksa gerçek hata mı olduğu belirlenmelidir.

Apostil ve sözleşme kolaylığı

Uygulanabilir çok dilli kayıt sözleşmesi tasdik veya tercüme kolaylığı sağlayabilir. Ancak alıcı ülke ve işlem incelenmeden her Formül B apostilsiz geçerlidir denmemelidir. Belgeyi isteyen makamın yazılı koşulu öğrenilir. Apostil gerekiyorsa yetkili makamın usulü ve belge türü takip edilir. Apostil imzanın ve resmi sıfatın doğrulanmasıyla ilgilidir; evliliğin maddi geçerliliğini yeniden karara bağlamaz. Bu ayrım uluslararası aile dosyasında özellikle önemlidir.

Elektronik apostil imkânı

Dışişleri duyuruları, Formül A, B ve C için e-Apostil hizmetinin 28 Aralık 2023’te başladığını açıklar. Uygun elektronik belgenin doğrulama verileri korunarak başvuru yapılabilir. Her taranmış cüzdan sayfası elektronik resmi kayıt örneği değildir. Hizmete başvurmakla sonuç belgesinin düzenlenmesi farklı aşamalardır. Alıcı makamın elektronik dosya mı kâğıt çıktı mı istediği ayrıca öğrenilir; barkodun kesilmesi veya belgenin bazı sayfalarının çıkarılması doğrulamayı güçleştirebilir.

Boşanma sonrası kayıt uyumu

Yurt dışındaki boşanma henüz Türk nüfusuna işlenmemişse farklı ülkelerde medeni durum uyuşmazlığı görülebilir. Formül B’nin yeniden alınması boşanmayı kendiliğinden tescil etmez. 5490 sayılı Kanunun 27/A maddesindeki idari yol veya uygun tanıma ve tenfiz süreci ayrıca değerlendirilir. Boşanma kararının nafaka ve velayet gibi hükümlerinin icrası da evlilik kaydının güncellenmesiyle aynı işlem değildir. Kişi hangi hukuki sonuca ihtiyaç duyduğunu doğru belirtmelidir.

Kayıt hatalarında içtihadın işlevi

UYAP 660790300 numaralı içtihat, maddi hata ile esasa ilişkin kayıt düzeltmesi ayrımını tartışır. Bu karar Formül B’nin yabancı ülkede kabul koşullarını belirlemez; kaynak nüfus verisindeki yanlışlığın nasıl sınıflandırılacağı açısından yararlıdır. Dayanak evrak doğru ama kayıt yanlışsa idari düzeltme; hukuki durumun değiştirilmesi gerekiyorsa uygun mahkeme yolu değerlendirilir. Belgenin yeniden düzenlenmesi ancak kaynak sorun çözüldüğünde anlamlı sonuç verebilir.

Örnek: aile birleşimi başvurusu

Yurt dışında eşiyle birleşmek isteyen kişinin dosyasında Formül B istenmiş olabilir. Başvuran önce evlilik kaydının Türkiye’de tamamlandığını, ad ve tarihlerin pasaportlarla uyumunu ve belgenin istenen güncellikte olduğunu kontrol eder. Alıcı ülkedeki tasdik veya tercüme koşulu öğrenilir. Önceki boşanma varsa onun kayıt ve tanıma durumu ayrıca açıklanır. Böylece yalnız cüzdan fotoğrafı göndererek eksik belge sorunuyla karşılaşmak yerine işlem ihtiyacına uygun evrak hazırlanır.

Sık sorulan sorular