Uyuşmazlık neydi?
Malik eş, taşınmaz üzerinde üçüncü kişi lehine ipotek kurmuştur. Malik olmayan eş açık rızasının bulunmadığını ileri sürerek ipoteğin kaldırılmasını istemiştir. Uyuşmazlık, taşınmazın ipotek tarihinde aile konutu olup olmadığı ve açık rızanın bulunup bulunmadığı üzerinde toplanmıştır.
Tapuda işlem tarihinde aile konutu şerhi bulunmaması, fiilen aile konutu olan taşınmaz üzerindeki ipoteği diğer eşin açık rızası olmadan geçerli kılar mı?
Mahkeme neye karar verdi?
Yargıtay, resmî kayıtların taşınmazın ipotek tarihinde aile konutu olduğunu gösterdiğini ve malik olmayan eşin açık rızasının alınmadığını kabul etmiştir. Bölge adliye mahkemesi kararını bozarak ipoteğin kaldırılması gerektiğini belirtmiştir.
Kararın uygulamadaki anlamı
TMK m.194'teki sınırlama şerh nedeniyle değil, konutun aile konutu niteliği nedeniyle doğar. Bu yüzden tapuda şerh bulunmaması, fiilî aile konutu niteliğini ve açık rıza şartını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Rıza için kanunda özel geçerlilik şekli öngörülmemiştir; sözlü rıza teorik olarak mümkündür. Bununla birlikte rıza örtülü varsayıma dayandırılamaz, açık olmalı ve belirli ipotek işlemine yönelmelidir.
Kararda belediye ve adres kayıtları arasındaki numara farklılığı açıklığa kavuşturulmuş, iki adresin aynı yere ait olduğu ve eşlerin ipotek tarihinden önce taşınmazda yaşadığı belirlenmiştir. Teknik adres uyumsuzluklarının maddi kullanımı perdelememesi gerekir.
İşlem hazırlığında medeni hâl, fiilî kullanım ve rıza aynı kontrol listesinde fakat ayrı belgelerle doğrulanmalıdır. Eşin kredi hakkında genel bilgi sahibi olması veya aile bütçesinin krediden yararlanması, belirli ipoteğe açık rıza sorununu tek başına çözmez.
Bu karardan hangi sonuçlar çıkarılamaz?
- Karar, her ipoteğin otomatik olarak hükümsüz olduğunu söylemez; aile konutu niteliği ve açık rıza eksikliği somut olarak belirlenmiştir.
- Rızanın şekle tabi olmaması, rızanın varsayılabileceği anlamına gelmez.
- Sonraki devirler ve üçüncü kişilerin iyiniyeti, bu kararın olgularından farklı bir inceleme gerektirebilir.
Benzer dosyada kontrol edilecekler
- Taşınmaz ipotek tarihinde fiilen aile konutu muydu?
- Adres farklılıklarının aynı taşınmaza ait olup olmadığı doğrulandı mı?
- Açık rıza belirli ipotek ve taşınmazla eşleşiyor mu?
- Şerh ile konutun maddi niteliği birbirinden ayrıldı mı?
- İpotek alacaklısı ve malik eş doğru taraf olarak gösterildi mi?
İlgili kanunlar ve rehberler
Türk Medeni Kanunu · m. 6, 193, 194 →
Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m. 190 →
Aile konutu şerhi rehberi→Boşanmada aile konutu ve geçici tedbirler→HGK'nın rızasız ipotek kararı→