Evlat Edinme Şartları ve Davası 2026

Temel kontrol noktaları

• Eşler kural olarak birlikte evlat edinir; evli olmayanlar birlikte evlat edinemez.
• Küçüğün en az bir yıl bakılmış ve eğitilmiş olması ile üstün yararı temel şartlardandır.
• Başvuru, sosyal inceleme ve yerleştirme süreci mahkeme kararından önce tamamlanabilir.
• Yurt dışı bağlantılı dosyada merkezi makam ve çocuğun kabul eden ülkeye giriş/ikamet koşulları ayrıca incelenir.

Evlat edinmenin hukuki niteliği

Evlat edinme, mahkeme kararıyla kurulan yapay soybağı ilişkisidir. Çocuğun üstün yararı temel ölçüttür; yetişkinlerin çocuk sahibi olma isteği tek başına karar için yeterli değildir.

Mahkeme, evlat edinenin kişiliğini, sağlığını, ekonomik ve sosyal durumunu, aile ilişkilerini, bakım yeteneğini ve evlat edinme nedenlerini kapsamlı biçimde araştırır.

Birlikte ve tek başına evlat edinme

Eşler kural olarak birlikte evlat edinir. Birlikte evlat edinme için eşlerin en az beş yıldır evli olması veya her ikisinin de otuz yaşını doldurması gerekir.

Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir. Evli kişi bakımından eşin sürekli ayırt etme gücü kaybı, iki yıldan uzun bilinmeme veya iki yıldan uzun ayrı yaşama gibi kanundaki istisnalar ayrıca incelenir.

Eşin çocuğunun evlat edinilmesi

Bir eş, diğer eşin çocuğunu kanundaki koşullarla evlat edinebilir. Güncel hükümde evliliğin en az iki yıldır sürmesi veya evlat edinecek eşin otuz yaşını doldurmuş olması seçenekleri bulunur.

Diğer biyolojik ebeveynin rızası, velayet ve soybağı durumu ile rızanın aranmayacağı istisnalar ayrı değerlendirilmelidir.

Yaş, evlilik süresi ve yaş farkı

Birlikte evlat edinmede beş yıllık evlilik veya her iki eşin otuz yaşında olması; tek başına evlat edinmede otuz yaş; eşin çocuğunda iki yıllık evlilik veya otuz yaş koşulu önemlidir.

Evlat edinen ile çocuk arasında en az on sekiz yaş fark bulunmalıdır. Birden çok başvuran veya özel aile yapısında her kişi bakımından kanuni şart ayrı kontrol edilir.

Bir yıllık bakım ve eğitim şartı

Küçüğün evlat edinilebilmesi, evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olmasına bağlıdır. Bu dönem çocuğun aileye uyumunun ve yetişkinlerin bakım kapasitesinin gerçek yaşam içinde değerlendirilmesini sağlar.

Kurum aracılı süreçte geçici bakım sözleşmesi, izleme ziyaretleri ve raporlar mahkeme öncesi dosyanın önemli parçalarıdır. Bir yıllık süre dolmadan küçük hakkında evlat edinme kararı istenmesi doğru değildir.

Küçüğün, ana-babanın ve vesayet makamının rızası

Ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası gerekir. Ana ve babanın rızası kuraldır; rıza doğumdan sonra altı hafta geçmeden verilemez ve kanundaki süre içinde geri alınabilir.

Ana veya babanın kim olduğunun ya da uzun süredir nerede bulunduğunun bilinmemesi, sürekli ayırt etme gücü yoksunluğu veya küçüğe karşı özen yükümlülüğünün yeterince yerine getirilmemesi gibi hâllerde rıza aranmayabilir. Vesayet altındaki çocukta yetkili vesayet dairelerinin izni gerekir.

Ergin veya kısıtlının evlat edinilmesi

Ergin veya kısıtlının evlat edinilmesi küçüklerden farklı koşullara tabidir. Bedensel veya zihinsel engel nedeniyle sürekli yardım ihtiyacı bulunan ve beş yıl bakılmış kişi; küçükken en az beş yıl bakılmış/eğitilmiş kişi veya diğer haklı sebeplerle en az beş yıl aile hâlinde birlikte yaşanmış kişi bakımından kanuni seçenekler incelenir.

Evlat edinenin altsoyunun açık muvafakati ve evli kişinin eşinin rızası gibi ek şartlar bulunur. Küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin bazı hükümler kıyasen uygulanır.

Başvuru, gerekli belgeler ve sosyal inceleme

Türkiye'de yaşayan vatandaşlar ikamet ettikleri ildeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne veya e-Devlet üzerinden ilk başvuru yapabilir. Nüfus kaydı, adli sicil, gelir-malvarlığı-sosyal güvenlik, yerleşim yeri, öğrenim ve sağlık belgeleri istenir.

Sosyal incelemede ev, sosyal çevre ve iş çevresi ziyaretleri yapılabilir; ebeveynlik kapasitesi ve çocuğa sunulacak koşullar değerlendirilir. Belgeler ve ziyaretler yalnız biçimsel kontrol değildir.

Görevli ve yetkili mahkeme

Evlat edinme kararı, evlat edinenin oturma yeri; birlikte evlat edinmede eşlerden birinin oturma yeri mahkemesince verilir. Aile mahkemesi görevli, bulunmadığı yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görevlidir.

Mahkeme kararıyla evlatlık ilişkisi kurulur. Kurum sırası, bakım yerleştirmesi veya özel aile içi bakım tek başına soybağı oluşturmaz.

Nüfus, soyadı, velayet ve miras sonuçları

Ana ve babaya ait hak ve yükümlülükler evlat edinene geçer. Evlatlık, evlat edinenin soyadını alır; küçük için ad değişikliği ve nüfus kaydına ilişkin özel hükümler mahkeme kararı ve kayıt usulü içinde uygulanır.

Evlatlık, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; kendi biyolojik ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Evlat edinen ve hısımları ise evlatlığa mirasçı olmaz. Nüfus kayıtları arasında hakların korunmasını sağlayan bağlantı kurulur ve bilgiler gizlilik esasına tabidir.

Biyolojik aileyle hukuki bağ ve gizlilik

Evlat edinme biyolojik soybağını her yönüyle yok eden bir sistem değildir; mirasçılığın devamı bunun belirgin örneğidir. Ancak velayet ve bakım yetkileri evlat edinene geçer.

Evlat edinmeye ilişkin kayıt ve belgeler kanundaki gizlilik çerçevesinde korunur. Çocuğun bilgiye erişimi ile biyolojik aile ve evlat edinenlerin kişisel verileri arasında kanuni denge gözetilir.

Yabancı ülke bağlantılı evlat edinme

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı bulunduğu ülkenin ülkelerarası evlat edinme merkezi makamına veya yetkili birimine başvurmalıdır. Oturma izni ile çocuğun kabul eden ülkeye girmesine ve sürekli ikametine izin verileceğini gösteren belgeler istenebilir.

Vatandaşlık, mutad mesken, uygulanacak hukuk, merkezi makam işbirliği, yabancı kararın tanınması ve çocuğun ülkeye giriş koşulları birlikte planlanmalıdır. Özel kişiler arasında sınır ötesi çocuk teslimi güvenli ve hukuka uygun evlat edinme yolu değildir.

Evlat edinmenin kaldırılması

Rıza eksikliği veya diğer esaslı noksanlıklar, kanundaki şartlarla evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını gündeme getirebilir. Bu yol basit bir vazgeçme veya tarafların anlaşmasıyla ilişkiyi sona erdirme mekanizması değildir.

Küçüğün menfaati ağır biçimde zedelenmeyecekse usule ilişkin noksanlıkların kaldırmayı gerektirmeyebileceği; dava süreleri ve taraf sıfatı somut olayda ayrıca incelenmelidir.

Başlıca evlat edinme türleri

Hukuki dayanak ve editör notu

Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6284 sayılı Kanun ve konuya göre 5718 sayılı MÖHUK ile güncel içtihatlar birlikte değerlendirilir. Resmî bağlantıları Hukuki Kaynaklar sayfasında bulabilirsiniz.

Yayın, kaynak ve düzeltme ilkeleri →