Rekabet yasağı nedir?

Çalışırken sadakat, ayrıldıktan sonra yasak

İşçi çalışırken sadakat borcu çerçevesinde işverene zarar veren rekabetten kaçınmalıdır. İşten ayrıldıktan sonraki rekabet yasağı ise TBK 444 ve devamındaki özel sözleşme koşullarına dayanır. İşverenin sektördeki her çalışmayı engelleme yetkisi yoktur. İki dönemin ayrılması önemlidir: devam eden iş ilişkisindeki davranış, sona erme sonrasındaki kayıt geçersiz olsa bile ayrı yükümlülükler bakımından değerlendirilebilir. Sır saklama borcu da rekabet etmeme ile tamamen aynı değildir.

Yazılılık ve çalışanın ehliyeti

İşçinin fiil ehliyetine sahip olması ve yasağı yazılı üstlenmesi gerekir. Sözleşmeye genel bir rekabet kaydı konulması, maddi geçerlilik koşullarının da gerçekleştiğini kanıtlamaz. Hangi şirketin menfaatinin korunduğu, hangi işin yasaklandığı ve hangi tarihten itibaren uygulanacağı anlaşılmalıdır. Şirket grubundaki bütün faaliyetleri gerekçesiz kapsayan hükümler ayrıca incelenir. İşçinin bir nüshayı alması, sonradan eklenen sayfalar veya farklı metinler hakkında uyuşmazlığı azaltabilir; imza tek başına sınırsız bağlayıcılık sağlamaz.

Ticari sır ve müşteri bilgisi

TBK 444, işçinin müşteri çevresi veya üretim sırları yahut işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânını ve bu bilginin kullanımının önemli zarar doğurabilmesini esas alır. Her çalışanın genel mesleki becerisi işverene ait sır değildir. Herkesçe bilinen piyasa bilgisiyle özel fiyatlandırma veya müşteri bağlantısı aynı değerlendirilemez. İşveren hangi bilginin neden korunması gerektiğini somutlaştırmalıdır. Sadece aynı sektörde yeni işe başlanması, bütün koşulların gerçekleştiğini göstermeyebilir.

Yer, zaman ve faaliyet sınırı

Yasak işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı tehlikeye düşürecek biçimde genişletilemez. Özel durum ve koşullar dışında süre iki yılı aşamaz. Yer ve faaliyet konusu bakımından da gerçek korunma ihtiyacıyla ölçülü sınır gerekir. Türkiye genelinde bütün sektör faaliyetini kapsayan hüküm, dar müşteri ilişkisini korumak için konulmuşsa sorun yaratabilir. İki yıllık sınır içinde olmak diğer aşırılıkları otomatik gidermez; üç unsur birlikte ve çalışanın mesleğiyle ilişkili değerlendirilir.

Hâkimin sınırlama yetkisi

Aşırı nitelikteki rekabet yasağı, kanundaki koşullarla kapsam veya süre yönünden sınırlandırılabilir. İşverenin üstlendiği karşı edim ve olayın bütün koşulları dikkate alınır. Bu yetki, her geçersiz kaydın mahkemece mutlaka baştan yazılacağı anlamına gelmez. Uyuşmazlıkta hangi kısmın aşırı olduğu ve uygulanabilir sınırın ne olması gerektiği somutlaştırılmalıdır. Taraflar belirsiz ve ağır bir hükmün mahkemede zaten düzeltilir düşüncesiyle bütün sonuçlarını göz ardı etmemelidir.

Cezai şart ve zarar

İhlal halinde zarar tazmini ve kararlaştırılmış cezai şart gündeme gelebilir. Cezanın varlığı işverenin her istediği tutarı hiçbir inceleme olmadan alacağı anlamına gelmez. Cezai şartın niteliği, borçtan kurtulma etkisi, aşan zarar ve indirim koşulları ayrı değerlendirilir. İşçinin hangi davranışının hangi yasak kapsamına girdiği önce belirlenmelidir. Yeni işteki görev ile önceki bilgi arasında bağ kurulmadan yalnız işyeri adıyla ihlal sonucu çıkarılmamalıdır.

Yasağın sona ermesi

İşverenin yasağın sürmesinde gerçek yararı kalmamışsa yükümlülük sona erebilir. Sözleşmenin işverence haklı sebep olmadan veya işçi tarafından işverene yüklenebilen nedenle sona erdirilmesinde TBK 447 önemlidir. Bu nedenle işten ayrılma sebebi yalnız kıdem tazminatı bakımından değil rekabet kaydı için de değerlendirilir. İstifa, ikale ve fesih belgelerinin başlıklarıyla yetinilmez; gerçek sona erme iradesi ve gerekçeleri araştırılır. Her ayrılıkta aynı yasak süresinin işleyeceği varsayılmaz.

Belge ve bilgi incelemesi

İş sözleşmesi, ayrı rekabet anlaşması, görev tanımı, erişilen kayıtlar, müşteri ilişkileri ve ayrılış belgeleri hazırlanır. Yeni işin faaliyet alanı ile çalışanın fiilî görevi de önemlidir. İşverenin müşteri kaybı iddiası varsa zaman ve bağlantı incelenir. İşçi eski işyerinin belgelerini delil toplamak için sınırsız kopyalayamaz; ticari sır ve kişisel veri kuralları saklıdır. Mevcut kayıtların mahkemeye uygun usulle getirilmesi istenebilir; tahmin edilen kayıplar kesin zarar gibi sunulmaz.

Dava ve görevli merci

İş ilişkisi sürerken sadakat borcuna dayanan talepler ile iş sonrası TBK 444–447 rekabet yasağı davaları ayrılır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 13 Haziran 2025 tarihli E.2023/1, K.2025/3 sayılı kararı, iş sonrası rekabet yasağına aykırılık davalarında asliye ticaret mahkemelerinin görevli olduğunu belirlemiştir. Talebin niteliğine uygun dava şartı arabuluculuk ve geçici koruma koşulları ayrıca incelenir. Dilekçede yasağın dayanağı, geçerlilik koşulları ve somut ihlal davranışı açıklanmalı; iş sırasında gerçekleşen başka talepler aynı hukuki kaynağa otomatik bağlanmamalıdır.

Örnek: satış yöneticisinin yeni görevi

Özel müşteri fiyatlarına ve bağlantılarına erişen satış yöneticisinin aynı müşterilere yeni şirket adına teklif vermesi, genel becerisini farklı pazarda kullanmasından farklıdır. Önceki kaydın hangi müşteri çevresini ve coğrafyayı koruduğu incelenir. İşverenin artık ilgili piyasada faaliyeti kalmadıysa korunma menfaati de ayrıca sorgulanır. Örnek kesin ihlal sonucu vermez; bilgi, zarar ihtimali ve yeni davranış arasındaki ilişkinin neden araştırıldığını gösterir. Sektör benzerliği tek kanıt değildir.

2026 tarihli görev kararı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 24 Şubat 2026 tarihli E.2026/73, K.2026/1638 sayılı kararı, rekabet yasağına dayanan cezai şart uyuşmazlığında bağlayıcı içtihadı birleştirme kararını uygulamış ve iş mahkemesi kararını görev yönünden bozmuştur. Bu sonuç, yasak kaydının esas bakımından kesin geçerli veya geçersiz olduğuna ilişkin bir hüküm gibi okunmamalıdır. Görev sorunu ile yer, faaliyet ve süre sınırlarının maddi değerlendirmesi ayrıdır. İşçinin genel becerisini kullanması, korunabilir bilginin niteliği ve fesih nedeni yine somut dosyada incelenir.

İmza öncesi ve ayrılışta değerlendirme

İşçi hangi mesleki faaliyetinin ne kadar süre engellendiğini anlamalı; işveren gerçek bilgi ve müşteri menfaatini tanımlamalıdır. Gizlilik hükmü ile rekabet etmeme kaydı ayrı yazılabilir. Sona erme sırasında kayıt yeniden hatırlatılsa da geçerlilik koşulları değişmez. Açık sınırlar yeni iş seçimini ve tarafların beklentisini anlaşılır kılar. Sonradan uyuşmazlık çıkarsa yalnız ağır cezai şart rakamına odaklanmak yerine önce yasak borcunun hukuken var olup olmadığı belirlenmelidir.

Sık sorulan sorular