UYAP nedir?

UYAP neyin kısaltmasıdır?

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi, mahkeme ve icra işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesine hizmet eder. Vatandaş, avukat, kurum ve bilirkişi gibi farklı kullanıcı grupları için ayrı portallar bulunur. Vatandaş portalı, kişinin tarafı olduğu dosyaları ve yetkisine açık bilgileri görmesini sağlar. Sistem bir avukatlık hizmeti veya bütün hukuki sorunları kendiliğinden çözen karar aracı değildir.

Portallar ve erişim yetkisi

Vatandaş portalıyla avukat portalının yetkileri aynı değildir. Kullanıcının taraf sıfatı, dosya türü, gizlilik veya erişim kısıtları ve kimlik doğrulama yöntemi görüntülenebilecek içerikleri etkileyebilir. Bir dosyanın başka kullanıcı ekranında görünmesi kişinin kendi hesabında bütün evrakın açılacağı anlamına gelmez. Güncel arayüzde sunulan hizmet ve erişim açıklaması esas alınmalıdır; eski ekran tarifleri zamanla değişebilir.

e-Devlet ile elektronik imza farkı

e-Devlet üzerinden kimlik doğrulamak ile bir dilekçeyi güvenli elektronik imzayla imzalamak aynı işlemdir denilemez. Dosya sorgulama yetkisi her usul işlemini imzasız yapma yetkisi vermez. Hangi başvurunun hangi kimlik doğrulama ve imza biçimini gerektirdiği portalın güncel hizmetinde kontrol edilir. Elektronik işlem tamamlandığında gönderim ve alındı kayıtları ayrıca doğrulanmalıdır.

Dosya görüntüleme neyi gösterir?

Dosya numarası, taraflar, duruşma ve safahat bilgileri dosyanın izlenmesini kolaylaştırır. Ancak kapak bilgisinin görünmesi dosyanın bütün hukuki içeriğinin anlaşıldığı anlamına gelmez. Kararın hüküm fıkrası, gerekçesi ve tebliğ kayıtları ayrı incelenir. Dosyada işlemin kayda girmesiyle hukuken tebliğ edilmesi farklı olaylardır. Sadece ekran durumuna bakarak süre hesabı yapılmamalıdır.

Elektronik tebligattan ayrımı

UYAP dosya ekranı ile UETS elektronik tebligat sistemi aynı işlevi görmez. Dosyada evrakı görmek her durumda tebliğ yerine geçmez; kanuni tebliğ ve varsa öğrenmenin etkisi ilgili usule göre belirlenir. Elektronik tebligatta adrese ulaşma ve beşinci gün sonunda tebliğ edilmiş sayılma kuralı önemlidir. Bildirim SMS’i veya e-postası da asıl tebligat delil kaydıyla karıştırılmaz.

Dilekçe ve evrak gönderimi

İzin verilen başvurularda doğru dosya ve evrak türü seçilmeli, ekler okunabilir biçimde hazırlanmalıdır. Taslak kaydetmek, imzalamak ve sisteme göndermek farklı aşamalardır. Gönderim tamamlandığında işlem sonucu, evrak numarası ve alındı belgesi kontrol edilir. Eksik ek veya yanlış dosya seçimi, iyi yazılmış dilekçenin istenen usuli sonucu doğurmasını engelleyebilir.

Harç ve ödeme bilgileri

Harç hesaplama ekranı, işlem türüne ve girilen bilgilere bağlı sonuç verir. Yanlış dava değeri veya yanlış başvuru türü yanlış hesap doğurabilir. Ödeme yapılması da tek başına dilekçenin süresinde ve doğru biçimde gönderildiğini kanıtlamaz. Tahsilat makbuzu ile evrak gönderim kaydı birlikte tutulmalıdır. Dosya türündeki muafiyetler ve özel harç kuralları ayrıca değerlendirilir.

Teknik sorun ve süre

Süreli başvuruda teknik hatanın ekran görüntüsü, işlem saati ve alınan hata kaydı önemlidir; ancak her bağlantı sorunu otomatik süre uzatmaz. Sistemsel kesintinin etkisi ilgili usul kanunu, resmî duyuru ve somut kayıtla değerlendirilir. Alternatif usuli başvuru imkânı varsa süresi içinde kullanılması düşünülür. Portalda taslak bulunması başvurunun mahkemeye ulaştığı anlamına gelmez.

Örnek ve belge kontrolü

Bir karar dosyada görüldüğünde önce tam metin ve tebliğ kaydı alınır; sadece karar verildi satırından istinaf süresi çıkarılmaz. Elektronik dilekçede ise doğru dosya, imza, ekler ve başarılı alındı kontrol edilir. Dosya numarası, evrak numarası ve ödeme makbuzu aynı belge değildir. Hukuki incelemeye esas olmak üzere karar, tutanak, tebligat ve ilgili dilekçeler bütün halinde hazırlanmalıdır.

Safahat ve tam evrak arasındaki fark

Dosya safahatı işlemlerin kısa kaydını gösterir; karar veya tutanağın bütün içeriğini taşımaz. Örneğin duruşma yapıldı kaydı, taraflardan hangisinin hangi beyanda bulunduğunu veya hangi ara kararın kurulduğunu açıklamaz. Hukuki değerlendirme için tutanağın tam metni gerekir. Karar verildi kaydı da davanın kabul veya reddinin gerekçesini, yargılama giderini ve kanun yolu ihtarını tek başına göstermez. Dosya numarasıyla ilişkilendirilen tüm evrakların tarih ve sıra bilgileri korunmalıdır. Aynı dosyada birden çok karar bulunuyorsa eski ara kararla son hüküm karıştırılmamalıdır. İndirilen evrakın elektronik imza ve doğrulama bilgileri de gerektiğinde incelenir; ekran görüntüsüyle asıl elektronik belge her kullanım amacı bakımından aynı değildir.

Başarılı gönderimi belgelemek

Elektronik dilekçede dosya seçimi, belge hazırlama, imzalama ve gönderme adımları tamamlandıktan sonra sistemin işlem sonucuna bakılır. Dilekçenin bilgisayarda imzalı bulunması mahkemeye ulaştığını göstermez. Gönderim sırasında hata oluşmuşsa taslak klasöründe kalabilir veya eklerden biri aktarılmamış olabilir. Alındı belgesinde dosya, tarih, saat ve evrak bilgileri kontrol edilir. Yanlış dosyaya gönderildiği anlaşılırsa düzeltme için uygun usul değerlendirilir; aynı evrakı rastgele birçok dosyaya göndermek çözüm değildir. Eklerin açılabilirliği ve sayfa bütünlüğü de doğrulanmalıdır. Özellikle rapor veya kararın yalnız ilk sayfasının eklenmesi hukuki talebin anlaşılmasını zorlaştırabilir. Harç makbuzu ile gönderim alındısının birlikte saklanması işlemin iki ayrı yönünü belgelendirir.

Sistem bilgisi ile hukuki durum

Portalda dosyanın açık, kapalı veya derdest görünmesi hukuki sonucun bütün ayrıntılarını anlatmaz. İcra dosyası işlemden kaldırılmış olabilir; bu her olayda borcun maddi hukuk bakımından sona erdiği anlamına gelmez. Mahkeme dosyasının kapalı görünmesi de kararın mutlaka kesinleştiğini göstermez; kanun yolu ve kesinleşme kayıtları incelenir. Aynı şekilde borç hesabı belirli tarihli olabilir ve sonradan faiz veya ödeme nedeniyle değişebilir. Kullanıcı ekrandaki etiketi hukuki sonucun yerine koymadan dayanak evrakı almalıdır. Avukata değerlendirme için yalnız durum görüntüsü değil karar, tebligat ve ilgili hesap sunulması gerekir. Böylece teknik sistem kaydıyla tarafların gerçek hak ve borçları arasındaki ilişki somut belgeler üzerinden kurulabilir.

Portal üzerinden dosya örneği hazırlama

Hukuki inceleme için indirilen evraklar dosya ve tarih bilgileriyle düzenlenebilir. Aynı isimle kaydedilen birçok kararın karışmaması için mahkeme, esas numarası ve evrak tarihi korunur. UDF, PDF veya görüntü formatında belgenin bütün sayfaları bulunmalıdır. Bir ekin şifreli veya açılmaz olması gönderildiği halde okunamayacağı anlamına gelebilir. Karar yanında tebliğ mazbatası, son tutanak ve ilgili başvuru dilekçesi varsa birlikte hazırlanır. Belgelerin düzenlenmesi onların hukuki doğruluğunu otomatik sağlamaz; yalnız incelemeyi kolaylaştırır. Başvuru süresi konusunda portal görüntüsü yerine tebligat ve usul kayıtları esas alınmalıdır. Erişim kısıtlıysa dosyanın mevcut sıfat ve yetki kapsamında hangi yoldan incelenebileceği güncel hizmet açıklamasından kontrol edilir.

Sık sorulan sorular