Fiilî Ayrılık Nedeniyle Boşanma 2026

Temel kontrol noktaları

• Eski üç yıllık süre yürürlükte değildir.
• Süreyi bir yıla indiren değişiklik 7532 sayılı Kanun'un 13. maddesidir; 7531 değildir.
• Bir yıllık süre ret kararının verildiği değil kesinleştiği tarihten başlar.
• TMK m.166/4 boşanma sonucunu kolaylaştırsa da nafaka ve tazminat için kusur incelemesi ayrıca yapılabilir.

Eski üç yıllık kural nasıl değişti?

TMK m.166/4'ün önceki metni ret kararının kesinleşmesinden sonra üç yıl öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi 22 Şubat 2024 tarihli kararıyla üç yıllık ibareyi iptal etti ve iptal hükmünün yürürlüğünü dokuz ay erteledi.

Kanun koyucu 14 Kasım 2024 tarihli 7532 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle süreyi bir yıl olarak yeniden düzenledi; Kanun 27 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Güncel metinde üç yıl yazan içerikler yürürlükteki hukuku yansıtmaz.

TMK m.166/4'ün üç temel şartı

Birincisi, boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış önceki bir davanın reddedilmiş olmasıdır. İkincisi, ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesidir. Üçüncüsü, bu dönemde her ne sebeple olursa olsun ortak hayatın yeniden kurulamamasıdır.

Salt ayrı adreslerde yaşamak veya evliliğin bir yıldır kötü gitmesi önceki ret kararı yoksa bu maddeyi işletmez. Başka boşanma sebepleri varsa onlar ayrıca ileri sürülebilir.

Ret kararının kesinleşmesi neden kritik?

Süre karar tarihinden, duruşmadan veya davanın açılışından başlamaz. Gerekçeli kararın tebliği, istinaf/temyiz süreci ve kesinleşme kaydı kontrol edilmelidir.

Dilekçeye önceki dosyanın mahkeme-esas bilgisi, ret kararı ve kesinleşme şerhi eklenir veya dosyanın celbi istenir. Yanlış başlangıçla bir gün erken açılan dava bile süre şartı tartışması doğurabilir.

Hangi ret kararları madde kapsamındadır?

Kanun 'boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddi' der. Esastan ret ile görevsizlik, yetkisizlik, açılmamış sayılma, feragat veya usulden sona erme biçimlerinin etkisi aynı olmayabilir ve güncel içtihatla kontrol edilmelidir.

Sırf süreyi başlatmak için sonuçları anlaşılmadan feragat etmek güvenli bir yöntem değildir. Feragat, o davadaki haktan vazgeçme ve yargılama gideri gibi bağımsız sonuçlar doğurur.

Ortak hayatın yeniden kurulmaması nasıl ispatlanır?

Adres, tanık, kira/abonelik, okul, SGK veya benzeri yaşam kayıtları tarafların evlilik birliği olarak ortak hayatı sürdürmediğini gösterebilir. Zorunlu kısa görüşme, çocuk teslimi veya tek seferlik buluşma otomatik ortak hayat kurulması anlamına gelmez.

Buna karşılık eşlerin evlilik birliğini fiilen yeniden sürdürdüğünü gösteren ortak konut ve yaşam olguları süreklilik koşulunu etkileyebilir. İnceleme tek bir fotoğrafla değil bütün yaşam düzeniyle yapılır.

Kusur, tazminat ve nafaka

TMK m.166/4 şartları oluştuğunda evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemiyle boşanma kararı verilir. Bu kabul, maddi-manevi tazminat ve yoksulluk nafakası için kusuru gereksiz hâle getirmez.

Önceki dava ve ret sonrası dönemdeki olaylar, taleplerin dayanağı ve kusur dağılımı ayrı incelenir. İştirak nafakası çocuğun ihtiyacı ve ebeveynlerin gücüne göre belirlenir.

Velayet, kişisel ilişki ve geçici tedbirler

Bir yıllık ayrılık çocuğun hangi düzen içinde yaşadığını gösterebilir fakat fiilî durum mahkemeyi otomatik bağlamaz. Güncel üstün yarar, okul, bakım ve diğer ebeveynle ilişki değerlendirilir.

Dava sürerken geçici velayet, kişisel ilişki ve tedbir nafakası istenebilir. Önceki dosyadaki tedbirlerin yeni dosyada aynen süreceği varsayılmamalıdır.

Görev, yetki ve dilekçe yapısı

Aile mahkemesi görevlidir; yer itibarıyla TMK m.168 uygulanır. Dilekçede önceki dosya, ret ve kesinleşme tarihi, bir yıllık hesap, ortak hayatın kurulmadığı vakıaları ve bağlantılı talepler ayrı başlıklarda gösterilir.

Karşı tarafın önceki davadaki sıfatı veya yeni davayı hangi eşin açtığı tek başına engel değildir; şartlar oluştuğunda eşlerden biri isteyebilir.

Anayasa Mahkemesinin 2026 değerlendirmesi

Anayasa Mahkemesi 2026 tarihli norm denetiminde, güncel bir yıllık sürenin boşanmayı talep hakkı ile ailenin korunması arasındaki dengeyi ihlal ettiği iddiasını reddetti. Böylece yürürlükteki bir yıllık metin anayasal denetimden geçti.

Bu karar üç yıllık metni geri getirmedi. Güncel süre, aksi yönde yeni bir kanun veya iptal hükmü yayımlanmadıkça bir yıldır.

Eski ve güncel TMK m.166/4

Hukuki dayanak ve editör notu

Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6284 sayılı Kanun ve konuya göre 5718 sayılı MÖHUK ile güncel içtihatlar birlikte değerlendirilir. Resmî bağlantıları Hukuki Kaynaklar sayfasında bulabilirsiniz.

Yayın, kaynak ve düzeltme ilkeleri →