6284 Sayılı Kanun ve Uzaklaştırma Kararı

Temel kontrol noktaları

• Acil ve devam eden tehlikede hukuki metin hazırlamaktan önce 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı veya en yakın kolluk birimine ulaşılmalıdır.
• 6284 yalnız evli kadınları korumaz; kadınlar, çocuklar, aile bireyleri ve aile bağı aranmaksızın tek taraflı ısrarlı takip mağdurları kanundaki koşullarla korunabilir.
• Uzaklaştırma, 6284 kapsamındaki önleyici tedbirlerden yalnız biridir; barınma, geçici koruma, gizlilik, iletişim yasağı, silah teslimi, nafaka ve çocuklara ilişkin başka tedbirler de vardır.
• Tedbirler en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek hâkimden, mülkî amirden veya kanunun yetki verdiği hâllerde kolluktan istenebilir; savcılık, ŞÖNİM ve Bakanlık birimleri de sürece dâhil olabilir.
• Koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir de kanunun amacını tehlikeye sokacak biçimde geciktirilemez. Bu, her beyanın sonraki tüm yargılamalarda kesin delil sayılması demek değildir.
• İlk tedbir kararı en çok altı ay için verilebilir; risk sürüyorsa süre veya şekil değiştirilebilir, karar uzatılabilir ya da koşullar ortadan kalkmışsa kaldırılabilir.
• Güncel 6284 m.9 uyarınca kanun kapsamında verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir.
• Tedbir kararına aykırılık, eylem ayrıca suç oluştursa bile zorlama hapsine yol açabilir; ihlal güvenli biçimde derhâl kolluğa bildirilmelidir.

Acil tehlikede ilk adım

Şiddet devam ediyorsa veya yakın ve ciddi tehlike varsa öncelik belge toplamak, dilekçe yazmak ya da karşı tarafla tartışmak değil, güvenli alana geçmek ve 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden yardım istemektir. Güvenli biçimde mümkünse çocuklar, kimlik belgeleri, ilaçlar ve temel iletişim araçları alınabilir; fakat eşya için tehlikeli yere geri dönülmemelidir.

Kolluğa olayın yeri, silah bulunup bulunmadığı, çocukların durumu, yaralanma, ölüm tehdidi, takip ve önceki tedbir kararları açıkça söylenmelidir. Sağlık ihtiyacı varsa ambulans ve muayene talep edilmelidir. Güvenli telefon veya cihaz kullanılamıyorsa yardım istenen kişinin cihazı tercih edilebilir. Bu sayfadaki bilgiler acil müdahalenin yerine geçmez.

• Devam eden saldırı veya yakın tehlikede 112'yi arayın.
• Silah, çocuk, yaralanma ve bulunduğunuz yer bilgisini kısa ve açık verin.
• Delil toplamak için şiddet ortamında kalmayın veya geri dönmeyin.
• Tedbir kararı varsa ihlal edildiğini ve kararın tarih-sayısını kolluğa bildirin.

6284 sayılı Kanunun amacı ve hukuki yapısı

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişilerin korunması ve şiddetin önlenmesi için hızlı, erişilebilir ve çok kurumlu bir tedbir sistemi kurar. Kanun, gerçekleşmiş saldırının cezasını vermekten önce riski durdurmaya ve mağduru korumaya odaklanır.

Bu nedenle 6284 süreci ceza soruşturması, boşanma davası veya tazminat davasıyla aynı değildir. Aynı olay hem tedbir kararına hem ceza soruşturmasına hem de boşanma davasında kusur incelemesine konu olabilir; fakat her sürecin amacı, ispat ölçüsü ve sonucu ayrıdır. Tedbir kararı, suç işlendiğine ilişkin mahkûmiyet olmadığı gibi ceza dosyasının bulunmaması da koruma istemeye engel değildir.

Kimler 6284 kapsamında korunabilir?

Kanun; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını kapsar. Koruma yalnız resmî nikâhlı eşe özgü değildir. Eski eş, fiilen ayrı yaşayan aile bireyi, aynı evdeki çocuk veya başka aile bireyi somut olayın niteliğine göre kapsamda olabilir.

Tek taraflı ısrarlı takip bakımından taraflar arasında aile bağı veya duygusal ilişki bulunması şart değildir. Kanunun koruması cinsiyet, vatandaşlık veya boşanma davası açılmış olmasına indirgenemez; başvurucunun kanundaki korunan kişi gruplarından hangisine girdiği ve maruz kaldığı şiddet ya da risk açıklanır. Çocuğun güvenliği için anne veya babanın kendi adına yaptığı başvurudan ayrı tedbirler de gerekebilir.

Evli olmayanlar ve eski eşler yararlanabilir mi?

6284'ten yararlanmak için devam eden bir evlilik şartı yoktur. Eski eşler, fiilen ayrı yaşayan eşler, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurları kanuni kapsam içinde korunabilir. Aynı evde yaşamama veya boşanmanın kesinleşmiş olması, yeni tehdit ve takip riskini ortadan kaldırmaz.

Başvuruda ilişkinin hukuki ve fiilî niteliği doğru anlatılmalıdır. Resmî evlilik yoksa 'eş' denilmesi yerine birlikte yaşam, ayrılık tarihi, ortak çocuk, önceki temas ve takip biçimi açıklanabilir. Koruma talebi, ilişkinin devam ettirilmesi ya da barışma şartına bağlanamaz; riskin güncelliği ve uygun tedbirler esas alınır.

Erkekler de koruma talep edebilir mi?

Kanun kadınlara yönelik cinsiyete dayalı şiddete karşı özel korumayı açıkça güvence altına alır; bunun yanında çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını da kapsar. Bu nedenle bir erkek de aile bireyi veya ısrarlı takip mağduru olarak kanundaki koşullarla koruyucu ya da önleyici tedbir talep edebilir.

Başvurunun kabulü cinsiyet hakkında genel varsayıma değil, korunan kişi kategorisine, şiddet veya tehlike anlatımına ve istenen tedbirin uygunluğuna göre değerlendirilir. Fiziksel güç karşılaştırması tek ölçüt değildir; psikolojik, ekonomik, cinsel ve dijital yollarla gerçekleşen davranışlar da olayın bütününde incelenebilir.

Şiddet kavramı yalnız fiziksel saldırı değildir

Kanundaki şiddet; fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik zarar ya da acıyla sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskıyı ve özgürlüğün keyfî engellenmesini kapsar. Davranışın kamusal veya özel alanda gerçekleşmesi mümkündür. Görünür yaralanma bulunmaması koruma ihtiyacını otomatik ortadan kaldırmaz.

Hakaret, ölüm tehdidi, sürekli izleme, eve kapatma, paraya erişimi engelleme, zorla borçlandırma, cinsel zorlama, çocukla tehdit, işyerine gitmeyi engelleme veya dijital hesaplarla takip gibi davranışlar somut özelliklerine göre şiddet veya risk değerlendirmesine girebilir. Her başvuruda olayın kim tarafından, ne zaman, nasıl ve hangi korku ya da zarara yol açtığı mümkün olduğunca açık anlatılmalıdır.

Fiziksel şiddet ve sağlık kaydı

Vurma, itme, boğaz sıkma, saç çekme, yakma, kesici-delici alet veya silahla saldırı, eşyayla yaralama ve kişinin hareketini fiziksel güçle engelleme fiziksel şiddet örnekleridir. Boğma girişimi, silah tehdidi, ölüm tehdidi, gebelik, çocukların olaya tanıklığı ve şiddetin ağırlaşması risk değerlendirmesinde özellikle belirtilmelidir.

Sağlık ihtiyacı geciktirilmemelidir. Muayenede olayın nasıl gerçekleştiği, ağrı ve görünmeyen şikâyetler doğru anlatılmalı; kayıtların bir örneği güvenli biçimde saklanmalıdır. Darp raporu önemli bir delil olabilir fakat 6284 korumasının tek şartı değildir. Fotoğraf çekmek için tıbbi yardımı ertelemek veya saldırganın bulunduğu yere geri dönmek güvenli değildir.

Psikolojik ve sözlü şiddet

Sürekli aşağılama, hakaret, tehdit, korkutma, yalnızlaştırma, çocuk veya yakınlarla zarar verme tehdidi, kişinin gerçeklik algısını sistematik biçimde sarsma ve özgürlüğünü kontrol etme psikolojik şiddet kapsamında değerlendirilebilir. Tek bir sözün bağlamı ile süreklilik gösteren baskı aynı değildir; olayların sıklığı ve etkisi anlatılmalıdır.

Yaralanma olmaması psikolojik şiddetin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Mesajlar, tanıklar, sağlık veya psikolojik destek kayıtları ve başvurular mevcutsa korunabilir. Bununla birlikte yardım almak için mutlaka önceden rapor veya tanık oluşturmak gerekmez. Başvurucu, delil üretmek amacıyla tehdidi provoke etmemeli veya güvenliğini riske atmamalıdır.

Ekonomik şiddet

Kişinin çalışmasını engellemek, gelirine el koymak, temel ihtiyaçlar için para vermemek, hesap ve kartlarını kontrol etmek, zorla kredi çektirmek, borçlandırmak veya malvarlığı üzerinden sistematik baskı kurmak ekonomik şiddet oluşturabilir. Aile bütçesindeki her anlaşmazlık otomatik ekonomik şiddet değildir; kontrol, baskı, bağımlı kılma ve zarar boyutu önemlidir.

Banka hareketleri, kredi belgeleri, maaş kaydı, mesajlar ve zorunlu giderler mevcutsa saklanabilir. 6284 kapsamında geçici maddi yardım, nafaka ve barınma gibi tedbirler somut koşullarla değerlendirilebilir. Borçların banka veya üçüncü kişilere karşı sonucu ise tedbir kararından ayrı sözleşme ve mal rejimi kurallarına tabidir.

Cinsel şiddet

Rıza dışı cinsel davranış, cinsel ilişkiye zorlama, gebelik veya doğum kontrolü üzerinde baskı, cinsel görüntü tehdidi ve cinsel dokunulmazlığa yönelik diğer eylemler evlilik içinde de şiddettir. Evlilik veya önceki rıza, her sonraki davranış için sürekli rıza oluşturmaz.

Acil sağlık ve güvenlik desteği geciktirilmemelidir. Muayene, delil koruma ve şikâyet seçenekleri hakkında sağlık ve adli birimlerden bilgi alınabilir. Görüntü veya mesajların yayılma tehdidi varsa iletişim yasağı, yaklaşmama, gizlilik ve ceza hukuku yolları birlikte değerlendirilebilir. Mağdurun mahremiyeti ve travma bilgili iletişim esastır.

Dijital şiddet ve çevrim içi takip

Şifreleri zorla alma, hesaplara izinsiz girme, konum paylaşımını dayatma, cihazı casus yazılımla izleme, sürekli görüntülü arama zorunluluğu, çevrim içi hakaret veya tehdit, özel görüntüleri yayma tehdidi ve sahte hesapla takip dijital şiddet örnekleri olabilir. Teknoloji davranışın aracıdır; risk fiziksel dünyaya da taşınabilir.

Güvenli cihazdan şifreleri değiştirmek, iki aşamalı doğrulamayı açmak, ortak oturumları ve konum paylaşımını kontrol etmek yararlı olabilir; ancak saldırganın bunu fark etmesi riski artıracaksa güvenlik planı yapılmadan ani değişiklik yapılmamalıdır. Mesaj ve bağlantılar özgün hâliyle saklanmalı; karşı hesabı ele geçirmeye veya hukuka aykırı karşı izlemeye başvurulmamalıdır.

Tek taraflı ısrarlı takip nedir?

Tek taraflı ısrarlı takip; aile bağı veya ilişki bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, kişinin güvenliğinden endişe etmesine yol açacak biçimde fiziksel ya da psikolojik korku ve çaresizlik doğuran ısrarlı temas ve takip davranışlarıdır. Sürekli arama, farklı numaralarla mesaj, ev veya işyeri çevresinde bekleme, güzergâh izleme, hediye gönderme veya üçüncü kişiler aracılığıyla temas biçiminde gerçekleşebilir.

Tek bir istenmeyen temas ile süreklilik gösteren ısrarlı takip arasındaki fark; sayı, sıklık, içerik, önceki ilişki, açıkça iletişim istenmediğinin bildirilmesi ve korku etkisiyle değerlendirilir. Takip çizelgesi tutulabilir; tarih-saat, platform, görülen yer, tanık ve ekran görüntüsü kaydedilebilir. Doğrudan yüzleşme güvenli değilse temas kesme bildirimi için risk alınmamalıdır.

Şikâyet ile ihbar arasındaki fark

Şiddete uğrayan kişi kendi korunması için başvurabilir. Ayrıca şiddet veya şiddet tehlikesini gören, duyan ya da öğrenen herkes resmî makamlara ihbarda bulunabilir. Komşu, öğretmen, doktor, akraba veya başka bir kişi ihbar yapabilir. Kamu görevlileri ihbarı aldıklarında görevlerini gecikmeksizin yerine getirip gerekli mercileri haberdar etmekle yükümlüdür.

İhbar, mağdur adına bütün talepleri ayrıntısıyla kuramayabilir; ancak acil müdahaleyi başlatabilir. Olayın yeri, kimlerin risk altında olduğu, çocuk ve silah bilgisi mümkün olduğunca doğru verilmelidir. Kötü niyetli veya bilerek gerçeğe aykırı bildirim ayrı hukuki sonuç doğurabilir; buna karşılık kesin kanıt bulunmadığı için gerçek riskin bildirilmesinden kaçınılmamalıdır.

Başvuru nereye yapılabilir?

Başvuru; en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek aile mahkemesi hâkimine, valilik veya kaymakamlık gibi mülkî amire ve kanunun yetki verdiği hâllerde polis ya da jandarmaya yapılabilir. Cumhuriyet başsavcılığı, Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlükleri, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri ve Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri birimleri de başvuru ve yönlendirme sisteminin parçalarıdır.

Başvurucu ikamet ettiği yere dönmek zorunda değildir. Acil riskte bulunduğu yerdeki en yakın birime ulaşabilir. Başvurunun yanlış kuruma yapıldığı düşünülse bile kurumun kanuni görev ve yönlendirmesi vardır; güvenlik ihtiyacı bürokratik birim tartışmasıyla geciktirilmemelidir. Mesai dışı hâllerde kolluk ve nöbetçi adli sistem üzerinden işlem yürütülebilir.

Başvuruyu kim yapabilir?

Tedbir kararı ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilebilir. Şiddet veya tehlike hakkında herkes ihbarda bulunabilir. Çocuklar ve karar verme ya da iletişim güçlüğü bulunan kişiler bakımından ilgili kurumlar, yasal temsil ve çocuğun üstün yararı çerçevesinde harekete geçebilir.

Avukatla başvuru mümkündür fakat avukat zorunlu değildir. Başvurucu, kendisini ifade etmekte zorlanıyorsa tercüman, erişilebilirlik ve destek ihtiyacını bildirmelidir. Vekâletle yapılan işlemde özel yetki gerekip gerekmediği ve başvurucunun doğrudan güvenlik beyanının nasıl alınacağı somut işlem türüne göre değerlendirilir.

Dilekçe veya sözlü başvuruda hangi bilgiler verilmelidir?

Başvuruda kişinin güvenli iletişim bilgisi, şiddet uygulayanın bilinen kimliği, ilişkinin niteliği, son olay, önceki olaylar, tehdit, silah, çocuklar, takip ve mevcut kararlar mümkün olduğunca açık yazılmalıdır. Hangi yerlere yaklaşılmaması gerektiği ve hangi iletişim kanallarının kullanıldığı belirtilirse karar daha uygulanabilir hâle gelebilir.

Uzun hukuki terimler kullanmak şart değildir. 'Beni koruyun' talebinin yanında somut risk ve ihtiyaçlar açıklanmalıdır: müşterek konuttan uzaklaştırma, ev-okul-işyerine yaklaşmama, arama ve mesaj yasağı, silah teslimi, gizlilik, barınma, geçici koruma, kişisel eşyaların kollukla teslimi, çocukla ilişkinin sınırlandırılması veya nafaka gibi tedbirler olayla eşleştirilebilir.

Uzaklaştırma kararı nedir?

Gündelik dilde 'uzaklaştırma kararı' denilen tedbir, şiddet uygulayanın müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesidir. Karar, mülkiyetin kalıcı devri veya boşanma hükmü değildir; koruma süresince güvenli kullanım düzeni sağlar.

Uzaklaştırma çoğu dosyada yaklaşmama ve iletişimle rahatsız etmeme tedbirleriyle birlikte istenir. Yalnız 'evden uzaklaştırma' denip işyeri, okul, yakınlar, telefon ve sosyal medya riskleri belirtilmezse koruma alanı eksik kalabilir. Uzaklaştırılan kişinin kişisel eşya ve belgelerinin teslimi çatışmasız biçimde kolluk marifetiyle planlanabilir.

Uzaklaştırma ile yaklaşmama aynı şey midir?

Uzaklaştırma, şiddet uygulayanın müşterek konuttan veya bulunduğu yerden çıkarılması ve konutun korunan kişiye bırakılmasıdır. Yaklaşmama ise korunan kişiye, konutuna, okuluna, işyerine veya bulunabileceği diğer yerlere belirli mesafede yaklaşmama yükümlülüğüdür. İki tedbir birlikte verilebilir fakat hukuken aynı değildir.

Kararda yerlerin ve kapsamın anlaşılır olması uygulamayı kolaylaştırır. Ortak işyeri, aynı okul, çocuk teslim noktası veya zorunlu resmî işlem varsa temasın nasıl yürütüleceği ayrıca düzenlenebilir. Tarafların kendiliğinden 'bir kere görüşelim' demesi tedbir kararını değiştirmez; karar resmen kaldırılmadıkça yükümlülük devam eder.

Koruyucu ve önleyici tedbir arasındaki fark

Koruyucu tedbirler şiddet mağdurunun güvenlik, barınma, ekonomik destek, işyeri, yerleşim yeri, aile konutu ve kimlik bilgileri gibi ihtiyaçlarına yönelir. Önleyici tedbirler ise şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişinin davranışlarını sınırlar; uzaklaştırma, yaklaşmama, rahatsız etmeme ve silah teslimi bunun örnekleridir.

Bir dosyada yalnız bir tür seçmek zorunlu değildir. Örneğin müşterek konuttan uzaklaştırma önleyici tedbiriyle birlikte mağdur için geçici koruma, gizlilik ve ekonomik destek kararı gerekebilir. Talep, olayın risklerine göre paket hâlinde kurulmalıdır. Hâkim, mülkî amir ve kolluğun verebileceği tedbirler aynı değildir; yetki ayrımı uygulama süresini etkiler.

Mülkî amirin verebileceği koruyucu tedbirler

Vali veya kaymakam; korunan kişiye ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara uygun barınma yeri sağlanmasına, geçici maddi yardım yapılmasına, psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal rehberlik verilmesine, hayati tehlikede geçici koruma altına alınmasına ve çalışma yaşamına katılımı desteklemek amacıyla kanundaki koşullarla kreş imkânı sağlanmasına karar verebilir.

Kanundaki sayım sınırlı değildir; benzer koruyucu tedbirler de değerlendirilebilir. Talebin kişinin somut ihtiyacına bağlanması önemlidir. Barınma ihtiyacı olan kişiye yalnız yaklaşmama, gelir ve çocuk bakımı sorunu olan kişiye yalnız konut tedbiri verilmesi yeterli koruma sağlamayabilir. ŞÖNİM ve il müdürlüğü hizmetlerin koordinasyonunda rol oynar.

Hâkimin verebileceği koruyucu tedbirler

Hâkim; korunan kişinin işyerinin değiştirilmesine, evli olması hâlinde müşterek yerleşim yerinden ayrı bir yerleşim yeri belirlenmesine, Türk Medeni Kanunundaki şartlarla ve talep üzerine aile konutu şerhi konulmasına karar verebilir. Hayati tehlike bulunup diğer tedbirler yetersizse, aydınlatılmış rızaya dayanarak Tanık Koruma Kanunu çerçevesinde kimlik ve ilgili bilgi-belgelerin değiştirilmesi de değerlendirilebilir.

Kimlik değişikliği ağır ve istisnai bir tedbirdir; yalnız adres gizliliğiyle aynı değildir. Kişinin sosyal, hukuki ve ekonomik hayatına etkileri açıklanmalı ve aydınlatılmış rızası alınmalıdır. İşyerinin değiştirilmesi kararı da kişinin tabi olduğu çalışma mevzuatı ve yetkili birimler üzerinden uygulanır.

Hâkimin verebileceği önleyici tedbirler

Hâkim, şiddet uygulayanın tehdit, hakaret, aşağılama veya küçük düşürücü söz ve davranışlarda bulunmamasına; müşterek konuttan uzaklaştırılmasına; korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmamasına; iletişim araçlarıyla ya da başka şekilde rahatsız etmemesine karar verebilir. Yakınlara, tanıklara ve koşullarıyla çocuklara yaklaşmama tedbiri de verilebilir.

Ayrıca eşyalara zarar vermeme, ruhsatlı silahı kolluğa ve görev silahını kurumuna teslim etme, alkol veya uyuşturucu etkisindeyken yaklaşmama, bağımlılık durumunda muayene ve tedavi ile bir sağlık kuruluşuna başvurma tedbirleri vardır. Liste sınırlı değildir; benzer ve ölçülü tedbirler somut tehlikeye göre kurulabilir.

Kolluk amirinin acil durumda alabileceği tedbirler

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri, barınma yeri sağlanması ve geçici koruma altına alma gibi bazı koruyucu tedbirleri alabilir. Evrak en geç tedbirin alındığı tarihi izleyen ilk iş günü içinde mülkî amirin onayına sunulur; mülkî amir tarafından kırk sekiz saat içinde onaylanmayan tedbir kendiliğinden kalkar.

Kolluk amiri ayrıca kanunda sayılan bazı önleyici tedbirleri acilen alabilir; bunlar tehdit ve küçük düşürücü davranışta bulunmama, konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama ve yakınlara/tanıklara yaklaşmama tedbirleridir. Evrak ilk iş günü hâkime sunulur; hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbir kendiliğinden kalkar. Acil durumda bu onay mekanizması yardım talebini erteleme gerekçesi değildir.

Barınma yeri ve kadın konukevi

Korunan kişiye ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara bulunduğu yerde veya başka yerde uygun barınma yeri sağlanabilir. Yerleştirmenin adresi güvenlik amacıyla gizli tutulabilir. ŞÖNİM, Aile ve Sosyal Hizmetler birimleri, kadın konukevleri ve gerektiğinde kamuya ait sosyal tesis veya yurtlar sürece dâhil olabilir.

Barınma yalnız yatacak yerden ibaret değildir; güvenlik, psikososyal destek, sağlık, eğitim, çocuk ve hukuki yönlendirme ihtiyaçları birlikte değerlendirilir. Konukevine gitmek için boşanma davası açmak veya kesin darp raporu sunmak gerekmez. Kurallar, çocukların yaşı ve kalış süresi ilgili kuruluş tarafından güncel koşullara göre açıklanmalıdır.

Geçici maddi yardım

Mülkî amir, kanundaki ölçü ve bütçe usulleriyle geçici maddi yardım yapılmasına karar verebilir. Yardımın amacı şiddet nedeniyle güvenli yere geçen kişinin ve beraberindekilerin acil geçim ihtiyacını desteklemektir. Tutar yıllık net asgari ücrete bağlı kanuni formüle göre hesaplandığından sabit rakam olarak yazılmamalı, başvuru tarihinde güncel tutar sorulmalıdır.

Geçici maddi yardım yoksulluk nafakası veya sosyal yardımın aynısı değildir. Başka yardım yolları saklıdır. Kanun, belirli koşullarda yapılan yardımın şiddet uygulayandan tahsilini ve gerçeğe aykırı beyan hâlinde geri alınmasını düzenler. Başvurucunun gelir, çocuk ve barınma durumunu doğru açıklaması gerekir.

Rehberlik, danışmanlık ve ŞÖNİM hizmetleri

Korunan kişiye psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal rehberlik verilebilir. ŞÖNİM'ler şiddetin önlenmesi, tedbirlerin izlenmesi, barınma, geçici maddi yardım, sağlık ve adli yardım hizmetlerinin koordinasyonu için yedi gün yirmi dört saat esasına göre çalışır. Kişinin ihtiyacı tek görüşmeyle bitmeyebilir; izleme ve yönlendirme planı oluşturulabilir.

ŞÖNİM ayrıca şiddet uygulayan hakkında sosyal araştırma, risk değerlendirmesi, öfke kontrolü, davranış değişikliği, bağımlılık veya ruhsal sorunlar için yönlendirme gibi görevler yürütebilir. Mağdur ile şiddet uygulayana yönelik hizmetler zorunlu hâller dışında farklı birimlerde sunulur. Güncel merkez iletişimi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından doğrulanmalıdır.

Geçici koruma altına alma

Hayati tehlike bulunan kişi talep üzerine veya koşullarına göre resen geçici koruma altına alınabilir. Korumanın biçimi ve düzeyi kolluğun risk değerlendirmesine, olayın niteliğine ve kişinin yaşam koşullarına göre belirlenir. Bu tedbir, yalnız uzaklaştırma kâğıdı verilmesinden farklı olarak fiilî güvenlik planı gerektirir.

Korunan kişiye sorumlu kolluk birimi, acil durumda aranacak numaralar, hangi ihlallerin bildirilmesi gerektiği ve koruma tedbirinin kapsamı açıklanmalıdır. Adres, işyeri, okul ve günlük güzergâh değişikliği risk planına dâhil edilebilir. Kişi, koruma yöntemi hakkında anlamadığı hususları sormalı ve verilen tutanak veya karar örneğini güvenli yerde saklamalıdır.

Kreş imkânı

Korunan kişinin çalışma yaşamına katılımını desteklemek amacıyla çocukları için kreş imkânı sağlanmasına karar verilebilir. Kanun yaş, süre, çalışma durumu ve ödeme üst sınırı bakımından ayrıntılı koşullar öngörür. Bu nedenle başvuru tarihinde çocuğun yaşı, başvurucunun çalışma durumu ve bölgede uygun kreş olanağı birlikte değerlendirilmelidir.

Kreş tedbiri, çocuğun güvenli teslimi ve adres gizliliğiyle uyumlu uygulanmalıdır. Okul veya kreş bilgisinin şiddet uygulayana açıklanması riski varsa gizlilik kararı ilgili kurum kayıtlarına işlenmelidir. Kararın fiilen uygulanamadığı durumda ŞÖNİM ve il müdürlüğüne bildirim yapılarak alternatif destek istenebilir.

İşyerinin değiştirilmesi ve ayrı yerleşim yeri

Hâkim, riskin gerektirdiği hâllerde korunan kişinin işyerinin değiştirilmesine ve kişi evliyse müşterek yerleşim yerinden ayrı bir yerleşim yeri belirlenmesine karar verebilir. İşyerinin değiştirilmesi, kişinin tabi olduğu kamu veya özel çalışma mevzuatı uyarınca yetkili merci tarafından uygulanır.

Tedbir yalnız fiziksel adres değişikliği değildir; özlük dosyası, kurum içi rehber, vardiya, servis ve dijital sistemlerde görünürlük gibi güvenlik açıkları da değerlendirilmelidir. İşveren, okul veya kurumla paylaşılacak bilginin kapsamı koruma amacıyla sınırlı tutulmalıdır. Kararın uygulanmaması veya gecikmesi ŞÖNİM ve ilgili mercilere bildirilmelidir.

Aile konutu şerhi

Korunan kişinin talebi ve Türk Medeni Kanunundaki koşullar varsa hâkim tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasına karar verebilir. Şerh, aile yaşamının merkezi olan konut üzerindeki bazı tasarruflara karşı koruma sağlar; mülkiyeti korunan kişiye geçirmez ve mal rejimini tasfiye etmez.

Aile konutu şerhi ile müşterek konutun 6284 kapsamında korunan kişiye tahsisi farklı tedbirlerdir. Biri tapu ve tasarruf korumasına, diğeri güvenli kullanıma yönelir. Konutun tapu bilgileri, aile konutu niteliği, devir riski ve mevcut kira-kredi durumu ayrı belgelenmelidir.

Kimlik ve bilgi-belgelerin değiştirilmesi

Korunan kişi bakımından hayati tehlike bulunuyor ve diğer tedbirlerin bu tehlikeyi önlemeye yetmeyeceği anlaşılıyorsa, ilgilinin aydınlatılmış rızasıyla Tanık Koruma Kanunu hükümleri çerçevesinde kimlik ve ilgili bilgi-belgelerin değiştirilmesine karar verilebilir. Bu, istisnai ve ağır sonuçlu bir koruma tedbiridir.

Yeni kimliğin eğitim, çalışma, sosyal güvenlik, banka, çocuk ve aile bağlarına etkileri kişiye açıklanmalıdır. Adres gizliliğiyle kimlik değişikliği aynı değildir. Daha hafif tedbirlerin yeterli olup olmadığı, hayati tehlikenin niteliği ve kişinin özgür rızası ayrıntılı değerlendirilir.

Tehdit, hakaret ve küçük düşürücü davranış yasağı

Hâkim şiddet uygulayanın korunan kişiye yönelik tehdit, hakaret, aşağılama veya küçük düşürücü söz ve davranışlarda bulunmamasına karar verebilir. Bu tedbir yüz yüze temas kadar telefon, mesaj, sosyal medya, ortak grup, işyeri veya üçüncü kişiler üzerinden yöneltilen davranışları da somut karar kapsamına göre engelleyebilir.

Kararın ihlalini değerlendirebilmek için hangi sözün, ne zaman, hangi kanalla ve kim tarafından iletildiği kaydedilmelidir. Korunan kişi cevap vermek zorunda değildir. Tedbir kararı karşılıklı hakaret serbestliği yaratmaz; her iki tarafın da güvenli ve ölçülü davranması gerekir. İhlal aynı zamanda tehdit veya hakaret suçu oluşturuyorsa ceza hukuku süreci ayrıca işler.

Müşterek konuttan uzaklaştırma ve konutun tahsisi

Hâkim şiddet uygulayanın müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılmasına ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesine karar verebilir. Konutun tapuda veya kira sözleşmesinde şiddet uygulayan adına olması bu geçici güvenlik tedbirini tek başına engellemez.

Uzaklaştırma, kira, elektrik, su, doğalgaz veya benzeri giderleri ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden sona erdirmez. Hâkim kira sözleşmesinin feshedilmemesi veya kamu konutu tahsisinin kaldırılmaması gibi tamamlayıcı kararlar verebilir. Kişisel eşya teslimi, tarafları yeniden karşılaştırmadan kollukla planlanmalıdır.

Konut, okul, işyeri ve diğer yerlere yaklaşmama

Yaklaşmama kararı korunan kişinin kendisini, konutunu, okulunu, işyerini ve somut olayda bulunabileceği diğer yerleri kapsayabilir. Kararda yerlerin ve gerektiğinde mesafenin açık olması uygulamayı kolaylaştırır. Aynı apartman, işyeri, okul veya küçük yerleşimde zorunlu karşılaşma ihtimali önceden bildirilmelidir.

Tesadüfi karşılaşmada hakkında tedbir bulunan kişi teması sürdürmemeli ve kararın gerektirdiği şekilde uzaklaşmalıdır. Çocuk teslimi veya ortak resmî işlem gibi zorunlu konular için güvenli aracı, avukat, Adli Destek birimi veya kolluk üzerinden yöntem belirlenebilir. Karşılıklı rızayla yapılan özel görüşme, resmî karar kaldırılmadıkça yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

İletişim araçlarıyla rahatsız etmeme

Hâkim, şiddet uygulayanın telefon, SMS, WhatsApp, e-posta, sosyal medya, görüntülü arama veya başka iletişim aracıyla korunan kişiyi rahatsız etmemesine karar verebilir. Yeni numara veya sahte hesap kullanılması, başkasına mesaj gönderilmesi ve ortak tanıdıklar üzerinden baskı kurulması da kararın kapsamına göre ihlal oluşturabilir.

Çocuk, mal, fatura veya dava hakkında zorunlu iletişim gerekiyorsa bunun doğrudan mı, avukatlar veya belirlenen üçüncü kişi üzerinden mi yürütüleceği kararda açıklanmalıdır. Korunan kişinin tek bir mesaja cevap vermesi kararın kendiliğinden kalktığı anlamına gelmez. Mesajlar silinmeden, tarih ve hesap bilgisiyle saklanmalı; ihlal güvenli biçimde kolluğa bildirilmelidir.

Yakınlara, tanıklara ve çocuklara yaklaşmama

Gerekli görülürse şiddet uygulayanın, şiddete uğramamış olsalar bile korunan kişinin yakınlarına, şiddetin tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmamasına karar verilebilir. Bu tedbir, mağdura yakınları üzerinden baskı veya tanıklara gözdağı verilmesini önlemeyi amaçlar.

Hangi yakın veya tanığın risk altında olduğu mümkün olduğunca belirtilmelidir. Çocuk bakımından yaklaşmama kararı ile mevcut kişisel ilişki kararı arasında uyum kurulmalıdır. Refakatli görüşme, sınırlama veya geçici kaldırma seçenekleri çocuğun üstün yararı ve güvenliğiyle değerlendirilir.

Eşya ve mala zarar vermeme

Hâkim, şiddet uygulayanın korunan kişinin kişisel eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesine karar verebilir. Telefon kırma, kapıya veya araca zarar verme, belgeleri yok etme ya da evcil hayvana zarar tehdidi gibi davranışlar aynı zamanda korkutma ve kontrol aracı olabilir; somut risk başvuruda açıklanmalıdır.

Zarar oluştuysa fotoğraf, fatura, tamir kaydı, kamera ve tanık bilgisi güvenli biçimde korunabilir. Eşyayı almak için tek başına konuta gitmek yerine kolluk marifetiyle teslim talep edilebilir. Mülkiyet ve tazminat uyuşmazlığı ayrı olsa da 6284 tedbiri yeni zararı önlemeye yönelir.

Silahların teslimi

Hâkim, şiddet uygulayanın bulundurması veya taşıması kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesine karar verebilir. Kişi silah taşıması zorunlu bir kamu görevi yapıyorsa görev nedeniyle zimmetli silahını kurumuna teslim etmesi de kararlaştırılabilir. Silahın ruhsatlı olması risk olmadığı anlamına gelmez.

Başvuruda silahın türü, bilinen yeri, ruhsat durumu, önceki kullanımı ve tehdidin içeriği mümkün olduğunca belirtilmelidir. Kurum ve kolluk karar süresince silahın iadesini tedbirin devamıyla uyumlu yürütür. Ruhsatsız silah veya silahla işlenen suç iddiası ceza soruşturmasını ayrıca gerektirir.

Alkol, uyuşturucu, muayene ve tedavi tedbirleri

Hâkim, şiddet uygulayanın korunan kişilerin bulunduğu yerlerde alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmamasına ya da bu maddelerin etkisindeyken yaklaşmamasına karar verebilir. Bağımlılık varsa hastaneye yatış dâhil muayene ve tedavinin sağlanması; ayrıca bir sağlık kuruluşuna muayene veya tedavi için başvurma tedbiri verilebilir.

Bağımlılık şiddeti mazur göstermez ve yalnız tanı konulması korunan kişinin güvenliğini otomatik sağlamaz. Yaklaşmama, silah teslimi ve iletişim yasağı gibi diğer tedbirler ayrıca gerekebilir. Tedavinin takibi ilgili sağlık birimleri ve ŞÖNİM koordinasyonuyla yürütülür; tedavinin reddi yetkili mercilere bildirilir.

Çocuklarla kişisel ilişkinin sınırlandırılması

Çocukla daha önce kurulmuş kişisel ilişki kararı varsa hâkim görüşmenin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlandırılmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verebilir. Amaç diğer ebeveyni cezalandırmak değil, çocuğun güvenliği ve üstün yararını korumaktır. Çocuğun şiddete doğrudan maruz kalması kadar şiddete tanık olması da değerlendirilmelidir.

Mevcut aile mahkemesi veya çocuk teslimi kararı 6284 tedbiriyle çelişiyorsa yeni kararın kapsamı ilgili birimlere bildirilmelidir. Ebeveyn tek taraflı yorumla çocuğu teslim etmemek yerine acil değişiklik talep etmelidir. Görüşme merkezi, refakatçi, iletişim yöntemi ve teslim yeri açık düzenlenmelidir.

Velayet, kayyım ve Çocuk Koruma Kanunu tedbirleri

6284 kapsamında hâkim, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunundaki koruyucu ve destekleyici tedbirlerle Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki hakkında da karar verebilir. Çocuk için danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık veya barınma ihtiyacı şiddet riskinden ayrı başlıklarda değerlendirilebilir.

Geçici velayet kararı kalıcı boşanma hükmü değildir; ana davada çocuğun üstün yararı yeniden incelenebilir. Çocuğun yaşı ve olgunluğu elverişliyse görüşü uygun yöntemle alınabilir. Çocuk ebeveynler arasında haberci, tanık üretme aracı veya güvenlik planının sorumlusu yapılmamalıdır.

Tedbir nafakası

Şiddet uygulayan aynı zamanda ailenin geçimini sağlıyor veya katkıda bulunuyorsa ve daha önce Türk Medeni Kanununa göre nafakaya hükmedilmemişse hâkim, şiddet mağdurunun yaşam düzeyini gözeterek talep olmasa dahi tedbir nafakasına karar verebilir. Nafaka kararı koruma tedbirinin ekonomik olarak uygulanabilir olmasını destekler.

Kararın bir örneği resen ilgili icra müdürlüğüne gönderilir. Nafaka yükümlüsünün SGK bağlantısı varsa kanundaki usulle maaş veya ücretinden tahsil gündeme gelebilir. Tutar için sabit bir yüzde yoktur; gelir, ihtiyaç, çocuklar ve yaşam koşulları değerlendirilir. Boşanma davasındaki tedbir veya yoksulluk nafakasıyla çakışma varsa iki karar birlikte incelenmelidir.

Kişisel eşya ve belgelerin kollukla teslimi

Kanun, talep hâlinde ilgililerin kişisel eşya ve belgelerinin kolluk marifetiyle teslimini öngörür. Kimlik, pasaport, ilaç, çocukların okul-sağlık belgeleri, iş araçları ve kişisel eşyalar mümkün olduğunca liste hâlinde belirtilmelidir. Teslim, tarafları tehlikeli biçimde karşılaştırmadan planlanır.

Bu yol ev eşyalarının mülkiyeti veya mal paylaşımını kesin çözmez. Tartışmalı değerli eşya ve ziynet bakımından teslim ile mülkiyet iddiası ayrıdır. Kişi kendi başına kilit değiştirerek, eve zorla girerek veya üçüncü kişi göndererek kararın sınırlarını aşmamalı; kolluğun belirlediği güvenli usule uymalıdır.

Gizlilik kararı ve adresin korunması

Gerekli bulunursa korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri, adresleri ve korumanın etkinliği bakımından önemli diğer bilgiler tüm resmî kayıtlarda gizli tutulabilir. Tebligat için ayrı adres belirlenir. Gizlilik; nüfus, eğitim, sosyal güvenlik, UYAP, kolluk, banka ve sağlık gibi sistemlerde uygulanabilir.

Gizlilik talebinde hangi bilginin kimden saklanması gerektiği ve risk açıklanmalıdır. Karar ilgili kurumlara ulaşmadıysa güvenlik açığı doğabilir; uygulama ŞÖNİM ve kurumlarla takip edilmelidir. Gizli bilgiyi hukuka aykırı açıklamak ceza sorumluluğu doğurabilir. Korunan kişi de sosyal medya konumu, okul fotoğrafı ve ortak uygulamalardaki adres bilgisini güvenlik planı içinde gözden geçirmelidir.

Tedbir kararı için delil veya belge gerekir mi?

6284 m.8/3, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmayacağını düzenler. Önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilmeli ve kanunun amacını tehlikeye sokacak biçimde geciktirilmemelidir. Bu düzenleme, acil risk karşısında korumayı imkânsızlaştıracak ağır ispat şartını önler.

Bununla birlikte 'kadının beyanı her aşamada kesin delildir' biçiminde sınırsız bir kural yoktur. Kararın kapsamı, süresi, uzatılması, itirazı ve özellikle ihlal nedeniyle zorlama hapsi gibi sonraki işlemlerde somut olay, kayıtlar, savunma ve ölçülülük değerlendirilir. Mevcut mesaj, sağlık kaydı veya tanık varsa sunulması yararlı olabilir; fakat bunları oluşturmak için güvenlik riske atılmamalıdır.

Karşı taraf dinlenmeden karar verilebilir mi?

6284'ün koruma amacı ve gecikmeme ilkesi gereği ilk tedbir kararı, acil durumda karşı taraf önceden dinlenmeden dosya üzerinden verilebilir. Bu, tedbir kararının ceza mahkûmiyeti olduğu veya savunma hakkının tamamen kaldırıldığı anlamına gelmez. Karar tefhim veya tebliğ edilir ve kanundaki itiraz yolu kullanılabilir.

Tedbirin niteliği, süresi ve gerekçesi olayla ölçülü olmalıdır. Hakkında karar verilen kişi karara uymakla yükümlüdür; itiraz etmek karar uygulanırken ihlal hakkı vermez. Yanlış kimlik, fiilî imkânsızlık, ortak işyeri veya zorunlu çocuk teması gibi konular itiraz dilekçesinde somut belge ve çözüm önerisiyle açıklanabilir.

Tedbir kararının süresi ve uzatılması

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Hâkim her dosyada altı ay vermek zorunda değildir; riskin niteliğine göre daha kısa süre belirlenebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa karar resen ya da korunan kişi, Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine değiştirilebilir, aynen devam ettirilebilir veya süresi uzatılabilir.

Uzatma otomatik değildir. Kararın bitiş tarihi takvime alınmalı ve risk sürüyorsa süre dolmadan yeni olaylar, ihlaller ve güncel ihtiyaçlarla başvuru yapılmalıdır. Süre bittikten sonra yeni şiddet veya risk ortaya çıkarsa yeniden tedbir istenebilir. Eski kararın bitmiş olması yeni başvuruya engel değildir.

Tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması

Şiddet veya tehlikenin ortadan kalktığının anlaşılması ya da koşulların değişmesi hâlinde tedbirin şekli veya süresi değiştirilebilir, bazı hükümler kaldırılabilir. Korunan kişinin artık istemediğini söylemesi önemli olmakla birlikte risk değerlendirmesi ve resmî karar gerekir. Tarafların barışması kararı kendiliğinden sona erdirmez.

Kısmi değişiklik çoğu zaman tüm kararı kaldırmaktan daha uygun olabilir. Örneğin çocuk hakkında güvenli iletişim kanalı tanımlanırken yaklaşmama ve tehdit yasağı sürdürülebilir. Değişiklik talebinde hangi hükmün neden işlevsiz, ölçüsüz veya yetersiz kaldığı somutlaştırılmalıdır. Yeni karar tebliğ edilene kadar mevcut yükümlülüklere uyulmalıdır.

Tedbir kararının tebliği ve uygulanması

Tedbir kararı korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; ret kararı yalnız korunan kişiye tebliğ edilir. Tebliğ sırasında karara aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanabileceği ihtarı yapılır. Acil kolluk kararları şiddet uygulayana tutanakla derhâl tebliğ edilir.

Kanun, kararın ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemesinin uygulanmasına engel olmadığını açıkça düzenler. Bununla birlikte zorlama hapsi değerlendirmesinde kişinin yükümlülüğü bilmesi ve ihlalin somutluğu önem taşıyabilir. Kararın bir örneği güvenli biçimde saklanmalı; kolluk, okul, işyeri veya ilgili kurumun hangi hükümleri uygulayacağı açıklanmalıdır.

Tedbir kararını hangi kolluk birimi uygular?

Geçici koruma ve şiddet uygulayan hakkındaki önleyici tedbirlerin uygulanmasında, kişinin yerleşim yeri, bulunduğu yer veya tedbirin uygulanacağı yerdeki polis ya da jandarma görevli olabilir. Karar ilgili kolluğa ve Aile ve Sosyal Hizmetler birimlerine en seri yolla bildirilir.

Korunan kişi, sorumlu kolluk birimini ve iletişim yöntemini öğrenmelidir. Yer değiştirildiğinde yeni yerdeki birime kararın ulaşması takip edilmelidir. İhlal başka şehirde gerçekleşse bile acil yardım için bulunduğu yerde 112 aranabilir. Kurumlar arasındaki dosya aktarımı nedeniyle başvurucunun elindeki karar örneği uygulamayı kolaylaştırabilir.

Teknik araç ve yöntemlerle takip

Tedbir kararlarının uygulanmasında hâkim kararıyla teknik araç ve yöntemler kullanılabilir. Elektronik izleme, somut risk ve mevcut altyapıya göre değerlendirilen bir uygulamadır; her uzaklaştırma kararında otomatik devreye girmez. Kararda koruma mesafesi, uyarı ve sorumlu birim gibi uygulama ayrıntıları önemlidir.

Kanun, teknik takip yoluyla kişilerin ses ve görüntülerinin dinlenemeyeceğini, izlenemeyeceğini ve kayda alınamayacağını düzenler. Teknik tedbir cezai dinleme veya genel gözetim değildir. Cihaz arızası, şarj, yanlış alarm veya yaklaşma uyarısı yaşanırsa sorumlu birime derhâl bildirilmelidir; kişi kendiliğinden müdahale etmemelidir.

Tedbir kararına itiraz süresi ve usulü

Güncel 6284 m.9 uyarınca kanun kapsamında verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer aile mahkemesine itiraz edebilir. Süre hesabında kararın gerçekten hangi tarihte ve nasıl bildirildiği önemlidir. Eski kaynaklarda görülen farklı süre bilgilerine güvenilmemeli, güncel kanun metni esas alınmalıdır.

İtiraz dosyası, o yerde birden fazla aile mahkemesi varsa kanundaki sıra düzenine göre diğer daireye; tek aile mahkemesi bulunan yerde uygun asliye hukuk mahkemesine gönderilir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir. İtiraz, mevcut karara uymama hakkı vermez; kaldırma veya değişiklik kararı verilene kadar tedbir uygulanır.

Korunan kişi ret veya yetersiz tedbire nasıl itiraz eder?

Tedbir talebi reddedilmiş veya riskin yalnız bir bölümünü karşılayan yetersiz karar verilmişse korunan kişi iki haftalık süre içinde itiraz edebilir. İtirazda son olay, önceki şiddet, tehdit, silah, çocuklar, takip, adres gizliliği ve talep edilen her tedbirin neden gerekli olduğu açıkça gösterilmelidir.

İlk başvurudan sonra yeni olay olmuşsa bu ayrıca belirtilmeli ve acil durumda yeni tedbir başvurusu için itiraz sonucunu beklememelidir. Ret gerekçesindeki eksik bilgi tamamlanabilir. Risk değerlendirmesi, yalnız fiziksel yaralanma olup olmadığına indirgenmemeli; psikolojik, ekonomik, cinsel ve ısrarlı takip davranışları somutlaştırılmalıdır.

Hakkında tedbir verilen kişi nasıl itiraz eder?

Hakkında tedbir kararı verilen kişi de tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir. İtirazda genel inkâr yerine yanlış kimlik, olay tarihi, taraflar arasındaki ilişkinin niteliği, fiilî imkânsızlık, mevcut başka kararlar, işyeri veya çocuk teslimiyle çelişki ve tedbirin ölçülülüğü somut belgelerle açıklanabilir.

İtiraz devam ederken karara eksiksiz uyulmalıdır. Korunan kişiyi arayıp şikâyetini geri çekmeye ikna etmek, ortak tanıdık göndermek veya sosyal medyada hedef göstermek yeni ihlal oluşturabilir. Kişisel eşyayı almak, çocukla görüşmek veya zorunlu ödeme yapmak için kolluk, avukat veya kararda belirlenen güvenli kanal kullanılmalıdır.

Tedbir kararının ihlali nasıl bildirilir?

Yaklaşma, arama, mesaj, tehdit, sosyal medya teması, üçüncü kişi aracılığıyla baskı, konuta gelme veya silah teslim etmeme gibi ihlaller güvenli biçimde derhâl 112'ye veya sorumlu kolluk birimine bildirilmelidir. Olay sürüyorsa karşı tarafla tartışılmamalı ve güvenli yere geçilmelidir.

Kararın tarih-sayısı, ihlal zamanı, yer, kullanılan numara veya hesap, tanık ve mevcut görüntüler korunabilir. Kolluktan başvurunun ve olayın tutanağa geçirilmesi istenebilir. İhlal yalnız zorlama hapsi değil, tehdit, hakaret, yaralama, ısrarlı takip veya konut dokunulmazlığı gibi ayrı suçları da gündeme getirebilir.

Zorlama hapsi nedir?

Hakkında tedbir kararı bulunan şiddet uygulayan, kararın gereklerine aykırı davranırsa fiili ayrıca suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliği ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulabilir. Zorlama hapsi tedbire uyulmasını sağlamaya yönelik özel bir yaptırımdır.

Aykırılığın her tekrarında süre on beş günden otuz güne kadar olabilir; toplam süre altı ayı geçemez. Karar Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir. Zorlama hapsi kararı için tedbirin kapsamı, ihlal zamanı, bildirim ve somut davranış dikkatle incelenir. Aynı fiil suçsa ceza soruşturması ayrıca yürür.

İhlal suç oluşturuyorsa ne olur?

Tedbir kararına aykırı eylem aynı zamanda tehdit, hakaret, yaralama, cinsel saldırı, ısrarlı takip, mala zarar verme veya silah suçu oluşturabilir. 6284 kapsamındaki zorlama hapsi, ceza soruşturması ve mahkûmiyetin yerine geçmez. Savcılık olayı ceza hukuku yönünden ayrıca soruşturabilir.

Korunan kişi hem tedbir ihlalini hem suç iddiasını açıkça bildirmelidir. Kolluk tutanağı, sağlık kaydı, mesaj, kamera ve tanıklar korunabilir. Şikâyete tabi suçlarda süreler ayrıca önem taşır. Ceza dosyasının sonucu beklenmeden 6284 tedbirinin uzatılması veya ağırlaştırılması güncel riskle istenebilir.

Boşanma davası ile 6284 ilişkisi

6284 tedbiri almak için boşanma davası açmak gerekmez. Tedbir, boşanma öncesinde, dava sırasında veya boşanma kesinleştikten sonra verilebilir. Uzaklaştırma kararı boşanma talebi değildir ve evliliği sona erdirmez. Boşanma davası açılması da koruma kararını kendiliğinden kaldırmaz.

Tedbir dosyasındaki başvuru, sağlık kaydı, kolluk tutanağı ve ihlal belgeleri boşanma davasında diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir; ancak hızlı koruma kararı bütün kusur iddialarının kesinleştiği anlamına gelmez. Boşanma dilekçesinde şiddet vakıaları, tarihleri ve hukuki sebebi ayrıca kurulmalıdır. İki dosyadaki kararların çocuk, konut ve iletişim hükümleri birbiriyle uyumlu hâle getirilmelidir.

Ceza soruşturması ile 6284 ilişkisi

6284 önleyici koruma sağlarken ceza soruşturması geçmişte işlendiği ileri sürülen suçun araştırılmasına yönelir. Şikâyet olmadan soruşturulan suçlar ve şikâyete bağlı suçlar bakımından usul farklı olabilir. Tedbir kararı verilmesi için ceza davası açılması veya mahkûmiyet beklenmez.

Savcılığın takipsizlik kararı tedbir ihtiyacını otomatik ortadan kaldırmayabilir; kararın gerekçesi ve güncel risk incelenir. Benzer şekilde tedbirin kaldırılması suç işlenmediğini kesin olarak göstermez. İfade verirken olayların tarihi, mevcut deliller ve önceki kararlar doğru sunulmalı; birbirinden farklı dosyalardaki beyanların çelişmemesine dikkat edilmelidir.

Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarıyla uyum

Boşanma veya velayet dosyasında çocukla kişisel ilişki kararı varken 6284 kapsamında yaklaşmama veya iletişim yasağı verilirse iki kararın birlikte nasıl uygulanacağı açıklaştırılmalıdır. Hâkim refakatli görüşme, görüşmenin sınırlandırılması veya kaldırılması yönünde karar verebilir. Çocuk teslimi Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri birimleri aracılığıyla yürütülür.

Ebeveyn, tedbir kararını gerekçe göstererek açık kişisel ilişki hükmünü kendi yorumuyla süresiz kaldırmamalı; risk varsa acilen mahkemeden uyumlu yeni karar istemelidir. Hakkında tedbir bulunan kişi de çocuğu görmek bahanesiyle doğrudan temas kurmamalıdır. Teslim yeri, aracı kişi ve iletişim yöntemi resmî kararda belirlenmelidir.

Ortak işyeri, okul veya apartman varsa

Tarafların aynı işyerinde çalışması, aynı okulda eğitim görmesi veya aynı apartman ve çevrede yaşaması yaklaşmama kararının uygulanmasını karmaşıklaştırabilir. Bu durum başvuruda veya itirazda saklanmamalıdır. Vardiya, giriş, servis, sınıf, teslim saati veya ortak alanlar için uygulanabilir güvenlik planı kurulabilir.

Fiilî zorluğun varlığı kararı ihlal etme hakkı vermez. İşveren, okul yönetimi, site güvenliği veya ilgili kurum yalnız gerekli bilgiyle haberdar edilmelidir. Korunan kişinin adres ve program gizliliği korunurken, hakkında tedbir bulunan kişiye de uyabileceği açık sınırlar bildirilmelidir.

Üçüncü kişiler ve sosyal medya üzerinden temas

Ortak arkadaş, akraba, çocuk veya iş arkadaşı aracılığıyla mesaj göndermek; sahte hesap açmak; paylaşımlarda korunan kişiyi etiketlemek veya dolaylı tehdit içeren içerik yayınlamak kararın kapsamına göre rahatsız etmeme ya da yaklaşmama tedbirini ihlal edebilir. 'Ben aramadım, arkadaşım söyledi' açıklaması her durumda sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Zorunlu hukuki bildirimler avukat, resmî tebligat veya mahkemenin belirlediği kanal üzerinden yapılmalıdır. Korunan kişi, ekran görüntüsü yanında profil bağlantısı, tarih-saat ve mümkünse içeriğin tamamını saklayabilir. Karşı saldırı, hakaret veya hesabı ele geçirme yoluna başvurulmamalıdır.

Korunan kişinin kararı ihlal ettirmesi mümkün mü?

Korunan kişinin görüşmeyi kabul etmesi, mesaj atması veya şikâyetini geri çektiğini söylemesi tedbir kararını kendiliğinden kaldırmaz. Karar resmî olarak değiştirilene veya süresi bitene kadar hakkında tedbir bulunan kişi yükümlülüklere uymalıdır. Tarafların özel anlaşması hâkim kararının yerine geçmez.

Baskı, ekonomik bağımlılık, çocuk veya barınma ihtiyacı nedeniyle temas kurulmuş olabilir. Korunan kişi temasın güvenli olmadığını düşünüyorsa kolluk veya ŞÖNİM'e bildirmelidir. Kararın kapsamı artık gerekli değilse mahkemeden değişiklik istenebilir; bu süreçte doğrudan buluşma yerine güvenli ve resmî kanallar kullanılmalıdır.

Haksız başvuru iddiası ve savunma hakkı

6284 acil riski önlemek için hızlı karar sistemi kurarken hakkında tedbir verilen kişinin itiraz ve savunma hakkını da tanır. Tedbir kararı ceza mahkûmiyeti değildir. Haksız veya gerçeğe aykırı olduğu düşünülen başvuruya cevap; kararı ihlal ederek, baskı kurarak veya kamuya açık teşhirle değil, iki haftalık itiraz yolunda somut belgeyle verilmelidir.

Bilerek gerçeğe aykırı isnatların koşulları varsa ayrı hukuki sonuçları olabilir; ancak sırf başvuru reddedildi diye kötü niyet otomatik kabul edilmez. Mahkeme riskin aciliyeti, tarafların anlatımları, mevcut belgeler ve tedbirin ölçülülüğünü değerlendirir. İki tarafın haklarının korunması, ilk karar yürürlükteyken ona uyulmasını gerektirir.

Yabancı uyruklu kişiler ve dil desteği

6284 koruması yalnız Türk vatandaşlarına özgü değildir. Yabancı uyruklu, mülteci veya geçici koruma altındaki kişiler de kanunun kişisel kapsamına girdiklerinde koruma talep edebilir. İkamet izni veya belge sorunu güvenlik başvurusunu geciktirme gerekçesi yapılmamalıdır; göç statüsüne ilişkin sonuçlar ayrıca uzmanlık gerektirebilir.

Başvurucu Türkçe bilmiyorsa tercüman ihtiyacını açıkça bildirmelidir. Anlamadığı tutanak veya beyanı imzalamamalı, kararın kapsamı kendi anlayabildiği dilde açıklanmalıdır. Yabancı ülkede verilmiş koruma kararı Türkiye'de otomatik aynı şekilde uygulanmayabilir; acil durumda Türkiye'de ayrıca başvuru yapılmalıdır.

Engelli, yaşlı veya bakım desteğine ihtiyaç duyan kişiler

Engellilik, ileri yaş, hastalık veya bakım bağımlılığı şiddet riskini ve başvuruya erişimi artırabilir. İletişim desteği, işaret dili, erişilebilir ulaşım, ilaç ve tıbbi cihaz, refakatçi ve güvenli bakım yeri başvuruda belirtilmelidir. Koruma planı kişiyi bakım verene daha bağımlı hâle getirmemelidir.

Şiddet uygulayan aynı zamanda bakım veren veya mali işleri yöneten kişiyse alternatif bakım, temsil, kayyım, banka erişimi ve sosyal hizmet desteği birlikte değerlendirilebilir. İhbarı alan sağlık veya sosyal hizmet görevlileri gerekli mercileri haberdar etmelidir. Kişinin karar verme kapasitesi hakkında peşin varsayım yapılmamalı; iradesi erişilebilir yöntemle alınmalıdır.

Gebelik ve doğum sonrası dönemde koruma

Gebelik ve doğum sonrası dönem fiziksel ve psikolojik riskin ağırlaşabildiği hassas bir süreçtir. Karın bölgesine darbe, boğma, sağlık hizmetine erişimi engelleme, bebeğe zarar tehdidi ve ekonomik kontrol acil olarak belirtilmelidir. Sağlık muayenesi ve güvenli barınma geciktirilmemelidir.

Koruma planında hastane, doğum, bebeğin kayıt ve bakım bilgileri, ziyaretçi erişimi ve adres gizliliği yer alabilir. Uzaklaştırma kararı velayet veya soybağı sorunlarını kendiliğinden çözmez; doğum sonrası çocukla ilişki için ayrıca aile mahkemesi düzenlemesi gerekebilir.

Evcil hayvanlar ve güvenlik planı

Evcil hayvana zarar verme veya zarar tehdidi, korunan kişiyi kontrol etmek ve eve dönmeye zorlamak için kullanılabilir. Başvuruda hayvanın bulunduğu yer, tehdidin içeriği ve güvenli bakım ihtiyacı belirtilmelidir. Eşyaya zarar vermeme, konuta yaklaşmama ve benzer ölçülü tedbirler riskle ilişkilendirilebilir.

Barınma hizmetlerinin evcil hayvan kabul koşulları değişebilir; ŞÖNİM, belediye veya güvenilir geçici bakım seçeneği önceden sorulabilir. Hayvanı almak için riskli konuta tek başına dönülmemeli, kollukla güvenli teslim veya başka koruma yolu değerlendirilmelidir.

Deliller güvenli biçimde nasıl korunur?

Mesaj, e-posta, arama kaydı, fotoğraf, video, sağlık kaydı, kolluk tutanağı, tanık ve kamera görüntüsü mevcutsa özgünlüğü korunarak saklanabilir. Tarih, saat, olay ve hangi tedbir ihlalini gösterdiği kısa bir çizelgede yazılabilir. Tek ekran görüntüsü yerine konuşma bütünü ve hesap bağlantısı tutulması doğrulamayı kolaylaştırır.

Delil toplamak koruma için ön şart değildir ve güvenliğin önüne geçmez. Şiddet uygulayanın telefonuna veya hesabına izinsiz girmek, casus yazılım kurmak ya da karşı tarafı provoke etmek hukuka aykırılık ve yeni risk doğurabilir. Güvenli bulut veya güvendiğiniz kişide kopya tutulurken konum ve hesap güvenliği gözetilmelidir.

Dijital güvenlik planı

Şiddet uygulayanın cihaz veya hesaplara erişimi olabileceği düşünülüyorsa yardım araması güvenli cihazdan yapılmalıdır. Ortak e-posta, aile hesabı, bulut fotoğrafı, konum paylaşımı, araç uygulaması, akıllı ev sistemi ve çocuk takip uygulamaları kontrol edilmelidir. Şifreler benzersizleştirilebilir ve iki aşamalı doğrulama açılabilir.

Ancak ani şifre veya konum değişikliği saldırganı uyarıp riski artırabilir. Bu nedenle teknik adımlar güvenlik planıyla zamanlanmalıdır. Yeni telefon numarası veya adresin eski hesap yedekleri ve kişi senkronizasyonuyla yeniden açığa çıkabileceği unutulmamalıdır. Sosyal medya paylaşımlarında canlı konum, okul ve rutin bilgisi verilmemelidir.

Başvuru ve kararlar için ücret alınır mı?

6284 kapsamındaki başvurular ile verilen kararların icra ve infazı için yargılama gideri, harç, posta gideri ve benzeri ad altında masraf alınmaz. Başvurucu, koruma talebini harç yatıramadığı için ertelememelidir. Bu muafiyet özel avukatlık hizmetinin ücretsiz olduğu anlamına gelmez.

Mali gücü yetersiz kişiler baronun adli yardım bürosu ve ilgili destek merkezlerinden bilgi alabilir. ŞÖNİM ve Bakanlık birimleri hukuki yönlendirme sağlayabilir. Ceza, boşanma, tazminat veya mal rejimi gibi ayrı davalarda harç ve adli yardım kuralları ayrıca uygulanır.

Avukat zorunlu mudur?

6284 başvurusu için avukatla temsil zorunlu değildir. Kişi en yakın yetkili birime sözlü veya yazılı başvuru yapabilir. Acil durumda avukat bulmak için beklemek doğru değildir. Bununla birlikte kapsamlı tedbir paketi, itiraz, ihlal, ceza soruşturması, boşanma ve çocuk kararlarının birlikte yürüdüğü dosyalarda hukuki yardım hak kaybını azaltabilir.

Baroların adli yardım büroları ve kadın hakları merkezleri mali koşullar ve çalışma usullerine göre destek sağlayabilir. Özel avukatla çalışılıyorsa tedbir, ceza, boşanma, itiraz ve icra işlerinin sözleşme kapsamına girip girmediği açıklaştırılmalıdır. Avukat sonucu veya belirli sürede karar garantisi veremez.

Tedbir kararı alındıktan sonra güvenlik planı

Karar kâğıdı tek başına bütün riski ortadan kaldırmayabilir. Sorumlu kolluk birimi, acil numaralar, çocukların okuluna verilecek bilgi, işyeri güvenliği, komşu veya güvenilir kişi, ulaşım, ilaçlar, yedek anahtar ve güvenli belge kopyaları planlanmalıdır. Kararın kopyası erişilebilir fakat saldırganın ulaşamayacağı yerde tutulmalıdır.

İhlaller tarih ve kanalla kaydedilmeli ve derhâl bildirilmelidir. Risk artarsa karar süresi beklenmeden ek veya daha güçlü tedbir istenebilir. Yeni adres ve telefon yalnız gerekli kişilerle paylaşılmalı; ortak hesaplar ve konum hizmetleri gözden geçirilmelidir. Çocuklara yaşlarına uygun, korkutmayan acil durum planı anlatılabilir fakat sorumluluk yüklenmemelidir.

Tedbir süresi dolarken yapılacaklar

Kararın başlangıç ve bitiş tarihi takvimde açıkça tutulmalıdır. Risk sürüyorsa son güne bırakmadan uzatma talebi hazırlanmalıdır. Son dönem ihlalleri, yeni tehditler, takip, silah, çocuk ve adres riski belgeleriyle güncellenebilir. Önceki kararın etkili olup olmadığı ve hangi tedbirin eksik kaldığı açıklanmalıdır.

Karar süresinin bitmesi şiddet uygulayana geçmiş ihlaller bakımından otomatik bağışıklık sağlamaz; ihlal tarihinin kararın yürürlük süresine denk gelip gelmediği önemlidir. Süre bittikten sonra yeni risk oluşursa yeniden başvuru mümkündür. Kişi yalnız sürenin dolmasına dayanarak güvenlik planını bir anda bırakmamalıdır.

En sık yanlış bilinenler

6284 yalnız kadınlar ve yalnız evliler içindir; uzaklaştırma yalnız evden çıkarmadır; mutlaka darp raporu gerekir; karar tebliğ edilmeden uygulanmaz; başvuruyu geri çekince karar hemen biter; itiraz edilince karar durur veya zorlama hapsi ceza davasıdır gibi ifadeler eksik ya da yanlıştır.

Doğru yaklaşım güncel kanun metnini, kararın açık hüküm fıkrasını ve somut riski birlikte okumaktır. Eski internet yazılarında özellikle itiraz süresi konusunda güncelliğini yitirmiş bilgi bulunabilir. Kararın kapsamı hakkında tereddüt varsa yorumla hareket etmek yerine mahkeme, kolluk, ŞÖNİM veya hukuki destek üzerinden açıklık sağlanmalıdır.

Hakkında tedbir verilen kişinin uyması gereken pratik kurallar

Kararın tamamı okunmalı; yasaklanan kişi, yer, mesafe, iletişim kanalı, çocuk, silah ve tedavi yükümlülükleri ayrı listeye çevrilmelidir. Telefon, mesaj, sosyal medya, ortak tanıdık ve hediye gönderme dâhil hiçbir dolaylı temas, karar buna engelse kullanılmamalıdır. Tesadüfi karşılaşmada temas sürdürülmemeli ve uzaklaşılmalıdır.

Kişisel eşya, ödeme, çocuk veya dava tebligatı için resmî ve güvenli kanal kullanılmalıdır. İtiraz iki hafta içinde yapılabilir fakat karar değişene kadar uyma yükümlülüğü sürer. Şüpheli bir durumda korunan kişiye sormak yerine avukat, kolluk veya mahkemeden açıklık istenmelidir. Karara uyum hem koruma hem savunma hakkı bakımından en güvenli yoldur.

Kurumsal başvuru ve destek haritası

112 Acil Çağrı Merkezi, polis ve jandarma acil müdahale; aile mahkemesi hâkimliği tedbir kararı; savcılık suç soruşturması; valilik-kaymakamlık koruyucu tedbir; ŞÖNİM ve il müdürlüğü barınma, danışmanlık ve izleme; sağlık kuruluşları muayene ve tedavi; barolar ise hukuki destek ve adli yardım açısından farklı görevler üstlenir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 Sosyal Destek Hattı ve kadınlar için KADES uygulaması da resmî destek kanalları arasındadır. İletişim bilgileri değişebileceğinden resmî kurum sayfalarından güncel bilgi alınmalıdır. Acil saldırıda çevrim içi form veya randevu beklenmemeli, 112 kullanılmalıdır.

Risk ile talep edilebilecek tedbiri eşleştirme

Tedbir seçimi olayın özelliğine göre yapılır; aynı dosyada birden fazla koruyucu ve önleyici tedbir birlikte istenebilir.

Hangi merci hangi tür tedbiri verebilir?

Koruyucu ve önleyici tedbirler karşılaştırması

Tedbir kararının zaman çizelgesi

Başvuru için olay ve belge haritası

Yanlış bilgi ve doğru hukuki çerçeve

Hukuki dayanak ve editör notu

Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6284 sayılı Kanun ve konuya göre 5718 sayılı MÖHUK ile güncel içtihatlar birlikte değerlendirilir. Resmî bağlantıları Hukuki Kaynaklar sayfasında bulabilirsiniz.

Yayın, kaynak ve düzeltme ilkeleri →