Eylemli ayrılık nedir?

Fiilen ayrı yaşamak hangi anlama gelir?

Eşler aynı konutta yaşamayı bırakmış, ekonomik ve gündelik yaşamlarını ayırmış olabilir. Bunun sebebi geçimsizlik, başka şehirde çalışma veya geçici bir sağlık ihtiyacı olabilir; bütün ayrılıklar aynı hukuki sonuca bağlanmaz. Eylemli ayrılık öncelikle bir olgudur. Mahkemenin verdiği ayrılık kararı ise ayrı bir hukuki kurumdur. Ayrı adres kaydı önemli bir veri olsa da ortak hayatın kurulup kurulmadığını tek başına kesinleştirmez.

TMK 166/4 için birlikte aranan şartlar

Bu özel boşanma yolunda herhangi bir boşanma sebebine dayanılarak açılmış önceki davanın reddedilmesi, ret kararının kesinleşmesi, kesinleşmeden başlayarak bir yılın geçmesi ve bu sürede ortak hayatın yeniden kurulamaması aranır. Önceki dosyanın sadece açılmış veya işlemden kaldırılmış olması aynı şey değildir. Önceki hükmün niteliği ve kesinleşme şerhi incelenmeden, ayrılık tarihinden hareketle dava gününün belirlenmesi hatalı sonuç verebilir.

Bir yıllık süre nereden hesaplanır?

Başlangıç, eşin evi terk ettiği gün veya önceki davanın duruşma günü değil ret kararının kesinleştiği tarihtir. Eski üç yıllık kural 7532 sayılı Kanun ile bir yıla indirilmiştir. Sürenin dolması kendiliğinden boşanma yaratmaz; yeni dava gerekir. Gün hesabı yapılırken tebliğ ve kanun yolu bilgileri ile kesinleşme şerhi karşılaştırılır. Eski internet yazılarındaki üç yıl bilgisi güncel hükmün yerine kullanılmamalıdır.

Benzer kavramlardan farkı

Ortak hayatın yeniden kurulması nasıl incelenir?

Kısa bir ziyaret, çocuk için buluşma veya barışmayı deneme ile evlilik yaşamının gerçekten yeniden kurulması aynı kabul edilmez. Birlikte yaşama iradesi, süre, konut düzeni, ortak giderler ve ilişkinin bütünlüğü değerlendirilir. Sadece bir fotoğrafı göstererek bütün dönemin ortak yaşam olduğunu söylemek de, aynı adreste kayıtlı oldukları için fiilî ayrılığı reddetmek de yeterli olmayabilir. Tanıkların hangi dönemi bizzat bildikleri açıklanmalıdır.

Hangi belgeler hazırlanabilir?

Önceki davanın gerekçeli kararı ve kesinleşme şerhi ilk sıradadır. Yerleşim yeri kayıtları, kira sözleşmeleri, ayrı konut giderleri ve ilgili dönemi bilen tanıkların bilgileri ayrılık olgusunu destekleyebilir. Çocuk teslimi veya nafaka dosyaları da zaman çizelgesine yardımcı olabilir. Belgelerin her biri için hangi tarih aralığını gösterdiği yazılmalıdır. Bunların tamamının her olayda zorunlu olduğu düşünülmemeli; önceki yargılama ile yeni dönemin ayrımı korunmalıdır.

Kusur araştırmasının sınırı

Bu yolda ortak hayatın yeniden kurulamamasının hangi eşten kaynaklandığı boşanma koşuluyla mali talepler açısından farklı değerlendirilebilir. TMK 166/4 koşullarının oluşması, nafaka veya tazminatın otomatik kabulü anlamına gelmez. Eşlerin kusuruna bağlanan mali sonuçlar ayrıca incelenir. Önceki dosyada kesinleşmiş tespitler ve sonraki davranışlar birbirine karıştırılmadan ele alınmalıdır. Sadece bir eşin yıllardır ayrı yaşaması nedeniyle bütün mali taleplerin kaybedildiği söylenemez.

Geçici yaşam düzeni ve çocuklar

Yeni boşanma davası sırasında barınma, geçim ve çocukların bakımına ilişkin TMK 169 tedbirleri istenebilir. Ayrı yaşamanın uzaması çocuğun eğitim ve sağlık ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Mevcut kişisel ilişki kararı varsa uygulaması sürdürülmeli, düzenin değişmesi gerekiyorsa mahkemeye somut gerekçeler açıklanmalıdır. Çocuğun bakımını boşanmanın sonucuna bağlayan fiilî pazarlıklar yerine ihtiyaçların ve bakım imkânlarının belgelendirilmesi daha doğru bir hazırlıktır.

Temsili olay: süre dolmadan yapılan başvuru

Ret kararı 20 Kasım 2025 tarihinde kesinleşen bir çiftin iki yıldır ayrı evlerde oturması, 17 Ekim 2026 tarihinde bu özel yolun bir yıllık şartını tamamlamaz. Örnek tarihler yalnızca başlangıç farkını göstermek içindir. Bu dönemde başka bir boşanma sebebi bulunması ayrıca değerlendirilebilir. Eski davanın sonucunu beklemekle yeni olaylar nedeniyle başka bir talep ileri sürmek arasındaki fark, dosya belgeleriyle belirlenmelidir.

2026 tarihli doğrulanmış anayasal denetim

AYM 12 Şubat 2026 tarihli E.2025/203, K.2026/39 kararında bir yıllık ibareye yönelik itirazı reddetmiştir. Böylece üç yıldan bir yıla indirilen süre hakkındaki güncel norm denetimi sonucu, kuralın iptal edildiği biçiminde okunamaz. Karar, herkesin yalnız bir yıl ayrı yaşamasıyla boşanabileceğini de söylemez. Önceki ret, kesinleşme ve ortak hayatın kurulamaması koşulları yürürlükteki maddeyle birlikte değerlendirilmelidir.

Dava hazırlığı ve kanun yolu

Görevli aile mahkemesi ile yetki bakımından TMK 168 incelenir. Önceki dosyanın getirtilmesi, ortak hayatın kurulmadığı dönemin açıklanması ve mali-çocuklara ilişkin taleplerin ayrı yazılması hazırlığın temelidir. Karar verildiğinde gerekçeli karar, tebliğ tarihi ve açık kanun yolu birlikte kontrol edilir. Yeni bir dava açmak için yalnızca çevreden duyulan bir süreye güvenmek yerine resmî dosya tarihlerini esas almak gerekir.

Sık sorulan sorular