Borca itiraz nedir?

İtirazın konusu

Borç hiç doğmamış, ödenmiş, henüz muaccel olmamış veya yanlış hesaplanmış olabilir. Borca itiraz bu maddi savunmaların takip usulüne uygun biçimde ileri sürülmesidir. İcra müdürlüğünün işleminin hukuka aykırılığına yönelik şikâyet ise farklıdır. Borcun bulunmadığını açıklamakla tebligat usulsüzlüğünü ileri sürmek aynı işlemi hedeflemez; gerekirse ayrı başvurular birlikte planlanır.

Genel hacizde süre ve makam

Genel haciz yolunda İİK 62 uyarınca itiraz ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır. Dilekçe veya tutanağa geçirilecek sözlü beyan mümkündür. Başka bir icra dairesi üzerinden gönderimde ilgili usul ve masraf kuralları uygulanır. Borçlu ayrıca Türkiye içindeki adresini bildirmelidir. Alacaklıya gönderilen mesaj veya telefon konuşması bu usul işlemini karşılamaz.

Kambiyo yolunda farklı sistem

Kambiyo senetlerine özgü hacizde borca itiraz beş gün içinde icra mahkemesine yöneltilir. Ödeme emrindeki on günlük ödeme süresiyle karıştırılmaz. İtirazın etkisi de farklıdır: kural olarak satış dışındaki takip işlemleri kendiliğinden durmaz. İlamlı icrada ise genel borca itiraz yerine ilamın infazına özgü başvurular değerlendirilir. Önce takip yolunu tanımlamak doğru savunmanın ön şartıdır.

Tam ve kısmi itiraz

Borcun tümü çekişmeliyse bu açıkça ifade edilir. Bir kısmı kabul ediliyorsa itiraz edilen kısmın ciheti ve miktarı gösterilmelidir. Örneğin yalnız belirli bir faturanın bedeli ödenmişse hangi dönem ve tutarın reddedildiği açıklanır. Genel bir toplam itirazı ile faiz türüne itiraz aynı değildir. İtiraz edilmeyen kısım yönünden takip devam edebileceğinden sınırın doğru kurulması önemlidir.

İmza ve yetki savunması

Takip bir senede dayanıyor ve senet altındaki imza reddediliyorsa ayrıca ve açıkça imzaya itiraz gerekir. Borca itiraz edilmesi imzanın da inkâr edildiği anlamına gelmez. Yetki itirazı da kendi koşullarıyla ileri sürülür; yalnız borcun bulunmadığını söylemek yetki uyuşmazlığını açıklamaz. Şirketlerde imza aidiyeti, temsil yetkisi ve borcun ticari ilişkiye ait olması ayrı meseleler olabilir.

İtirazın takibe etkisi

Genel hacizde geçerli ve süresindeki itiraz, itiraz edilen kısım için takibi durdurur. Bu karar borcun maddi hukuk bakımından yokluğunu kesin olarak saptamaz. Alacaklı uygun belgelerle itirazın kaldırılmasını veya iptalini isteyebilir. Takibin durması bütün hacizlerin otomatik silinmesi veya alacak talebinin sona ermesi olarak yorumlanmamalıdır; dosyanın aşaması ayrıca incelenir.

Alacaklının devam yolları

İİK 68 ve 68/a kapsamındaki belgeler varsa itirazın kaldırılması gündeme gelebilir. Daha geniş inceleme gereken uyuşmazlıklarda itirazın iptali veya alacak davası değerlendirilir. İtirazın alacaklıya tebliği sürelerin başlangıcı bakımından önem taşır. Haksız itirazın tazminat sonuçları da talep, alacağın niteliği ve kanuni koşullara bağlıdır; her itiraz otomatik ceza doğurmaz.

Süre kaçırılması ve tebligat

Süre geçirilmişse sıradan bir geç itiraz takibi durdurmaz. Kusursuz engel nedeniyle gecikmiş itiraz, usulsüz tebligat şikâyeti ve menfi tespit gibi yolların şartları farklıdır. Hangisinin uygulanacağı olay ve belgelere göre belirlenir. Tebligatı geç görmek ile usulsüz tebliğ aynı olgu değildir. Elektronik tebligatın delil kaydı alınmadan başlangıç günü hakkında kesin değerlendirme yapılmamalıdır.

Örnek, karşı örnek ve belgeler

Aynı kira ayını gösteren dekont ve ödeme emri, ödeme savunması bakımından güçlü bir eşleştirme sağlar. Sadece kira yazan fakat başka aya ilişkin havale ise aynı sonuca otomatik götürmez. Takip talebi, ödeme emri, tebliğ kaydı, sözleşme, fatura, senet ve ödeme tablosu birlikte hazırlanır. Borçlu başvuru nüshası ve alındı kaydını saklayarak hangi tarihte hangi kapsamda itiraz ettiğini belgelemelidir.

Kısmi itiraz için hesap örneği

Takipte üç ayrı aya ait kira isteniyorsa borçlu yalnız bir ayın ödendiğini savunabilir. Bu durumda hangi ay, hangi tutar ve hangi ödeme belgesinin esas alındığı açıklanmalıdır. İtirazın yalnız miktar kısmı değil dayanağı da anlaşılır olmalıdır. Faiz için ayrıca oran veya başlangıç tartışılıyorsa bu ayrılır. Bir miktarı kabul ettiğini açıklayan kişinin sonra aynı borcun tamamını reddeden beyanları hukuki değerlendirmeyi güçleştirebilir. Bu nedenle dekontlar dönemlere dağıtılarak ana para, faiz ve gider satırları hazırlanır. İtiraz edilmeyen kısmın usuli durumu farklı olabileceğinden toplam borca yönelik belirsiz bir metin yerine açık kapsam tercih edilir. Hesap tablosu dilekçedeki iradenin yerini almaz; onu somutlaştırır.

Gecikmiş itirazı normal itirazdan ayırma

İİK 65 kapsamındaki gecikmiş itiraz, kişinin kusuru olmadan engellenmesi ve kanuni süre koşullarıyla ilgilidir. Engelin sona ermesi, hangi nedenle süresinde başvurulamadığı ve bu olgunun belgeleri önemlidir. Tatilde bulunmak, belgeyi açmamak veya alacaklıyla pazarlık yapmak her durumda kusursuz engel sayılmaz. Usulsüz tebligat şikâyeti ise farklı bir hukuki soruna yönelir. Bu yolların başvuru makamı ve süreleri sıradan icra dairesine itirazdan farklı olabilir. Dolayısıyla süreyi kaçırdım diye aynı dilekçeye gecikmiş kelimesi eklemek yeterli değildir. Önce tebligatın usulü, öğrenme anı, engel ve takibin aşaması ayrıntılı biçimde belirlenmelidir.

İtirazın delil dosyasına dönüşmesi

İlk itirazın takip türüne uygun yapılmasından sonra alacaklı bir devam yolu seçerse delillerin değerlendirilmesi önem kazanır. Borçlunun itirazı borcu yok etmese de uyuşmazlığın kapsamını gösterir. Ödeme iddiası varsa havalenin alacaklıya ait hesaba gittiği, açıklama ve tarih bağlantısı kurulmalıdır. Üçüncü kişinin yaptığı ödeme için borçla ilişki açıklanır. Borç yenilendi veya taksitlendirildi deniyorsa son anlaşmanın metni gerekir. Yalnız tarafların birbirine gönderdiği öfkeli mesajlar, açık ödeme makbuzuyla aynı ispatı sağlamaz. Hazırlıkta sözleşme kurulması, ifa, vade, ödeme, takip ve itiraz sıralaması kurulması hangi maddi savunmanın hangi belgeye dayandığını görünür hale getirir.

İtiraz belgesinin alındısı

Başvurunun içeriği kadar yapıldığı tarih de belgelenmelidir. Genel haciz itirazında dosya numarasının yanlış yazılması veya dilekçenin başka evrak türüyle kaydedilmesi uyuşmazlık yaratabilir. Borçlu alındı kaydında doğru icra dosyasının bulunduğunu ve sunduğu metnin eksiksiz işlendiğini kontrol edebilir. Sözlü itirazda tutanağın içeriği önemlidir; özellikle imza inkârı veya kısmi itiraz kayda açık geçmelidir. Elde bulunan dilekçe taslağı, kuruma teslim edildiğini tek başına kanıtlamaz. Elektronik başvuruda da gönderim tamamlandı bilgisi ile taslak birbirinden ayrılır. Kayıt örneğinin saklanması, sonradan itirazın süresi veya kapsamı tartışıldığında somut inceleme yapılmasını sağlar; borcun esasını ayrıca ispatlamaz.

Sık sorulan sorular