01 • KAYIT UYUŞMAZLIĞI
Yabancı ülkedeki boşanma Türk kaydına neden otomatik geçmez?
Her devlet kendi nüfus ve mahkeme sistemini işletir. Yabancı kararın verildiği ülkede medeni hâlin değişmesi, Türk makamlarının o kararın yetkili makamdan çıktığını, kesinleştiğini ve kamu düzenine açıkça aykırı olmadığını hiç incelemeden kayıt değiştirmesi sonucunu doğurmaz.
Türkiye’de evli görünmeye devam etmek yeniden evlenme, mirasçılık, eş bilgisi ve resmî işlemlerde çelişki yaratabilir. Çözüm aynı evlilik için yeniden boşanmak değil; yabancı kararın uygun tescil veya tanıma yoluyla Türkiye’de etki kazanmasını sağlamaktır.
02 • DAVA AÇMADAN TESCİL
5490 sayılı Kanun m.27/A ne zaman gündeme gelir?
Kararın yabancı ülkenin yetkili adli veya idari makamınca verilmiş, o ülke hukukuna göre kesinleşmiş ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekir. Tarafların başvuru biçimi, vatandaşlıkları, aynı konuda Türkiye’de devam eden veya reddedilmiş bir dava bulunup bulunmadığı da incelenir.
İki Türk taraf kural olarak birlikte veya birbirini izleyen başvurular yapar. Resmî dış temsilcilik notlarında ayrı başvuruların aynı temsilcilikte ve ilk başvurudan sonra 90 gün içinde tamamlanmasına ilişkin koşul yer alabilir. Diğer tarafın yabancı, Mavi Kartlı veya ölmüş olduğu hâllerde tek taraflı başvuru imkânı güncel düzen ve belge listesiyle kontrol edilir.
03 • MAHKEMEDE TANIMA
İdari yol işlemiyorsa tanıma davası
Eski eş birlikte başvurmuyor, karar m.27/A kapsamına girmiyor veya idari başvuru reddediliyorsa MÖHUK m.50 ve devamındaki şartlarla tanıma davası açılabilir. Tanıma, yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm/kesin delil etkisini kabul eder.
Karşı tarafa usulüne uygun tebligat yapılması gerekir; katılmaması tek başına tanıma olanağını ortadan kaldırmaz. Mahkeme yabancı kararın kesinleşmesini, savunma hakkını, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ve kamu düzenini inceler; yabancı boşanma uyuşmazlığının esasını yeniden görmez.
04 • BELGE DOSYASI
Karar aslı, kesinleşme kanıtı, apostil ve tercüme
Yabancı kararın tüm sayfaları, kesinleştiğini gösteren şerh/belge, apostil veya uygulanabilir tasdik ve usulüne uygun Türkçe tercüme hazırlanır. Karar ile kesinleşme belgesi iki ayrı kamu belgesiyse her birinin tasdik durumu kontrol edilir.
Tarafların kimlikleri, nüfus kayıt örneği, evlilik bilgisi, isim veya vatandaşlık değişikliği belgeleri ve idari başvuru reddi varsa ret kaydı dosyaya eklenir. Yalnız bir sayfalık özet ya da çevrilmemiş karar eki risklidir.
05 • KARARIN KAPSAMI
Medeni hâl, velayet ve mali hükümleri ayrı okuyun
Boşanmanın tanınması evlilik bağının Türkiye bakımından sona erdiğini kabul ettirir. Yabancı karardaki nafaka veya tazminat gibi edimlerin Türkiye’de icrası için tenfiz gerekir. Çocukla ilgili hükümler, çocuğun güncel mutat meskeni ve uygulanabilir milletlerarası kurallarla ayrıca değerlendirilir.
Mal rejiminin yabancı boşanma kararıyla tamamen çözüldüğü varsayılmamalıdır. Kararın hangi malvarlığı taleplerini karara bağladığı, kesin hüküm kapsamı ve Türkiye’deki taşınmazlar ayrıca incelenir.
