Yurt dışı borçlanması nedir?

Hangi hukuki imkândır?

3201 sayılı Kanun, yurt dışında geçen belirli sürelerin Türkiye bakımından borçlanılmasını düzenler. Kişi Türkiye'de hiç çalışmamış olsa bile kanuni kapsam koşulları varsa başvuru ihtimali incelenebilir. Buna karşılık yurt dışında yaşanan bütün yıllar hiçbir ayrım olmadan sigortalı gün sayılmaz. Yaş, vatandaşlık, sürenin niteliği ve belge önemlidir. Borçlanma talebi ile yaşlılık aylığı talebi ayrı işlemlerdir; hizmet kazanımı aylığın bütün şartlarının aynı anda gerçekleştiği anlamına gelmez.

Hangi süreler borçlanılabilir?

Yabancı ülkedeki kanuni sigortalılık süreleri, bunların arasında veya sonunda belirli işsizlik dönemleri ve ev kadınlığı süreleri ilgili sınırlarla değerlendirilir. Kanunun yaş ve vatandaşlık koşulları göz önünde tutulur. Aynı günlerin farklı belge başlıklarıyla iki kez kazanılması mümkün değildir. Ülke kayıtlarında çalışma ile ikamet farklı görünüyorsa hangi dönemin hangi dayanakla istendiği açıklanmalıdır. Sadece pasaport giriş çıkış çizelgesi bütün sigortalı çalışma ayrıntılarını kanıtlamayabilir; yetkili kurumun hizmet belgesi önem taşır.

Borçlanma ve uluslararası sözleşme farkı

Sosyal güvenlik sözleşmesi kapsamında yabancı hizmetlerin birleştirilmesi, yabancı ilk girişin etkisi ve 3201 borçlanması aynı değildir. Her ülkede aynı sözleşme hükmü bulunmaz. Borçlanma yapılmadan sözleşmeye dayalı kısmi aylık ihtimali veya başlangıç değerlendirmesi ayrı incelenebilir. Her yabancı çalışma tarihinin doğrudan Türkiye başlangıcı olduğu söylenemez. Ülke, dönem ve talep edilen hak belirlenmelidir. Hukuki değerlendirme, önce mevcut sözleşmeyi ve hizmet kayıtlarını, sonra borçlanmanın gerçekten sağlayacağı ek sonucu karşılaştırmalıdır.

Vatandaşlık ve mavi kart

Türk vatandaşlığıyla geçen dönemler ve doğumla Türk vatandaşı olup izinle çıkmış kişiler yönünden kanundaki özel kapsam değerlendirilir. Başvuru tarihinde farklı vatandaşlık statüsü bulunması her durumda aynı sonucu doğurmaz. Vatandaşlığa giriş, çıkış ve izin tarihleri gün bazında önem taşıyabilir. Yalnız kimlik belgesinin bugün ne olduğu ile bütün geçmiş dönem çözülemez. Nüfus kayıtları ve ilgili vatandaşlık belgeleri hazırlanır. Hak sahibinin başvurusu veya vefat edenin dönemleri söz konusuysa kişisel kapsam ayrıca incelenir.

2019 sonrası statü etkisi

Yurt dışı borçlanmasında 1 Ağustos 2019 sonrası başvuruların 4/b kapsamında değerlendirilmesine ilişkin düzenleme önemli sonuçlar yaratır. Daha eski başvuru ve ödemeler geçiş hükümleriyle incelenmelidir. Borçlanma yapılınca otomatik 4/a emekliliği sağlandığı söylenemez. Karma hizmet ve aylığı bağlayacak statü kişinin ilk sigortalılığı ve diğer kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir. Aynı gün sayısını kazanmak ile aynı prim hedefinden aylık almak farklıdır. Başvuru öncesi statü sonucunu hesaplamak, beklenmeyen daha yüksek gün gereksinimini fark etmeye yardımcı olur.

2026 oran ve maliyet

SGK'nın 2026 açıklamasında seçilecek günlük kazancın yüzde kırk beşi esas alınır. O yıl alt sınır üzerinden günlük borç 495,45 lira olarak gösterilir; üst kazanç tercihi tutarı artırır. Rakam başvuru tarihi ve geçerli sınırlarla ilişkilidir, bütün yıllar için sabit değildir. Kişinin kaç gün borçlanabileceği ve kaç güne ihtiyacı bulunduğu ayrı hesaplanır. Yüksek kazanç seçmenin aylığa etkisi de dönem ve diğer hizmetlere bağlıdır; daha pahalı ödeme otomatik aynı oranda daha yüksek aylık vaat etmez.

Üç aylık ödeme süresi

3201 kapsamındaki borç tutarının tebliğinden itibaren üç aylık süre önemlidir. Bu süre, birçok 5510 borçlanmasındaki bir aylık takvimle karıştırılmamalıdır. Süresinde ödeme ve kısmi ödeme karşılığı kazanılan günler kurum kaydından kontrol edilir. Yeni başvuru gerektiğinde güncel koşullar ve tutar uygulanabilir. Ödeme yapılacak borç ve hesap bilgisi doğru olmalıdır. Başvurunun tamamı için para yatırılmaması halinde tüm süre kazanılmış sayılmaz; gerçek ödeme ile hizmete eklenen gün birlikte karşılaştırılmalıdır.

Kesin dönüş ne zaman aranır?

Borçlanma başvurusuyla aylık bağlanması aynı aşama değildir. Kesin dönüş koşulu aylık yönünden değerlendirilir; bunun yalnız Türkiye'ye fiziksel olarak taşınmak anlamına geldiği düşünülmemelidir. Yurt dışında çalışmanın sona ermesi ve sosyal sigorta veya sosyal yardım ödemelerine ilişkin kanuni koşullar önem taşır. Kısa süreli çalışmaya ilişkin istisnalar gibi özel düzenlemeler ayrıca incelenir. Emeklilikten sonra yurt dışında tekrar çalışma veya ödeme alma durumları aylığı etkileyebilir; ülke ve ödeme türü somutlaştırılmalıdır.

Gerekli belgeler

Yabancı sigorta kurumunun hizmet belgesi, çalışma ve ikamet kayıtları, ev kadınlığına dayanak belgeler, kimlik ve vatandaşlık bilgileri hazırlanır. Belgelerin ülkeye göre istenen onay ve tercümesi kontrol edilir. Her yabancı belgenin aynı usulle apostil edilmesi gerektiği veya hiçbir doğrulama gerekmeyeceği genellemesi yapılmaz. Talep dönemleri gün ve aylarıyla gösterilir; çakışmalar ayrılır. Elektronik başvuruda eklerin okunabilir ve tam olması önemlidir. Kurumun eksik belge istemesiyle kesin ret kararı farklı süreçlerdir; cevap tarihleri izlenmelidir.

Ret ve yanlış statü hesabı

Kurumun hangi dönemi, hangi vatandaşlık koşulunu veya hangi statüyü kabul etmediği yazılı karardan anlaşılmalıdır. Borçlanma kabul edilmiş olsa bile aylık ret gerekçesi farklı olabilir. Hizmet birleştirme, başlangıç veya ödeme itirazları ayrı hukuki talepler olarak değerlendirilir. Kuruma ön başvuru ve görevli yargı yolu koşulları somut uyuşmazlığa göre belirlenir. Yalnız yurt dışında uzun yıllar çalışıldığı anlatımı, eksik hukuki koşulu tamamlamaz. Talep doğru belge, dönem ve kanun hükmüyle ilişkilendirilmelidir.

Temsili karşılaştırma

Almanya'da çalışmış iki kişinin toplam yabancı süresi aynı olsa bile vatandaşlık dönemleri, ilk sigorta tarihleri ve Türkiye hizmetleri farklı olabilir. Biri sözleşme kapsamında farklı hakka, diğeri 4/b borçlanma sonucuna tabi olabilir. Aynı maliyet veya aynı emeklilik yaşı vaat edilemez. Önce hizmetler ve sözleşme ihtimalleri, sonra borçlanma günleri ve statü, son olarak aylık koşulları incelenir. Doğru sıra, yalnız eksik gün satın alma düşüncesinin gözden kaçırdığı hukuki ve ekonomik farkları ortaya koyar.

Sık sorulan sorular