Nafakanın kaldırılması nedir?

Kaldırma ile azaltma farklı taleplerdir

Nafakanın tamamen sona erdirilmesi ile tutarın düşürülmesi aynı sonuç değildir. Ekonomik değişiklik bazen azaltmayı, bazen ayrı bir sona erme nedeninin araştırılmasını gerektirir. Talep, nafaka türüne ve ileri sürülen olaya uygun kurulmalıdır. Önceki miktarın artık yüksek geldiğini söylemek bütün nafakaların kaldırılması için yeterli değildir. Mevcut ilam ve fiilî koşullar görülmeden ödeme kesme önerisi verilmemelidir.

Yoksulluk nafakasında kendiliğinden sona erme

TMK176/3 irat biçiminde ödenen nafakanın alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkmasını düzenler. Bu olayların gerçekleşmesi resmî kayıtlarla belirlenir. Buna karşılık borçlunun yeniden evlenmesi aynı otomatik sonucu yaratmaz. Sona erme tarihine kadar birikmiş taksitler ayrıca incelenir. Kendiliğinden sona erme kavramı, dosyadaki bütün geçmiş borçların da silindiği anlamına gelmez.

Mahkeme kararı gerektiren nedenler

Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya kanundaki diğer kaldırma nedenleri mahkeme değerlendirmesine tabidir. Bir ilişki bulunduğuna ilişkin tahmin ile fiilen evli gibi yaşam aynı olgu değildir. Kişinin işe başlaması da gelirin niteliği ve ihtiyaçları araştırılmadan otomatik sonuca bağlanmamalıdır. İleri sürülen kaldırma nedeninin ne olduğu ve hangi tarihten beri gerçekleştiği açıklanır.

Benzer kavramlardan farkı

İşe başlama ve gelir elde etme

Maaş, süreklilik, çalışma koşulları, malvarlığı ve zorunlu giderler birlikte değerlendirilir. Asgari ücret düzeyinde gelirle ilgili kararlar her dosyada değişmez bir formül oluşturmaz. Borçlunun geliriyle alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması farklı incelemelerdir. Gelir artışı yalnız azaltma ihtiyacını doğurabilir veya koşullara göre kaldırmayı destekleyebilir. İşe giriş kaydı ile fiilen elde edilen düzenli kazanç arasındaki fark araştırılabilir.

İştirak nafakasında erginlik ayrımı

Küçük çocuğun bakımına ilişkin iştirak nafakası ile ergin çocuğun eğitim nedeniyle isteyebileceği destek ayrı haklardır. Çocuk on sekiz yaşına ulaştığında hükmün niteliği ve devam eden eğitim koşulları kontrol edilir. Ergin çocuğun TMK328/2 kapsamındaki talebi kendisine aittir. Bu nedenle erginlik, bütün aile destek borçlarının ömür boyu bittiği şeklinde de, önceki iştirak ilamının aynen süreceği şeklinde de genellenmemelidir.

2026 AYM kararı bugün otomatik sonuç doğurmaz

AYM 4 Haziran 2026 tarihli E.2025/156 dosyasında TMK175’teki süresiz ibaresini iptal etmiş, yürürlüğü Resmî Gazete yayımından başlayarak dokuz ay ertelemiştir. 30 Eylül 2026 tarihli resmî duyuru bu ayrımı açıklar. 17 Ekim 2026 itibarıyla haberin yayımlanması, bütün nafakaların kendiliğinden kalkması değildir. Gelecek düzenlemeler ve somut kararlar izlenmeli; ertelenmiş yürürlük ile mevcut kaldırma koşulları karıştırılmamalıdır.

Hangi belgeler önem taşır?

Mevcut nafaka kararı, kesinleşme şerhi, ödeme dökümü, nüfus ve evlenme kayıtları, gelir ve sosyal güvenlik bilgileri başlangıçta yararlıdır. İleri sürülen olayın niteliğine göre ek deliller gerekir. Fiilî yaşam iddiasında hukuka aykırı izleme veya hesaplara erişim yapılması meşru sayılmaz. HMK189/2 kapsamındaki delil sınırı korunarak, bilinen olgular ve istenen mahkeme araştırmaları açıkça gösterilmelidir.

Temsili olay: borçlunun yeniden evlenmesi

Nafaka ödeyen kişinin yeni bir evlilik yapması eski eşe ödenen yoksulluk nafakasını kendiliğinden bitirmez. Yeni yükümlülükler ve mali durum somut olayda farklı talepler bakımından değerlendirilebilir. Buna karşılık nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi kanunda farklı sonuç bağlanan olaydır. Örnek iki tarafın aynı fiilinin farklı hukuki etkisini gösterir; ödeme gücü ve birikmiş taksitlerin incelenmesini ortadan kaldırmaz.

Doğrulanmış içtihadın gösterdiği ayrım

UYAP’ta yayımlanan nafaka kaldırma kararları TMK176/3’teki sona erme nedenlerini ve 176/4’teki mali değişikliğe bağlı artırma-azaltmayı ayrı ele alır. Kararın hangi bölümü çoğunluk gerekçesi, hangisi karşıoy olduğu kontrol edilmelidir. Tek bir işe giriş olgusu üzerinden her nafakanın mutlaka kalkacağı sonucu çıkarılamaz. Güncel dosyada gelir, ihtiyaç ve uygulanacak nedenler yürürlükteki mevzuatla birlikte incelenir.

Dava sürerken mevcut ödeme

Dava açılması tek başına önceki nafaka hükmünü ortadan kaldırmaz. Ödeme, icra ve varsa geçici düzenlemeler mevcut kararın içeriğine göre değerlendirilir. Borçlu kendi hesabıyla tutarı sıfırlarsa tahsil ve yaptırım sorunları doğabilir. Dava sonunda verilen hükmün başlangıç tarihi ayrıca okunmalıdır. Önceki ödemeler banka açıklamaları ve tarihlerle kaydedilir; böylece aynı dönem için borç ile yapılan ödeme karşılaştırılabilir.

Talep haritası ve kararın incelenmesi

Hazırlıkta nafaka türü, sona erme iddiası, olay tarihi, belge ve istenen sonuç ayrı başlıklarda gösterilir. Kaldırma koşulu oluşmuyorsa azaltma talebinin hukuki temeli ayrıca değerlendirilebilir. Kararda hangi nedenin kabul edildiği, hükmün hangi tarihten etki gösterdiği ve giderler okunur. Kanun yolu başvurusu için tebliğ tarihi kaydedilir; tahsil dosyası ile esas dosyanın sonuçları birlikte kontrol edilir.

Sık sorulan sorular