Turkuaz Kart nedir?

Nitelikli katkıya dayalı özel belge

6735 sayılı Kanun ve Turkuaz Kart düzenlemeleri, Türkiye’nin uluslararası işgücü politikası kapsamında özel bir başvuru yolu oluşturur. Eğitim, deneyim, bilim ve teknoloji katkısı, yatırım ve istihdam etkisi değerlendirilir. Kültür, sanat, spor veya Türkiye’nin tanıtımına uluslararası katkı gibi alanlar da resmi açıklamada sayılır. Başvurucu yalnız kendisini başarılı olarak tanımlamakla yetinmemeli; hangi kategoriye ve hangi somut niteliğe dayandığını açıkça ortaya koymalıdır.

Başvuruya elverişli niteliklerin gösterilmesi

Yüksek nitelikli işgücü için eğitim, mesleki bilgi, ücret ve deneyim gibi unsurlar; yatırımcıda yatırım ve ihracat düzeyi ile istihdam büyüklüğü önem taşıyabilir. Araştırmacı, sanatçı veya sporcu için farklı kanıtlar gerekir. Her grup için tek değişmez sermaye veya diploma formülü varsayılmaz. Başvurunun iddiası gerçek faaliyetle uyumlu olmalıdır. Basında yer alma, ödül veya şirket kaydı gibi belgelerin kaynağı, kapsamı ve kişiye aitliği doğru açıklanmalıdır.

Üç yıllık geçiş süresi

Turkuaz Kartın ilk üç yılı geçiş süresidir. Bakanlık bu dönemde yürütülen faaliyetler hakkında bilgi ve belge isteyebilir. Kartın verilmesiyle bütün incelemelerin sonsuza kadar kapandığı söylenemez. Başvuruda vaat edilen çalışma veya katkının nasıl sürdürüldüğü izlenir. İptal nedenleri ve bildirim yükümlülükleri ayrıca geçerlidir. Yabancı kartı teslim aldıktan sonra rapor veya kayıt taleplerini takip etmeli; elektronik posta ve adres bilgilerinin güncelliğini korumalıdır.

Turkuaz, Mavi Kart ve vatandaşlık

Renkle anılan belgelerin hukuki dayanakları farklıdır.

Geçiş kaydının kaldırılması başvurusu

Resmi ÇSGB açıklamasına göre geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kala başlayan dönemde ve her durumda süre dolmadan başvuru yapılır. Şartlarla geçiş kaydı kaldırılarak süresiz Turkuaz Kart düzenlenir. Üç yılın kendiliğinden dolması yeterli değildir. Süre geçtikten sonra yapılan kaldırma başvurusunun reddedilmesi ve kartın geçersiz hale gelmesi sonucu açıklanır. Kartın başlangıç tarihi ve son başvuru günü ayrı takvime bağlanmalıdır.

Süresiz çalışma izniyle ilişki

Turkuaz Kart sahibi süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır; fakat başvurunun dayanağı süresiz izin için aranan genel sekiz yıllık çalışma geçmişiyle aynı değildir. Nitelikli katkı değerlendirmesi kendi usulüne tabidir. Ayrıca yabancılara kapalı meslekler ve mesleki ruhsat koşulları önemini korur. Kartın birden çok hak sağlaması Türk vatandaşlığının siyasi haklarını otomatik verdiği anlamına gelmez. Yapılacak faaliyetin özel mevzuatı ayrıca okunmalıdır.

Eş ve çocuklara verilen belge

Mevzuata göre eş ve bakmakla yükümlü olunan çocuklara kart sahibi yakını olduklarını gösteren, ikamet izni yerine geçen belge verilebilir. Aile ilişkisinin ve çocuğun durumunun belgelenmesi gerekir. Yakın belgesi, aile üyesinin otomatik aynı çalışma yetkisini taşıdığı anlamına gelmez. Evlilik, doğum, velayet ve bağımlılık kayıtları ilgili koşullara göre hazırlanır. Aile planında ana kartın durumu kadar yakın belgesinin geçerliliği ve kapsamı da ayrı takip edilmelidir.

Başvuru dosyasının hazırlanması

Pasaport, kimlik ve mesleki geçmişle kategoriye özgü kanıtlar birlikte sunulur. Araştırmacıda yayın ve proje, yatırımcıda ekonomik faaliyet ve istihdam, sporcuda resmi başarı kayıtları uygun olabilir. Bütün dosyalara aynı belge paketi önerilmemelidir. Belgelerdeki ad ve tarih farklılıkları açıklanır; yabancı evrakın tercüme ve tasdik koşulları kontrol edilir. Başvuru formunda gerçekleşmiş işler ile geleceğe ilişkin planlar ayrılır. Doğrulanamayacak başarı veya kurum bağlantısı varmış gibi gösterilmez.

İzleme döneminde faaliyet değişirse

Yabancının projeyi bırakması, işini veya yatırımını önemli ölçüde değiştirmesi kartın dayandığı koşulları etkileyebilir. Yeni durumun bildirim ve değerlendirme usulü Bakanlık kayıtlarıyla takip edilir. Kartın henüz son günü gelmedi diye koşulların değişmesi önemsiz sayılmaz. Faaliyet raporu istenirse verilen süre ve kapsam korunur. Gerçekleşmeyen hedeflerin nedeni açıklanmalı; eski belgelerin tekrar sunulması güncel faaliyet kanıtıymış gibi kullanılmamalıdır.

Vatandaşlık bakımından ayrı süreç

Turkuaz Kart sahibi ve kanundaki aile kapsamı istisnai vatandaşlık düzenlemesiyle bağlantılı olabilir. Buna rağmen kart otomatik Türk vatandaşlığı veya kimlik kartı değildir. 5901 sayılı Kanun kapsamında başvuru ve yetkili makam kararı ayrıca gerekir. Milli güvenlik ve kamu düzeni koşulları değerlendirilir. Kartın verilmiş olması vatandaşlık sonucuna kesin süre veya garanti sağlamaz. Aynı ailede hangi kişinin hangi hüküm kapsamında değerlendirildiği doğru belgelerle açıklanmalıdır.

Ret ve iptal kararlarının denetimi

Olumsuz kararın tam gerekçesi, dayanak maddesi ve tebliğ tarihi alınır. Çalışma izinlerine ilişkin Bakanlık itirazı ve idari yargı seçenekleri somut işleme göre değerlendirilir. Geçiş kaydının süresinde kaldırılmamasıyla esas koşullar nedeniyle ret aynı olay değildir. Başvuruda hangi eksikliğin veya değerlendirme hatasının bulunduğu somutlaştırılır. Mahkemeye başvurulması kartı her durumda kendiliğinden geçerli hale getirmez; mevcut izin ve mahkeme kararının kapsamı ayrıca takip edilir.

Örnek: araştırmacının geçiş dönemi

Uluslararası projesi nedeniyle kart alan araştırmacı, üç yıllık dönemde laboratuvar veya proje değişikliği yaşamış olabilir. Faaliyetlerin devamı, yeni kurum, yayın ve proje belgeleriyle açıklanır. Geçiş kaydının kaldırılması için son yüz seksen günlük başvuru dönemi ayrıca izlenir. Sadece üç yıl Türkiye’de bulunduğunu söylemek katkının sürdüğünü göstermeyebilir. Ailesinin yakın belgeleri de kontrol edilir; ana kartın değişikliği bütün aile için aynı anda planlanmalıdır.

Sık sorulan sorular