Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma 2026: TMK 165 Şartları

Temel kontrol noktaları

• TMK m.165 özel ve nispi bir boşanma sebebidir.
• İyileşme olanağı bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmelidir.
• Ortak hayatın diğer eş için çekilmezliği ayrıca ispatlanır.
• Sağlık bilgileri özel nitelikli kişisel veridir; gereksiz ifşa ve damgalayıcı dilden kaçınılmalıdır.

TMK m.165'in birlikte aranan şartları

Davalı eşte kanun anlamında akıl hastalığı bulunmalı, bu durum ortak hayatı davacı eş için çekilmez hâle getirmeli ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmelidir. Şartlardan biri eksikse bu özel sebebe dayalı boşanma kabul edilmeyebilir.

Kanun belirli tanıları isim isim saymaz. Tanının seyri, tedavi yanıtı, işlevsellik ve ortak yaşama somut etkisi uzman kurul tarafından değerlendirilir.

Her psikiyatrik hastalık otomatik sebep değildir

Depresyon, bipolar bozukluk, şizofreni veya başka bir tanıyı tek başına yazmak hukuki sonucu belirlemez. Kişinin tedavi altında istikrarlı yaşam sürmesi, işlevselliği ve hastalığın iyileşme olanağı somut tıbbi veriyle değerlendirilir.

Ruh sağlığı sorunu yaşayan kişiyi tehlikeli, kusurlu veya ebeveynliğe elverişsiz sayan genellemeler bilimsel ve hukuki değildir.

Resmî sağlık kurulu ve delil süreci

Mahkeme yetkili resmî sağlık kurumundan kurul raporu alınmasını sağlar. Özel hekim raporu veya reçete başlangıç verisi olabilir; kanunun aradığı resmî kurul tespitinin yerini tek başına tutmaz.

Eksik raporda tanı, iyileşme olanağı veya ortak yaşama etkisine ilişkin uzmanlık açıklaması tamamlatılabilir. Tarafın muayeneye katılımı ve usul güvenceleri korunmalıdır.

Ortak hayatın çekilmezliği nasıl gösterilir?

Çekilmezlik, yalnız tanı adından değil ortak yaşamın somut ve sürdürülemez etkilerinden çıkarılır. Sağlık ve güvenlik riski, sürekli ağır bakım ihtiyacı, tedavi süreci ve aile hayatının işleyişi delillerle açıklanır.

Davacı eşin öznel rahatsızlığı tek başına yeterli değildir. Tanık, sağlık kaydı ve sosyal olgular gereksiz mahremiyet ifşası yaratmadan sunulmalıdır.

Vesayet, fiil ehliyeti ve davada temsil

Akıl hastalığı tanısı otomatik kısıtlama veya fiil ehliyetsizliği anlamına gelmez. Vesayet için TMK'daki ayrı şartlar ve karar gerekir.

Davalının fiil ehliyeti ve savunma kapasitesi konusunda ciddi şüphe varsa temsil, vasi ve kayyım sorunları mahkemece usul güvenceleriyle ele alınır. Boşanma davası kişiye sıkı sıkıya bağlı hak niteliğini korur.

Evlenme engeli, mutlak butlan ve boşanma farkı

Evlenme sırasında ayırt etme gücü veya evlenmeye engel akıl hastalığı bulunması, evliliğin butlanı bakımından ayrı hükümler doğurabilir. TMK m.165 ise geçerli evlilik sürerken boşanma sebebidir.

Davanın hukuki nitelendirmesi olayın evlenme anındaki durumuna, sonradan ortaya çıkmasına ve resmî rapora göre yapılır; butlan ile boşanma birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Nafaka, tazminat, velayet ve mal rejimi

Tedbir ve yoksulluk nafakası, tarafların ihtiyacı ve kanuni şartlarıyla değerlendirilir. Tazminat kusura dayandığından, hastalığın davranışın isnat edilebilirliğine etkisi ayrıca ve özenle incelenir.

Velayette tanı değil çocuğun güncel güvenliği, bakım kapasitesi ve istikrarı belirleyicidir. Mal rejimi hakları tanı nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmaz.

Dilekçe, görev, yetki ve etik dil

Dava aile mahkemesinde açılır; yer itibarıyla TMK m.168 uygulanır. Dilekçe tanıyı hakaret olarak kullanmamalı; bilinen tıbbi veriyi, çekilmezlik vakıalarını, istenen resmî raporu ve bağlantılı talepleri açıkça göstermelidir.

Tüm sağlık dosyasını kontrolsüz biçimde sunmak yerine uyuşmazlıkla ilgili ve ölçülü kayıtların mahkeme kanalıyla getirilmesi istenir.

TMK m.165 kontrol tablosu

Hukuki dayanak ve editör notu

Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6284 sayılı Kanun ve konuya göre 5718 sayılı MÖHUK ile güncel içtihatlar birlikte değerlendirilir. Resmî bağlantıları Hukuki Kaynaklar sayfasında bulabilirsiniz.

Yayın, kaynak ve düzeltme ilkeleri →