El yazılı vasiyetname nedir?

Nitelikli el yazısı şartı

Kanun yalnız imzayı değil vasiyet metninin tamamını mirasbırakanın el ürünü olarak arar. Tarihin yıl, ay ve gün yönünden gösterilmesi ve imza önemlidir. Başkasının hazırladığı bilgisayar çıktısının altına el yazısıyla onay cümlesi yazılması aynı şartı karşılamaz. Belgenin adı veya aile üyelerinin bunu vasiyet sayması şeklin yerine geçmez. Asıl belgenin korunması ileride yazı ve imza incelemesi açısından yararlıdır.

Vasiyet yapma ehliyeti

TMK502 ayırt etme gücü ile on beş yaşını doldurma koşulunu düzenler. Ehliyet tasarruf anında değerlendirilir. Bir kişinin sonraki yıllarda hastalanması eski belgenin otomatik geçersizliği değildir. Buna karşılık hastalık, ilaç veya bilinç durumu vasiyet tarihine ilişkin somut inceleme gerektirebilir. Yakınlar kişinin yerine vasiyet yazıp imzalayamaz; kişiye sıkı sıkıya bağlı irade açıklaması önemlidir.

Tarih neden önemlidir?

Tarih ehliyet, farklı vasiyetnamelerin sırası ve mirasbırakanın o dönemdeki iradesi gibi sorunlarda belirleyici olabilir. Yıl, ay ve gün açıkça belirtilmelidir. Eksik veya tartışmalı tarihin hukuki etkisi somut dosyada değerlendirilir; bu sayfa eksik tarihli her metni otomatik geçerli ilan etmez. Belgeye sonradan başka kişi tarafından tarih eklemek şekil ve güvenilirlik sorunlarını gidermek yerine ağırlaştırabilir.

Benzer kavramlardan farkı

İmza ve metnin bütünlüğü

İmzanın mirasbırakana ait olması ve vasiyet iradesini kapsaması gerekir. Birden fazla sayfa, ekleme, silme veya düzeltme varsa bunların belgeyle ilişkisi incelenebilir. Hazır örnek yalnız fikir verebilir; kanuni şekli yerine getirmez. Metnin tamamı, tarih ve imza korunmalı, ölümden sonra içerik veya boşluklara müdahale edilmemelidir. Fotokopiyle asıl arasındaki ayrım da ispat açısından önem taşır.

Tanık ve noter gerekli mi?

TMK538 biçimindeki el yazılı vasiyet için resmî vasiyetteki iki tanık koşulu aranmaz. Belge saklanmak üzere açık veya kapalı biçimde notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. Kanundaki bırakılabilir ifadesi bunu her durumda geçerlilik şartı yapmaz. Bununla birlikte kaybolma, bulunamama veya aslın tartışılması ihtimali saklama tercihini pratik bakımdan önemli kılar. Saklama ile düzenleme biçimi farklı sorulardır.

İçerikte kişi ve malın belirlenmesi

Mirasçı atama ile belirli mal bırakma farklı sonuçlar doğurur. Kime ne bırakıldığının açık olması yorum uyuşmazlığını azaltabilir. Tapu, hesap veya eşya bilgileri doğru tanımlanmalıdır; fakat mal listesinin ayrıntılı olması şekil kusurunu iyileştirmez. Saklı pay ve hukuka aykırı koşullar ayrıca değerlendirilir. Sadece bütün malvarlığını tek kişiye bırakma isteği diğer ilgililerin kanuni başvuru haklarını ortadan kaldırmaz.

Birden fazla vasiyetname varsa

Sonraki tarihli belgenin öncekiyle çelişip çelişmediği ve dönme iradesi incelenir. Yeni bir vasiyetname her durumda önceki bütün düzenlemeleri aynı ölçüde kaldırmaz. Metinler, belirli malların sonradan devri ve kanuni dönme hükümleri birlikte değerlendirilir. Eski belgeyi kimin yok ettiği de önem taşıyabilir. Bulunan bütün vasiyetlerin ilgili makama teslimi gerekir; ilgilinin yalnız kendi lehine metni seçmesi doğru değildir.

Ölümden sonra teslim ve açılma

Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmadan ilgili sulh hâkimine teslim edilir. Açılma işlemi vasiyetin varlığını ve içeriğini ilgililere bildirir; kesin geçerlilik denetimi değildir. Belgenin evde bulunması onu kendiliğinden uygulanabilir tapu talimatına dönüştürmez. İptal, tenkis veya vasiyet alacağına ilişkin süreçler ve süreler ayrı incelenmelidir. Açılma dosyasındaki bildirimler saklanmalıdır.

Temsili olay: bilgisayar çıktısı

Bir kişi bilgisayarda hazırlanan bütün mal listesi altına yalnız adını, tarihi ve “okudum” ifadesini elle yazıp imzalarsa TMK538’in baştan sona el yazısı şartı sorun olur. Belgenin iki aile üyesince görülmesi bu eksikliği otomatik gidermez. Başka vasiyet biçiminin koşulları bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir. Örnek bir teknoloji yasağı değil kanunun seçtiği özel şeklin kapsamını gösterir.

Doğrulanmış Yargıtay uygulamaları

UYAP1053675700 numaralı kararda bilgisayarda hazırlanmış metnin altındaki el yazısı onayın, bütün metnin el ürünü olması şartıyla ilişkisi ele alınmıştır. 897448600 numaralı kararda ise notere saklama için bırakmanın zorunlu şekil şartı olmadığı açıklanır. İki konu birbirinden ayrıdır. Geçerli biçimde yazılmış belge evde saklanmış olabilir; bilgisayar metni ise yalnız saklanarak el yazılı şekle dönüşmez.

Yazı ve ehliyet itirazı için belgeler

İptal uyuşmazlığında asıl vasiyetname, karşılaştırmaya elverişli yazı-imza örnekleri, vasiyet tarihine ait sağlık kayıtları ve açılma dosyası önem taşıyabilir. İnceleme mahkeme ve bilirkişi eliyle yapılabilir; aile içindeki benzerlik kanaati kesin delil değildir. Tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahipliğini öğrenme tarihleri süre bakımından ayrıca çıkarılır. Geçerlilik değerlendirmesi belge görülmeden yalnız bir fotoğraf üzerinden kesinleştirilmemelidir.

Belgenin zarfı ve bulunduğu yer bilgisi de asıl metinle birlikte korunabilir; bunlar belge tarihinin yerine geçmez.

Sık sorulan sorular