TMK Madde 48 – Madde Metni
Madde 48 – Tüzel kişiler, cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehildirler.
TMK Madde 48 Gerekçesi
İlk düzenlemenin resmî madde gerekçesi — tam metin
Yürürlükteki Kanunun 46 ncı maddesini karşılamaktadır.
Maddenin kenar başlığında, yürürlükteki metnin kenar başlığındaki "Medenî haklardan istifade" deyimi yerine, teknik ve daha doğru bir ifade olan hem kaynak Kanunda hem de 1984 tarihli Öntasarıda kullanılan "Hak ehliyeti" terimi tercih edilmiştir.
Hüküm değişikliği yoktur; madde içerik itibarıyla yürürlükteki metnin aynıdır.
Böylece, yaradılış gereği sadece insanlara özgü olan ve maddede "...cins, yaş, hısımlık gibi..." ifadesiyle sınırlayıcı olarak sayılmayan nitelikler dışındaki bütün haklara ve borçlara tüzel kişilerin de ehil olduğu vurgulanmak suretiyle gerçek ve tüzel kişilerin ehliyet eşitliğini esas alan medenî hukuk yaklaşımı muhafaza edilmektedir. Ancak, yürürlükteki metinde kullanılan "... bütün hakları iktisap ve borçları iltizam edebilirler" tarzındaki ifade, "... bütün haklara ve borçlara ehildirler." şeklinde değiştirilmiştir. Nitekim, hak ehliyeti kavramı, haklara ve borçlara ehil olma şeklinde açıklandığı için kaynak Kanunda da (m. 53) aynı ifade kullanılmaktadır.
1984 tarihli Öntasarının 47 nci maddesinde yer alan "Özel hükümler saklıdır." şeklindeki ikinci fıkranın maddeye alınması, kaynak Kanun da izlenmek suretiyle, gereksiz görülmüştür.
TBMM, 21. Dönem, 1/611 esas numaralı Türk Medenî Kanunu Tasarısı; 723 sıra sayılı rapor · Madde 48 gerekçesi, basılı/PDF sayfa 47 · Kontrol: 14 Eylül 2026
TMK Madde 48 ile İlgili Yargıtay Kararları
Varlığı saptanamayan şirket adına kurulan kredi ve ipotek
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi
2015/14595 E. · 2016/5359 K. · 24 Mart 2016
Hukuki mesele: Asıl kredi borçlusu gösterilen şirketin bulunmamasının kredi sözleşmesine ve buna bağlı ipoteğe etkisi.
Madde ile ilişkisi: Kararda, varlığı saptanamayan şirketin haklara ve borçlara ehil olmaması, somut kredi ilişkisinin geçerliliği bakımından değerlendirilmiştir.
Karar özeti: İlk derece mahkemesi, yapılan yazışmalarda kredi borçlusu olarak gösterilen şirketin bulunmadığını saptadı. TMK 47, 48 ve 49 çerçevesinde bu şirketin hak ve fiil ehliyetinin bulunmadığı, kredi sözleşmesinin ve ona bağlı ipoteğin geçersiz olduğu gerekçesiyle ipoteğin kaldırılmasına karar verdi. Yargıtay, dosyadaki delilleri ve kararın gerekçelerini esas alarak bankanın temyiz itirazlarını reddetti ve hükmü onadı.
Resmî karar metni ↗ · Belge: 228890900 · Kontrol: 14 Eylül 2026
Maddenin Uygulamadaki Anlamı
Adar Hukuk açıklaması · kanun, gerekçe veya karar alıntısı değildir.
Madde, insana özgü niteliklere bağlı haklar dışındaki hak ve borçlara tüzel kişilerin de ehil olmasını düzenler.
Haklara ve borçlara ehil olma ile bunların organlar aracılığıyla kullanılması, TMK 48 ile 49–50. maddelerde ayrı düzenlenmiştir.
İlgili TMK Maddeleri
Kaynaklar ve Güncelleme Bilgileri
Madde metni, UYAP Mevzuat’taki 4721 sayılı Kanunun 14 Eylül 2026 tarihinde erişilen konsolide metninden alınmıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi PDF adresine bu taramada erişilemediği için erişilebilir resmî konsolide UYAP yayımı esas alınmıştır.
Kaynak kontrolü, hukukçu onayı ve mevzuatın değişiklik tarihi ayrı bilgilerdir. Bu sayfa için ayrıca verilmiş bir hukukçu onayı kaydı bulunmamaktadır. Metinler kendiliğinden güncellenmez.
TMK tam metnini okuyun →