Boşanmada kusur nedir?

Kusur bir kişilik etiketi değildir

Mahkeme eşlerden hangisinin genel olarak iyi veya kötü insan olduğunu belirlemez. Tartışma evlilik içindeki somut davranışların, ileri sürülen boşanma sebebiyle bağlantısına ilişkindir. Bir olayın tarihi, ağırlığı, tekrar edip etmediği ve diğer olaylarla ilişkisi önem taşır. Aile veya çevrenin taraf tutması hukuki tespitin yerine geçmez. Kusur değerlendirmesinin delile ve olayın bütününe dayanması gerekir.

Hangi davranışlar tartışılabilir?

Şiddet, hakaret, sadakat yükümlülüğüne aykırılık, ekonomik baskı veya evlilik görevlerini yerine getirmeme olayın koşullarına göre gündeme gelebilir. Ancak tek bir başlık herkese aynı ağırlıkta uygulanmaz. Örneğin ayrı konutta yaşama, şiddet nedeniyle korunma ihtiyacından doğmuşsa sebepsiz terk gibi değerlendirilmemelidir. Davranışın bağlamı anlatılmadan yalnız sonuç cümlesi kurulması ispatı ve hukuki nitelendirmeyi zayıflatır.

İddia ile ispat arasındaki bağ

HMK194 uyarınca vakıaların somutlaştırılması, hangi delilin hangi olay için gösterildiğinin açıklanması önemlidir. Tanığın yalnız başkasından duyduğu söz ile bizzat gördüğü olay aynı nitelikte değildir. Tarihi belirsiz genel anlatımlar yerine, olay sırası ve doğrudan bilgi kaynakları hazırlanmalıdır. Mahkemenin bir davranışı kusur sayması için o davranışın usulüne uygun ileri sürülmesi ve ispat durumunun değerlendirilmesi gerekir.

Benzer kavramlardan farkı

Kusurun boşanma talebine etkisi

TMK166/2 kapsamında davacının kusuru daha ağırsa davalının itiraz hakkı gündeme gelebilir. Fakat bu itiraz mutlak bir engel değildir; hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evlilikte korunmaya değer yarar kalmamışsa sonuç farklı olabilir. Diğer özel boşanma sebeplerinin koşulları da kendi içinde incelenir. Bu nedenle ağır kusurlu eş hiçbir koşulda boşanamaz gibi kesin bir ifade doğru değildir.

Maddi ve manevi tazminata etkisi

TMK174 kapsamındaki tazminatta kusur karşılaştırması önem taşır. Maddi tazminat için boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaat kaybı; manevi tazminat için kişilik hakkına saldırı ayrıca incelenir. Kusurun saptanması tek başına belli bir para miktarı yaratmaz. Talepler, olayların ağırlığı ve sosyal-ekonomik koşullar birlikte değerlendirilir. Ziynet, katkı alacağı ve nafaka da aynı tazminat kalemi değildir.

Yoksulluk nafakasında farklı eşik

TMK175 nafaka isteyenin kusurunun daha ağır olmamasını arar; nafaka yükümlüsünün kusurlu olması zorunlu değildir. Bu nedenle eşit kusur nafaka yönünden otomatik ret anlamına gelmez. Geçim ihtiyacı ve ödeme gücü ayrıca değerlendirilir. Güncel anayasal denetim ve ertelenmiş iptal süreci de nafakanın süresi bakımından izlenmelidir. Kusur ile yoksulluk iki ayrı inceleme başlığı olarak hazırlanmalıdır.

Çocukların durumu kusurla otomatik belirlenmez

Velayet ve kişisel ilişkide temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Eşler arasındaki bir davranış çocuğun bakımına, güvenliğine veya gelişimine etki ediyorsa bu yönü önem kazanabilir. Fakat daha az kusurlu eşin velayeti mutlaka alacağı söylenemez. Bakım geçmişi, yaşam koşulları, uzman incelemesi ve çocuğun uygun biçimde dinlenmesi gibi veriler kusur hesabından ayrı ele alınır.

Delil toplamanın hukuki sınırları

Mesajlar, sağlık kayıtları, tanıklar, resmî dosyalar ve hukuka uygun elde edilmiş diğer kayıtlar olayla ilişkilendirilebilir. HMK189/2 hukuka aykırı elde edilen delillerin dikkate alınamayacağını düzenler. Bir eşin hesabına izinsiz girilmesi veya sürekli gizli izleme yapılması, kusur iddiasını kanıtlama amacıyla otomatik olarak hukuka uygun hâle gelmez. Kaydın elde ediliş biçimi ve kişisel haklara etkisi ayrıca incelenir.

Temsili olay: iki farklı iddia

Bir eş hakaret edildiğini, diğeri de kendisine ekonomik baskı uygulandığını söylüyorsa kusur yalnız iddiaların sayılmasıyla belirlenmez. Hakaretin bağlamı, tarihleri, tanıkları ve ekonomik olayın belgeleri ayrı sunulur. Her iki olgunun ispatı, ağırlıkları ve evliliğin sarsılmasıyla ilişkisi incelenir. Örnek, kusuru puanlama yöntemi değildir; karşılıklı olayların birbirinden bağımsız doğrulanması gerektiğini gösterir.

Doğrulanmış içtihattan çıkarılan sınırlı sonuç

UYAP’ta yayımlanan Yargıtayın 9 Haziran 2026 tarihli kararında hatalı eşit kusur tespitinin tazminat taleplerinin değerlendirmesini de etkilediği açıklanmıştır. Kararın pratik önemi kusur ile mali sonuçların bağlantısıdır. Her dosyada aynı davranışların veya aynı miktarın geçerli olacağı sonucu çıkarılamaz. İçtihat, olayın özellikleriyle ve yürürlükteki TMK174 hükümleriyle birlikte okunmalıdır.

Başvuru için olay ve talep çizelgesi

Hazırlıkta olay, tarih, doğrudan bilen kişi, belge ve etkilediği talep ayrı sütunlarda yazılabilir. Önceki dava, barışma veya affetme iddiaları varsa bunlar saklanmamalıdır. Tazminat, nafaka ve çocuklara ilişkin sonuçlar farklı şartlara bağlandığından her biri için ayrı dayanak gösterilir. Gerekçeli karar sonrasında kusur kabulü ile hüküm sonuçları birlikte değerlendirilerek kanun yolu süresi içinde itiraz hazırlanır.

Bu kavram açıklaması kusurun sonuçlarını ayırır; bağlantılı uygulama rehberinde olayların dilekçeye aktarılması ve yargılama adımları ayrıca ele alınır. İki içerik aynı işlevi üstlenmez.

Sık sorulan sorular