Boşanma Davasından Vazgeçme, Feragat ve Davayı Geri Alma

Temel kontrol noktaları

• Davayı geri alma kural olarak hüküm kesinleşinceye kadar davalının açık rızasını gerektirir.
• Davadan feragat tek taraflıdır; kesin hüküm gibi sonuç doğurur ve aynı vakıalara dayalı talebin yeniden açılmasını engelleyebilir.
• İşlemden kaldırılan dosya üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır.
• Karşı dava ve bağımsız 6284 tedbir dosyası, asıl davadaki vazgeçmeyle otomatik sona ermeyebilir.

'Davayı iptal etmek' ne anlama gelir?

HMK'da tarafın istediği zaman başvurabileceği tek adlı bir 'iptal' işlemi yoktur. Amaç yargılamayı geçici olarak durdurmak, mevcut davayı sona erdirmek, talep hakkından vazgeçmek veya yalnız kanun yoluna başvurmamak olabilir.

Doğru işlem; karşı tarafın rızası, yeniden dava açma ihtimali, karşı dava, geçici tedbirler ve yargılama aşaması görülmeden seçilmemelidir.

Davayı geri alma

Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar davalının açık rızasıyla davasını geri alabilir. Geri alma talep hakkından kesin olarak vazgeçmek değildir; dava açılmamış sayılma sonucuyla bağlantılıdır.

Davalının rızası açık olmalıdır. Karşı dava varsa yalnız asıl davanın geri alınması karşı davayı kendiliğinden sona erdirmez.

Davadan feragat

Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Karşı tarafın kabulüne bağlı değildir; hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur.

Feragat açık, kesin ve şartsız olmalıdır. Boşanma talebinden feragat, feragate kadar ileri sürülen aynı vakıalara yeniden dayanma bakımından ağır sonuç yaratabilir; feragat sonrası yeni olaylar ayrı dava sebebi olabilir.

Davanın takipsiz bırakılması, işlemden kaldırma ve açılmamış sayılma

Tarafların usulüne uygun çağrıldıkları duruşmaya gelmemesi veya dosyayı takip etmeyeceklerini bildirmesi hâllerinde HMK m.150 çerçevesinde işlemden kaldırma gündeme gelebilir. Bu, feragat değildir.

Dosya üç ay içinde yenilenebilir. Süresinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır. İlk bir ay içindeki ve sonraki yenilemenin harç sonuçları farklı olabileceğinden kalem hesabı dosyadan yapılmalıdır.

Anlaşmalı boşanmadan vazgeçme

Anlaşmalı boşanma, tarafların hüküm kesinleşinceye kadar devam eden serbest iradesine dayanır. Taraflardan biri protokolü veya boşanma iradesini geri çekerse mahkeme artık sırf eski protokole dayanarak anlaşmalı boşanma kararı veremez.

Dosyanın çekişmeli olarak sürüp sürmeyeceği, dava dilekçesindeki vakıalar, talepler ve usul aşamasına bağlıdır. Her anlaşmalı dosya otomatik olarak eksiksiz çekişmeli davaya dönüşmez.

Çekişmeli boşanmadan vazgeçme

Davacı geri alma veya feragat seçeneklerinden birini düşünebilir; şart ve sonuçları farklıdır. Sırf eşlerin barışmayı denemesi için en ağır sonuçlu işlem seçilmemelidir.

Davalının da karşı davası varsa asıl davacının işlemi karşı davayı etkilemez; yargılama karşı dava üzerinden devam edebilir.

Geçici nafaka, velayet ve tedbirler

TMK m.169 kapsamında boşanma dosyasına bağlı geçici önlemler, davanın sona erme biçimine göre dayanağını kaybedebilir. Ancak kararın hüküm fıkrası, sona erme tarihi ve ayrı nafaka/velayet davası ihtiyacı incelenmelidir.

6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararı ayrı bir dosya ve güvenlik tedbiridir; eşlerin barışması veya boşanma davasından vazgeçmesiyle kendiliğinden hükümsüz olmaz. Değişiklik veya kaldırma için yetkili merci kararı gerekir.

Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti

Geri alma, feragat ve açılmamış sayılma hâllerinde harç, gider ve karşı vekâlet ücretinin kime yükleneceği işlem türü, aşama ve kanuni tarifeye göre değişir. Tarafların özel ücret sözleşmesi ile mahkemenin karşı tarafa hükmettiği vekâlet ücreti aynı değildir.

İşlem yapılmadan önce masraf sonucu hesaplanmalı; 'dosyayı kapattık, ücret çıkmaz' varsayımıyla hareket edilmemelidir.

Yeniden boşanma davası, kesin hüküm ve yeni olaylar

Geri alınan veya açılmamış sayılan davadan sonra usul ve süre koşullarıyla yeniden dava açılabilir. Feragatte ise feragat edilen talep bakımından kesin hüküm sonucu doğar.

Feragatten sonra gerçekleşen yeni şiddet, hakaret, terk veya başka yeni vakıalar yeni bir boşanma davasına dayanak olabilir. Eski ve yeni olayların hukuki etkisi ile affetme/barışma tartışması somut dosyada ayrılmalıdır.

İstinafta ve karar sonrasında vazgeçme

Feragat ve davayı geri alma hüküm kesinleşinceye kadar gündeme gelebilir; dosya istinafta veya temyizdeyse beyan ilgili merciye sunulur ve usul sonucu o aşamaya göre belirlenir. Yalnız kanun yolundan feragat etmek ile davanın esas talebinden feragat etmek aynı değildir.

Karar kesinleşmişse artık derdest davayı geri alma veya feragat yoluyla evlilik statüsünü geriye döndürmek mümkün değildir. Taraflar yeniden evlenmek istiyorsa yeni evlilik işlemleri gerekir.

Vazgeçme yollarının kısa karşılaştırması

Hukuki dayanak ve editör notu

Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6284 sayılı Kanun ve konuya göre 5718 sayılı MÖHUK ile güncel içtihatlar birlikte değerlendirilir. Resmî bağlantıları Hukuki Kaynaklar sayfasında bulabilirsiniz.

Yayın, kaynak ve düzeltme ilkeleri →